Zondag 25/08/2019
Mark Elchardus. Beeld rv

Column

Profiteer van de laatste zorgeloze verkiezingen

Mark Elchardus is emeritus professor sociologie aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en opiniemaker bij De Morgen.

Op de meest verbijsterende foto uit deze verkiezingstijd overhandigen klimaatwetenschapper Jean-Pascal van Ypersele en Vlaams bouwmeester Leo Van Broeck het door hen opgestelde regeerakkoord aan een paar jonge meisjes. Voilà, dit is wat er op het vlak van het klimaat moet gebeuren. Hoogtijd dat partijen luisteren naar de experts en de ‘youth’. De scholieren kijken verontwaardigd in de lens. Zelfs na het spijbelen, grote zelfopoffering, luisteren de partijen nog altijd niet!

De experts staan er potsierlijk bij. Een van hen deed een gekke das om, waarschijnlijk om beter bij de ‘youth’ te passen. Experts en adolescenten zijn het vaak roerend eens wat democratie betreft. Te traag, overbodig eigenlijk. Wat heb je nu aan de mening van het domme en onbewuste volk, als overtuigde jongeren en zelfzekere experts al lang weten wat er moet gebeuren? Not kennt kein Gebot, placht Carl Schmitt te zeggen. Die houding is inderdaad veel ouder dan het universeel enkelvoudig stemrecht en vandaag weer erg in trek. Zij stuit op verontwaardiging als onderzoek aan het licht brengt dat een niet onaardig deel van de bevolking van oordeel is dat we beter bestuurd zouden worden door experts of een sterke man. Geen verontwaardiging echter in dit geval. De foto kreeg een prominente plaats in verschillende kranten.

Hard power

Waarover gaat dat klimaatplan overigens? Welk verschil zou het maken als we in België op korte termijn de CO2-uitstoot halveren? Zou het klimaat daar iets van merken? Nauwelijks, vrees ik. Dat betekent niet dat we geen inspanning moeten leveren. We zijn een rijk land met een zware ecologische voetafdruk. Laten we dus voorbeeldig zijn, maar niet onnozel. Wat klimaatverandering betreft, zullen onze inspanningen nagenoeg louter symbolisch blijven. Voor reële impact zijn we, hoe dichtbevolkt ook, met veel te weinig. Willen wij aan de opwarming van de aarde echt iets doen, dan moeten we erin slagen China, de Verenigde Staten, India en andere grote landen tot een klimaatvriendelijk beleid te bewegen.

Dat veronderstelt een Europa met reële invloed in de wereld. We zullen de niet zo effectieve soft power moeten ruilen voor wat hard power, met hogere uitgaven voor defensie tot gevolg. We zullen de mogelijkheid en de bereidheid moeten hebben om hard te onderhandelen en aangepaste en motiverende hulp te bieden… Best moeilijke en dure stappen allemaal. Ze kwamen zelfs niet ter sprake in ons wat wereldvreemd klimaatdebat. Kijk, zei de muis tegen de olifant, hoeveel stof wij doen opwaaien.

Kwetsbaarheid

Het getuigt van zorgeloosheid als een deel van de media en van onze bevolking een haast puur symbolisch thema voorop wil stellen in de verkiezingscampagne. Blijkbaar leven zij in de zachte overtuiging dat we het, op het klimaat na, mooi voor mekaar hebben. De Chinezen zorgen voor goedkope goederen. Daar werd zelfs een globaal systeem voor uitgedokterd. Europa exporteert werk naar landen waar de arbeid zo goedkoop is dat zelfs onze werklozen zich de importproducten kunnen veroorloven. Knap toch? Amerika zorgt voor onze defensie, spotgoedkoop, in ruil voor volgzaamheid. De Amerikanen klagen wel dat wij ons een puike verzorgingsstaat kunnen veroorloven op hun kosten, maar daar malen wij niet om. We doen gewoon alsof we hun militaire investeringen niet nodig hebben en de wereld kunnen ordenen met praatjes over mensenrechten. Onze economie stagneert, ondanks al het geld dat de Europese Centrale Bank blijft uitdraaien. Waar gaat dat overigens naartoe, dat geld? Blijkbaar niet naar de echte economie. Zou het kunnen dat het in de financiële sector verdwijnt, daar speculatie aanwakkert en ook geleend wordt aan overheden die alzo, via ‘overheidstekorten’, de illusie van een solide welvaart bestendigen. Een gesmeerd, zelfonderhoudend systeem. Toon je je overdreven pessimist als je twijfelt aan de duurzaamheid daarvan? Ondertussen wordt al onze aandacht gevraagd voor onze nagenoeg verwaarloosbare impact op het klimaat.

Gelukkig werkt de democratie. Naarmate de campagne op gang kwam, slaagden verschillende partijen erin andere issues op de agenda te plaatsen. Op die manier kwam een bredere waaier van reële zorgen aan bod. Dankzij die inspanning van de partijen kunnen we morgen stemmen op basis van wat ons het meest bezighoudt. Dat is uitermate belangrijk. Het redt de democratie, maar als ik kijk naar de kwetsbaarheid van ons klein ‘stipje op de wereldkaart’, de kwetsbaarheid van onze welvaart, welzijn en veiligheid, dan lijken dit me toch de laatste zorgeloze verkiezingen.

Mis ze dus niet. Profiteer ervan om nog eens te kiezen tussen partijen die allemaal meer en beter beloven, pijnloze jaren tot aan de horizon, blue skies all the way. ’t Zal zowat de laatste keer zijn, vrees ik.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden