Zaterdag 19/10/2019

Opinie

Preventie is niet meer in in de jeugdzorg. Crisis, dat is het nieuwe hip

Natacha Waldmann. Beeld rv

Natacha Waldmann is zorgdirecteur in een voorziening voor jongeren met gedragsstoornissen in Brugge.

“Sorry, maar zolang ze zich niet echt prostitueert, kunnen wij niet veel doen.”

Vier hulpverleners kijken elkaar aan. De eerste twee hopen op hulp van de andere twee. Ze zitten elk aan een kant van de tafel. Elk met een enorm gevoel van machteloosheid. Want de wetgeving laat hulp niet toe.

Stilte. In het midden van de tafel ligt oorverdovend de hulpvraag. Die van een meisje van 14. Ze heeft een risicoprofiel. Foute vrienden, geen context die voor haar kan zorgen. Links met tienerpooiers, wegloopdrang ook. Soms met dagenlange radiostilte, om dan weer op te duiken. 

De hulpverleners trekken aan de alarmbel, of dat is toch de bedoeling. Ze kunnen dit niet dragen, hebben niet de juiste handvatten om dit binnen hun setting op te vangen. Er is meer nodig, en snel. Gedwongen hulpverlening, een plaatsing in een veilige omgeving, iets wat kan voorkomen dat dit meisje binnenkort getekend voor het leven verder moet.

Ambulante hulp

Maar valt dat even tegen. Want preventie, nee, dat is niet meer hip. In deze tijden van overvolle wachtlijsten en stakende personeelsleden zijn er wel andere katten te geselen dan een meisje dat zich misschien – nog niet eens écht bewezen – zou verkopen aan de hoogste bieder. 

Het is niet van tel dat je als professionele hulpverlener het onheil voelt naderen, er moeten feiten zijn. Bewijzen. En zolang het meisje zegt dat ze akkoord gaat met hulp, ook al blijkt telkens weer van niet, kunnen we niets doen.

Vandaag kom je de gespecialiseerde zorg niet meer binnen als je nog een minimum aan veerkracht en houvast hebt. Enkel de meest complexe dossiers maken nog een kans om door te stoten tot de soms broodnodige intensieve hulpverlening die een voorziening kan bieden.

Minister Vandeurzen (CD&V) geeft in De Morgen (17/7) aan dat de regering niet enkel investeert in gesloten opvang, maar dat ook de ambulante hulp werd uitgebreid. Maar is dat geen doekje voor het bloeden, als je weet dat de meeste diensten enorme wachtlijsten blijven hebben? De hulpvraag van een kind dat wordt aangemeld bij een ambulante dienst krijgt op die wachtlijst vaak tijd om tot volle expansie te komen. Als ze eindelijk kunnen starten, is de geboden hulp allang niet meer toereikend.

Jeugdsanctierecht

Residentiële voorzieningen zien hun wachtlijsten vandaag volstromen met crisissituaties. Want crisis, dat is het nieuwe hip in de zorg. We kijken machteloos toe hoe preventieve diensten steeds vaker curatief moeten werken, en hoe steeds meer jongeren ontoereikende hulp krijgen. 

En we stellen vast dat kleuterwerkingen in de kinderpsychiatrie en in de observatie- en behandelingscentra afgebouwd worden omdat kleuters daar gewoon niet meer aangemeld worden. Een kleuter richt nu eenmaal minder schade aan dan een adolescent die door het lint gaat. En dus zijn kleuters verdwenen. 

We kunnen met de gespecialiseerde hulp psychische en gedragsproblemen niet meer bij de wortel aanpakken en erger voorkomen, simpelweg omdat we die kleuters niet meer zien – die blijven op een wachtlijst of in de generalistische zorg tot het echt brandt.

Vorige week keurde de regering principieel een nieuw decreet jeugddelinquentierecht goed, wat tot heel wat kritische bedenkingen uit verschillende hoeken (DM Opinie 13/7) leidde. Maar in feite is dat decreet en de hervorming van het jeugdsanctierecht enkel een uitloper van een beleid dat al jaren zijn focus verlegd heeft, weg van de preventie. 

We zoeken niet meer naar hoe we kinderen en jongeren de beste kansen kunnen geven, hoe ze zich voluit kunnen ontplooien en ontwikkelen. We proberen niet meer om van deze kinderen en jongeren mondige, actieve, participerende burgers te maken. Nee, het huidige beleid is gericht op damage control, op het beperken van de overlast voor de samenleving.

Het wordt tijd dat we onze blik als samenleving weer verleggen. Het jeugddelinquentierecht zou geen prioriteit moeten zijn, een positieve, zorgende en oplossingsgerichte jeugdzorg uitbouwen des te meer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234