Vrijdag 01/07/2022

OpinieDirk Lauwers

Professor mobiliteit: ‘De snelheid beperken tot 100 geeft niet minder maar méér vrijheid op de snelweg’

De snelweg Brussel-Oostende, anno 1938. Beeld Amsab/Academia Press
De snelweg Brussel-Oostende, anno 1938.Beeld Amsab/Academia Press

Dirk Lauwers is professor mobiliteit aan de UGent en UAntwerpen.

Dirk Lauwers

De meest gezaghebbende verkeersveiligheidsorganisatie in Europa, European Transport Safety Council, roept in een open brief van 12 april de Europese Commissie op om lagere snelheidslimieten op autosnelwegen aan de EU-lidstaten aan te bevelen, namelijk maximaal 100 km/u voor personenwagens en 80 voor het vrachtverkeer. Enkele weken geleden werd het debat omtrent een mogelijke verlaging van de maximumsnelheden op Vlaamse snelwegen afgeblokt door de Vlaamse minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Open Vld). Komt er niet, want deze maatregel komt niet voor in het Vlaams klimaatplan. Valt een nieuwe Europese oproep hieromtrent ook op een koude steen bij de Vlaamse regering?

Europese klimaatambities staan immers niet hoog in het vaandel van deze regering, minister Zuhal Demir (N-VA) blokkeerde zopas de mogelijkheid om ons land te doen aansluiten bij een oproep van onder andere de Scandinavische landen en Duitsland voor meer klimaatambitie, want dat zou de ‘facturen voor gezinnen doen stijgen’. Maar het feit dat haar argumentatie niet klopt wordt pijnlijk duidelijk bij deze maatregel: bij een aangepaste rijstijl vermindert het brandstofverbruik tot zo’n 20 procent bij 100 in plaats van 120 op de snelweg.

De verlaging van de maximumsnelheid op onze snelwegen verdient dus wel degelijk verder debat, dat partijpolitieke vooringenomenheid en de populistische slogans overstijgt. ‘Mijn auto is mijn vrijheid’, die mythe uit de jaren zeventig van de vorige eeuw zijn we toch al voorbij? Sinds die tijd is het autobezit in ons land verdrievoudigd. Dat we zodoende met te veel op de weg zijn en dat er congestie optreedt is in het centrale deel van het land na de coronapauze opnieuw dagelijkse kost. Dat het sinds de jaren zeventig toch veiliger is geworden in het verkeer, komt omdat we steeds meer verkeersregels hebben ingevoerd die individuele keuzes bij het rijden op de weg beperken. Wat de snelwegen betreft zijn we geëvolueerd van geen snelheidslimiet tot maximaal 120 km/u.

Toch zijn onze snelwegen (gerekend per aangelegde kilometer) de onveiligste van Europa. Dat komt vooral omdat het ook de drukst bereden zijn, en ze door dichtbevolkte gebieden lopen, met veel op- en afritten. In het buitenland – ook in Duitsland waar ongeveer op de helft van het snelwegennet geen permanente snelheidsbeperking geldt – worden in sterk verstedelijkte gebieden met veel op- en afritten meestal lagere limieten ingevoerd – 80 km/u – dan in ons land. Bij ons wordt de discussie om de snelheidslimiet op de Antwerpse ring of op de Gentse E17 bij Gent-centrum lager te stellen dan de 100 km/u al jaren gevoerd. Door experts, burgerbewegingen maar evengoed in het Vlaams Parlement.

Lagere snelheidslimieten staan deze dagen vooral ter discussie omwille van de energiebesparing en wat de voorbije dagen veel mensen aangreep, het Russische regime minder inkomsten te geven om zijn vreselijke oorlog in Oekraïne te bekostigen. En in het maatschappelijk debat dat naar aanleiding daarvan ontstond kwamen nog andere elementen naar voren. Het klimaat, de geluidshinder, files (het is vrij algemeen geweten dat een snelweg bij een afwikkelingsnelheid van ongeveer 90 een veel hogere capaciteit heeft dan bij 120), stikstofuitstoot. En fijnstof, daarom reden we eind maart enkele dagen maximaal 90 op een groot deel van het Vlaamse snelwegennet.

Maar een algemene beperking van 100 km/u komt er niet, stelt minister Peeters. Maar de argumenten – veelal becijferd, zo zou volgens wat elders werd vastgesteld het aantal verkeersdoden op Vlaamse snelwegen er door gehalveerd kunnen worden – kunnen toch niet zomaar van tafel geveegd worden. Zelfs voor wie het niet kan opbrengen voor het klimaat of het boycotten van Poetin zijn gedrag aan te passen door ook op rustige snelwegen trager te rijden, moet het toch duidelijk zijn dat het in ieders belang is op de drukste momenten en drukste plekken met zijn allen trager te rijden. Want de mensen die nu de vrijheid nemen om er 100 in plaats van 120 te rijden, brengen meer in plaats van minder verkeersonveiligheid, meer in plaats van minder files mee. Want naast de hoogte van de snelheid zijn verkeerstromen met een groot verschil in snelheid tussen personenwagens veel onrustiger met grotere kans op ongevallen en opstoppingen dus.

Op sommige plekken de snelheid tijdens drukke momenten tot 100 beperken (of lager op de ringwegen) geeft dus uiteindelijk niet minder maar meer vrijheid voor het gebruik van de snelwegen. De bijdrage voor het klimaat of minder energie-afhankelijkheid is dan wel beperkter dan bij een algemene beperking tot 100, maar houdt rekening met een zich roerend gedeelte mensen die dit soort solidariteit niet meer willen opbrengen. We leven immers niet meer in de jaren zeventig, waar bij de eerste energiecrisis algemene beperkingen als een autoloze zondag nog wel voor het algemeen goed aanvaard werden? Of is het het politiek leiderschap dat veranderd is?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234