Donderdag 18/08/2022

OpiniePaul Krugman

Ponzifraude heeft een goed verhaal nodig. En daar zijn cryptomunten ijzersterk in

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Paul Krugman is Nobelprijswinnaar economie en columnist bij The New York Times.

Paul Krugman

Terwijl hun koers op en neer gaat, staan bitcoin en de andere cryptomunten volop in de belangstelling. Wat is dat, crypto, en wat is er aan de hand?

Het eerste kan ik uitleggen, het tweede is moeilijker.

De bitcoin, de eerste en grootste cryptomunt, werd in 2009 geboren. Hij gebruikt een encryptiesleutel, zoals die in moeilijk te breken codes wordt toegepast (vandaar ‘crypto’) om eigendomsketens vast te leggen van tokens die hun bezitters recht geven op … nou ja, het bezit van die tokens. Vandaag gebruiken we bitcoin dus om huizen en auto’s te kopen, onze rekeningen te betalen, bedrijfsinvesteringen te doen enzovoort.

Wacht eens even! We doen niets van dat alles. Twaalf jaar na hun introductie spelen de cryptomunten vrijwel geen enkele rol in de normale economische activiteit. Er wordt mee gespeculeerd, maar over hun gebruik als betaalmiddel horen we haast alleen in verband met illegale praktijken.

Twaalf jaar is in de informatietechnologie een eeuwigheid. De digitale app die ik gebruik om in het restaurant de rekening te betalen, om inkopen te doen enzovoort, is even oud als bitcoin. De eerste generatie van de iPad werd in 2010 geboren. Zoom dateert van 2012. Wanneer een technologie zo oud is als crypto, is ze ofwel een deel van ons dagelijks leven geworden, ofwel nutteloos.

Ik heb in veel vergaderingen gezeten met enthousiaste fans van crypto en/of blockchain, de onderliggende technologie. Ik en anderen vragen dan altijd zo beleefd mogelijk: “Welk probleem lost deze technologie op? Wat doet ze dat andere, veel goedkopere en gebruiksvriendelijkere technologieën niet even goed of beter kunnen?” Ik wacht nog altijd op een duidelijk antwoord.

Toch blijven investeerders fortuinen betalen voor digitale tokens waarvan de waarde als gek schommelt. Vorige woensdag daalde de koers van de bitcoin ’s ochtends met 30 procent en had ze zich ’s avonds bijna volledig hersteld. Bij momenten zijn de cryptomunten samen meer dan 2 biljoen dollar waard geweest.

Waarom betalen mensen enorme sommen voor dingen die niets lijken te doen? Het antwoord is uiteraard dat de prijs blijft stijgen, zodat de eerste investeerders schatten hebben verdiend. Hun succes blijft nieuwe investeerders aantrekken.

Dat lijkt sterk op een speculatiebubbel of ponzifraude – en speculatiebubbels zijn eigenlijk natuurlijke ponzifraudes (be­leg­gings­vorm waar­bij een ex­treem hoog ren­de­ment wordt voor­ge­spie­geld, ter­wijl in fei­te de op­breng­sten aan vroe­ge in­ves­teer­ders uit­ge­keerd wor­den uit de in­leg van la­te in­ves­teer­ders, red.). Maar kan een fraude twaalf jaar standhouden? Jawel. Bernie Madoff kon zijn investeerders gedurende bijna twee decennia oplichten en had dat nog langer kunnen doen als de financiële crisis geen roet in het eten had gegooid.

Ponzifraude heeft een goed verhaal nodig. En daar is crypto heel sterk in.

Ten eerste blinken de cryptopromotors uit in technobabbel. Ze hanteren een esoterische terminologie om zichzelf en anderen ervan te overtuigen dat ze een revolutionaire nieuwe technologie hebben, ook al is blockchain naar informaticanormen al behoorlijk oud en moet er nog een echt nut voor worden gevonden.

Ten tweede is er het libertaire argument: de bewering dat de fiatmunten, het geld dat regeringen zonder concrete dekking scheppen, elk ogenblik kunnen instorten. Tja. Groot-Brittannië heeft de goudstandaard al 90 jaar geleden verlaten en het pond staat er nog altijd, maar dat bewijst toch niets?

Zullen de cryptomunten binnenkort crashen? Niet noodzakelijk. Wat cryptosceptici als ik doet aarzelen, is de duurzaamheid van goud als waardevol bezit. Goud heeft immers min of meer dezelfde problemen als bitcoin. Mensen kunnen het gelijkstellen met geld, maar het mist alle eigenschappen van een bruikbare munt: je kunt er geen transacties mee uitvoeren – probeer maar eens met goudstaven een auto te kopen – en zijn koopkracht is extreem onstabiel.

John Maynard Keynes had dus gelijk toen hij in 1924 de goudstandaard ‘een barbaars reliek’ noemde. Maar de mystiek en de waarde van het metaal houden stand. Het is niet ondenkbaar dat een of twee cryptomunten op dezelfde manier zullen overleven.

Of misschien ook niet. Bijvoorbeeld omdat de regeringen goed beseffen dat cryptomunten door duistere figuren worden gebruikt en dus drastisch zouden kunnen ingrijpen. Of ook omdat de aanwas van het aantal cryptomunten kan verhinderen dat een of meer ervan de bijna heilige status krijgen die goud voor sommige mensen heeft.

Het goede nieuws is dat het allemaal niets uitmaakt. Omdat bitcoin en aanverwanten geen enkele betekenisvolle economische rol spelen, is wat er met hun waarde gebeurt irrelevant voor wie het cryptospel niet meespeelt.

© 2021 The New York Times Company

Paul Krugman: ‘Waarom betalen mensen enorme sommen voor dingen die niets lijken te doen? Het antwoord is uiteraard dat de prijs blijft stijgen, zodat de eerste investeerders schatten hebben verdiend. Hun succes blijft nieuwe investeerders aantrekken.' Beeld Bloomberg via Getty Images
Paul Krugman: ‘Waarom betalen mensen enorme sommen voor dingen die niets lijken te doen? Het antwoord is uiteraard dat de prijs blijft stijgen, zodat de eerste investeerders schatten hebben verdiend. Hun succes blijft nieuwe investeerders aantrekken.'Beeld Bloomberg via Getty Images
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234