Zondag 25/07/2021

OpinieJan De Volder

Principes van menselijkheid en redelijkheid niet uit oog verliezen in migratiedossier

In de Brusselse Begijnhofkerk houden zo’n 200 mensen sinds 23 mei een hongerstaking. Beeld Tim Dirven
In de Brusselse Begijnhofkerk houden zo’n 200 mensen sinds 23 mei een hongerstaking.Beeld Tim Dirven

Jan De Volder is verbonden aan de faculteit theologie en religiewetenschappen van de KU Leuven en is woordvoerder van de Gemeenschap Sant’Egidio.

Eenvoudige oplossingen in het ingewikkelde migratiedossier bestaan niet. Zwart-witdenken helpt ook niet. Het is dus zaak de complexiteit te managen en daarbij de principes van menselijkheid en redelijkheid niet uit het oog te verliezen.

De volgende uitgangspunten kunnen daartoe bijdragen. Voor oorlogsvluchtelingen en politieke vluchtelingen moeten Europese landen hun fair share aan opvang doen. Om de wanhopige reizen over de immer meer gesloten Europese grenzen te vermijden moeten er meer veilige en legale toegangswegen komen. Naast de bestaande hervestigingsprogramma’s is er ruimte voor bijkomende initiatieven, waarbij ook de burgermaatschappij verantwoordelijkheid opneemt. Dat is de filosofie achter de ‘humanitaire corridors’. Sant’Egidio en partners zijn bereid om samen met de overheid nieuwe veilige wegen op te zetten voor kwetsbare mensen die internationale bescherming nodig hebben.

Maar mensen migreren vandaag vaak ook omdat ze een beter leven willen en groenere weiden opzoeken. Het is van alle tijden en zeker vandaag, gezien de globale demografische en economische onevenwichten, een structureel gegeven. Het is voor Europa hoog tijd die arbeidsmigratie beter te managen: in functie van onze economische noden, zeker, maar ook met oog voor de belangen van landen van herkomst (om braindrain te vermijden), en met begrip voor individuele ambities van ‘gelukszoekers’. Daartoe moeten soepeler systemen in het leven worden geroepen, die niet alleen hooggeschoolden naar hier halen maar ook reële kansen bieden aan laaggeschoolden. In het beste geval wordt dit een soort circulaire migratie.

Jan De Volder. Beeld rv
Jan De Volder.Beeld rv

Blijft de grijze zone van mensen zonder geldig verblijf. Vaak gaat het om afgewezen asielzoekers die zijn blijven hangen, uit noodzaak of uit ambitie. Zij trachten te overleven in de plooien van onze samenleving en economie. Voor hen bestaat de mogelijkheid tot individuele regularisatie van de verblijfssituatie. Cijfers van Vreemdelingenzaken tonen aan dat dit wel degelijk gebeurt.

Toch zijn er zoveel verhalen van mensen die keer op keer worden afgewezen: hun wordt een leugen (fraude!) in hun dossier aangewreven of gezegd dat ze een aanvraag voor een arbeidsvergunning moeten indienen in het land van herkomst. Alleen weten die mensen even goed als diegenen die zo’n advies afleveren hoe onrealistisch dat is: ze zullen die vergunning in de meeste gevallen niet krijgen. En dus blijven ze in hun grijze zone hangen, vaak in bittere armoede, zonder rechten, tussen hoop en wanhoop.

Op scherp

De acties in Brussel zetten de kwestie op scherp. Het is jammer dat het zover is moeten komen. De pandemie en de gesloten grenzen van 2020 hadden de perfecte conditie geschapen om deze problematiek aan te pakken met een tijdelijke regularisatie, zoals Portugal deed. Er was een jaar geleden nauwelijks oor voor, ook was er geen volwaardige regering. De regering zal nu de zaak moeten ontmijnen.

Het is begrijpelijk dat een overheid zich in eerste instantie legalistisch opstelt: je kunt niet anders dan respect te vragen voor de principes die je zelf hebt afgekondigd. De staatssecretaris, Sammy Mahdi, streeft enkele structurelere hervormingen met langetermijneffecten na, wat positief is in zoverre die rekening houden met principes van redelijkheid en menselijkheid.

Maar op korte termijn is nu, in de beste Belgische traditie, enige pragmatische behendigheid nodig. Die legt de overheid alvast aan de dag om bijvoorbeeld zwart geld op buitenlandse rekeningen geregulariseerd te krijgen of om grootfraudeurs akkoorden met fiscus of gerecht te laten afsluiten. Dat pragmatisme is vandaag nodig ten opzichte van de verschoppelingen der aarde, die mensen zonder papieren vaak zijn.

Een nieuwe regularisatiecampagne – zoals veel middenveldorganisaties vragen – kan de druk van de ketel halen; het kan ook op basis van individuele regularisaties, al moeten die ruimhartiger dan nu gebeurt voor wie lang in het land is en geïntegreerd is. Dat oogt misschien niet structureel, maar het creëert wel een win-win. Voor de betrokkenen, die hun leven weer in handen kunnen nemen. En ook voor de samenleving, die er vaak ambitieuze en erkentelijke nieuwe burgers bijkrijgt.

Niet voor niets noemde toenmalig eerste minister Herman Van Rompuy in al zijn rustige vastheid de regularisatie van 2009 een van de beste maatregelen van zijn premierschap.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234