Woensdag 17/07/2019

Brief van de dag

Psychiatrie in Vlaanderen? Nordic walking zonder stokken

Beeld ter illustratie uit het Psychiatrisch Centrum Sint-Hieronymus. Beeld Jonas Lampens

Wim Simons, Jeroen Kleinen, Stephan De Bruyne, namens de psychiaters van de psychiatrische ziekenhuizen St. Annendael (Diest) en St. Hiëronymus (St. Niklaas)

De voorbije week heeft deze krant een uitvoerig psychiatrierapport gepubliceerd. Dit heeft een boeiend debat op gang gebracht binnen en buiten de sector. Men gaf daarbij even aandacht aan twee goede praktijken, bij ons in St. Niklaas en Diest. Maar verder ontstond de indruk dat er veel fout loopt in de psychiatrie. Een rapport moet natuurlijk fouten tonen. Maar een goed schoolrapport wijst ook op talenten en inzet. Er zijn momenteel véél nieuwe inspirerende initiatieven in Vlaanderen die krant niet gehaald hebben.

In de verhalen die wél aan bod kwamen, werden terecht een aantal pijnpunten aangehaald. Als psychiater zijn we zelf ook allemaal erg geraakt door het feit dat we in de 21ste eeuw blijkbaar nog “toegevoegd leed” veroorzaken. Dat strookt niet met het meeste basale medisch uitgangspunt: primum no nocere (in ieder geval geen kwaad doen). Goede en veilige zorg is evenwichtskunst die met heel veel verantwoordelijkheid gepaard gaat: wanneer is veiligheidsbeperking dan toch een noodzakelijk kwaad? Met weinig middelen eindigt die afweging nog te vaak in beveiligende “zekerheid”. Liever zouden we meer op zorgvuldige wijze aan positive risk taking willen doen, ook bij cliënten met risicovol gedrag. Maar de maatschappij, die nu vaak veel controle wil, moet dan wel toleranter worden: vermaatschappelijking van de zorg vergt een meer verzorgende maatschappij.

Een humane, herstelgerichte psychiatrie vergt ook inzet van mensen die tijd hebben voor contact. “Een ziek iemand laat je niet alleen.” Deze leidraad van Tom Van Mierlo moeten we koesteren. Met organisatorische creativiteit, enthousiasmerend geloof van bezielde hulpverleners én hulp van families lukken we daar al veel vaker in dan ooit gedacht. Maar om het altíjd te kunnen doen en vol te houden, moeten we met méér zijn, binnen én buiten de ziekenhuizen. Anders branden die bevlogen hulpverleners op. Goede en humane zorg voor velen, die inzet op nabijheid en verbinding, vergt zorg dóór velen.

Daar zijn extra middelen voor nodig, en snel. “Maar iedereen wil meer geld.” De goede verstaander van het interview met onze ministers leest dat we vooral zelf die middelen moeten halen uit afbouw van ziekenhuisbedden (DM 25/2). Dit kan en moét ook gebeuren. Maar dan nog zijn éxtra middelen nodig, anders wordt het een herverdeling van schaarste. De Scandinavische voorbeelden zijn inspirerend maar vooralsnog frustrerend omdat we er de middelen niet voor hebben. Dat voelt aan als Nordic walking zonder stokken. Onze hulpverleners verdienen beter.

Hulpverleners die ondertussen diep getroffen worden door het lijden maar ook met veel bewondering getuige zijn van de veerkracht van onze cliënten. En daarom hard willen inzet op herstel, verbinding en nabijheid, waar cliënten en hun families zich ook bevinden. Nu moeten we nog te vaak terugvallen op (valse) zekerheden en (vrijheidsbeperkende) veiligheid. Onze cliënten verdienen beter.

Wij vinden alleszins dat niet alleen hulpverleners en cliënten, maar ook de maatschappij én de politiek moed moeten tonen. Moed om zelf verder zorgvuldig maar gedurfd positieve risico’s te nemen. Moed om als samenleving de kwetsbare mens een meer volwaardige plaats te geven. Moed om als ministers keuzes in uitgaven te maken, voor een doeltreffende geestelijke gezondheidszorg, waarmee één derde van ons vroeg of laat mee te maken krijgt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden