Dinsdag 22/10/2019

Column Tarik Fraihi

Progressieven moeten de mensen weer in vervoering brengen

DM Beeld DM

Tarik Fraihi is politiek directeur van Groen en algemeen voorzitter van het Vermeylenfonds. Zijn wisselcolumn met Joachim Pohlmann verschijnt op vrijdag.

Politiek is passie. Een politicus zonder passie is als een ruiter zonder paard. Politiek zonder emoties is als een ridder zonder zwaard. In beide gevallen geen cent waard.

Emoties zijn de primaire sensoren waarmee we de wereld rondom ons ervaren en de richtingaanwijzers voor onze rationeel onderbouwde idealen. Emoties spelen een constante rol in ons denken en handelen. Aan alle beslissingen gaan niet enkel gedachten, maar ook gevoelens vooraf. Voelen speelt een grotere rol in ons politiek leven dan we denken. Een democratie dooft uit als er politiek wordt bedreven zonder passie. Wanneer alle politieke kleuren vervagen, krijgen we zwart.

We leven in een emotionele samenleving waar allerlei emoties gretig worden geëtaleerd via de televisie en het internet. Entertainmentprogramma’s zijn flauw zonder emoties. Toch worden emoties vooral op professioneel vlak als iets ongemakkelijks ervaren. Wie op het werk plots in woede ontsteekt, uit verdriet in huilen uitbarst of misselijk wordt uit angst, heeft zijn emoties niet onder controle en komt niet professioneel over. Emoties zouden de functionaliteit en de doeltreffendheid van de werkende, creatieve en denkende mens in de weg staan. In patriarchale samenlevingen of machoculturen wordt het uiten van emoties als een zwakheid opgevat. Echte mannen huilen niet. Mannen zijn rationeel, koelbloedig en laten zich niet leiden door hun gevoelens. 

Onzin uiteraard, maar het waanbeeld dat vrouwen in tegenstelling tot mannen emotionelere wezens zijn, wordt tegenwoordig nog steeds gebruikt als rechtvaardiging voor hun uitsluiting. Zo zien we vandaag meer mannen in topfuncties dan vrouwen, ook in de politiek.

Conflict tussen ideeën en meningen

Politiek is het domein van het conflict tussen ideeën en meningen. En wie conflict zegt, zegt emoties. Neem het politiek conflict in het Nabije Oosten tussen Palestijnen en Israëli’s. Uit een van de grootste tragedies uit de menselijke geschiedenis, namelijk de uitroeiing op industriële schaal van Joden in Europa, is de natiestaat Israël geboren. Verblind door het eigen lijden eigent het ene volk zich het recht toe om een ander volk te onderdrukken. Wie het conflict van enige afstand aanschouwt, beseft snel hoe groot de invloed van emoties als haat, liefde, woede en angst bij beide kampen zijn. Hoe heftiger een conflict, hoe hoger de emoties oplopen. 

In democratieën is het niet anders. Politieke standpunten kunnen diametraal botsen en aanleiding vormen tot politieke crisissen en conflicten. Aangezien in conflicten emoties een grote rol spelen, moet bij het oplossen van conflicten ook rekening gehouden worden met emoties. De tegenstelling tussen rede en emotie gaat niet op in de politiek. De rede is niet altijd redelijk en de emotie is niet altijd irrationeel.

Leiders als Mahatma Ghandi, Martin Luther King en Nelson Mandela hebben het belang van emoties heel goed begrepen. Met hun speeches wisten ze de juiste snaar te beroeren. Zij brachten miljoenen mensen in beweging om te streven naar een rechtvaardige samenleving en een beter leven. Andere leiders zoals Hitler, Stalin en Mussolini maakten evenzeer gebruik van emoties om miljoenen onschuldigen de dood in te jagen. Emoties kunnen heel krachtig zijn. Ze kunnen veel meer dan rationele argumenten en onderbouwde ideeën mensen mobiliseren bij het politiek streven naar een groter doel. 

Hoofd en hart

Politiek is niet louter de techniek van het besturen, maar in de eerste plaats de kunst om mensen in vervoering te brengen voor een ideaal. Het gaat niet alleen om het hoofd, maar ook om het hart. Een politicus moet mensen kunnen bezielen en betrekken, mensen aanzetten om zorg te dragen voor de samenleving en om het eigenbelang te overstijgen. Wanneer de politiek hier niet meer in slaagt, haken mensen af. Van de iets meer dan 8 miljoen stemgerechtigden in ons land kwamen er de afgelopen verkiezingen bijna 880.000 niet opdagen en stemden zo’n 450.000 mensen blanco of ongeldig. Het aantal mensen dat blanco of ongeldig stemde, vormt op zich een ‘partij’ die aardig kan concurreren met andere partijen.

Het succes van extreemrechts is pijnlijk. Zo’n electorale uitslag hebben de zwartkijkers van de Vlaamse politiek kunnen behalen door te teren op negatieve emoties zoals ergernis, angst, afkeer, achterdocht en woede. Het tij keren wordt nog een lange en zware uitdaging. 

Het kwade echter bekampen met het kwade is geen optie. Progressieven moet verder bouwen op positieve emoties als hoop, verbondenheid en trots. Vol passie blijven ijveren voor het gemeenschappelijk belang en voor humane idealen zoals gelijkheid, rechtvaardigheid en broederlijkheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234