Zondag 26/01/2020

Opinie

President Trump denkt dat hij koning is

Harry Litman. Beeld rv

Harry Litman is voormalig federaal openbaar aanklager en deputy assistant procureur-generaal.

President Donald Trump denkt dat hij boven de wet staat. Dat blijkt uit de nota van 20 pagina’s die de advocaten van Trump deze week naar speciaal aanklager Robert Mueller stuurden, die The New York Times dit weekend publiceerde.

De centrale argumentatie in het document is dat het voor een president onmogelijk is om gelijk welk aspect van het onderzoek inzake Russische bemoeienissen bij de presidentsverkiezingen illegaal te dwarsbomen. De reden is dat Trump als president de grondwettelijke macht heeft om een onderzoek te beëindigen of om zichzelf te pardonneren. Daarom kan hij de rechtsgang niet dwarsbomen door zijn autoriteit te doen gelden, wat ook zijn motivatie is.

Die opvatting van de presidentiële macht is radicaal en absolutistisch. Ze deugt ook niet en zal zeker niet standhouden als ze aangevoerd wordt in een rechtbank.

Ergste versie

Zelf als het klopt dat Trump een onderzoek simpelweg kan stilleggen, dan volgt daar niet uit, zoals de advocaten van de president beweren, dat hij het mag dwarsbomen. Beeld u in dat de ergste versie van de feiten waar is: dat Trump FBI-directeur James Comey ontsloeg, Mueller probeerde te ontslaan, een valse uitleg verzon voor de Rusland-vergadering in juni 2016 en probeerde minister van Justitie Jeff Sessions te dwingen zijn afzijdigheid op te geven, alleen maar om zijn eigen vel en het fortuin van zijn familie te beschermen.

A
ls de president zijn grondwettelijke macht voor gelijk welke redenen zou mogen gebruiken – dan zou hij bijvoorbeeld geld kunnen vragen om een officiële handeling te stellen, of zou hij mensen kunnen vrijlaten om te verhinderen dat ze tegen hem getuigen. Het zou tegenspreken dat de president niet boven de wet staat.

Eerdere onderzoeken tegen presidenten – Watergate, Iran-Contra, Whitewater – gingen er altijd van uit dat de president wel degelijk in staat is de rechtsgang tegen te werken. Grondwetsspecialisten en juridische precedenten bieden weinig steun voor de argumenten van de president.

Precedent

De tweede pijler van de brief die Trumps advocaten indienden, is dat Trump het te druk heeft met het leiden van het land om ondervraagd te worden. Bovendien zou een gedwongen gesprek het ambt van president in de ogen van de wereld ondergraven.

Hier spreekt een ander presidentieel precedent, dat van Bill Clinton. Die voerde voor het Hooggerechtshof aan dat een getuigenis in de zaak-Paula Jones hem zou hinderen in het uitvoeren van zijn grondwettelijke verplichtingen. Het Hooggerechtshof verwierp unaniem het argument, en Clinton werd gedwongen te getuigen, het begin van een proces dat naar de opheffing van zijn onschendbaarheid zou leiden.

De beslissing was zo duidelijk, het precedent is zo helder, dat je je afvraagt waarom de advocaten überhaupt voor die argumentatie kiezen als hun voornaamste verdedigingsstrategie. Misschien zetten ze in op het onderscheid tussen een civiele en een criminele getuigenis, waaraan een president nog nooit werd onderworpen.

Oogje dichtknijpen

De advocaten van Trump hebben nog een feitelijk argument. Ze stellen dat Trump het FBI-onderzoek niet bewust kon dwarsbomen omdat hij niet wist dat zijn nationaal veiligheidsadviseur, Michael Flynn, onderzocht werd toen hij Comey vroeg of hij “geen oogje dicht kon knijpen”.

Ten eerste weten we niet of Mueller de feiten ook zo zal bekijken. Wat we wel weten, is dat, zelfs als het punt van Trump feitelijk klopt, dat niet zou betekenen dat er geen obstructie was van een gerechtelijk onderzoek.

De drie pijlers waarop Trump zijn verdediging bouwt, houden geen steek. Mueller heeft misschien praktische of politieke redenen om niet meteen gewag te maken van obstructie, over wettelijke obstakels hoeft hij zich geen zorgen te maken. Die zijn er niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234