Maandag 17/06/2019
. Beeld rv

Column Saskia de Coster

Politici, verdwijn uit de politiek

Saskia de Coster is schrijver van de roman Nachtouders. Haar column verschijnt tweewekelijks op woensdag.

‘How to disappear completely’, het is een nummer van het iconische Radiohead-album Kid A (2000), maar ongetwijfeld ook de vluchtige wensdroom van een paar politici, zo’n goeie twee weken na de verkiezingen. Het riedeltje van rustig de tijd nemen en analyseren wat de kiezer nu eigenlijk wil en waarvoor hij gekozen heeft, klonk al afgezaagd nog voor het de eerste keer uitgesproken werd. Vaak aangevuld met een ‘volgende keer beter’. Ook niet vergeten dat de klimaatbeweging het momentum nét gemist heeft. En laten we even moreel superieur losgaan op de angst en het egoïsme van de Vlaams Belanger. Dat alles wel beschaafd uitgedrukt, om de kiezer niet voor het hoofd te stoten want de verliezers moeten wel sympathiek blijven overkomen, met het oog op de volgende verkiezingen. Moed der wanhoop.

Nog een plaat die, weliswaar terecht, maar niet afgezet raakt: mensen hebben geen vertrouwen meer in de politiek. Ze gaan marcheren om het op te nemen voor de natuur of trekken gele hesjes aan en schreeuwen dat ze niet gehoord worden. De politiek hoort, luistert ook, en reageert; met analyses, of met initiatieven om rechtstreeks de mening van ‘de man in de straat’ af te tappen, zoals referenda. Die kunnen het bestel nog meer in overdrive sturen en in patstellingen doen belanden, met de brexit als schoolvoorbeeld.

Machtswellustelingen

Minder defaitistisch zou het klinken als de ontgoochelde, hoogst verbaasde politici de blik eerst eens op zichzelf richtten en daar aan het analyseren sloegen. Mensen hebben geen vertrouwen meer – in de politiek, in de politici of in de combinatie van de twee?

De mysterieuze schrijfster Elena Ferrante – al jaren een pseudoniem, niemand kent haar echte identiteit – schreef in The New York Times een stuk over de kracht en macht achter verhalen vertellen. Macht op zich is goed noch slecht, het gaat om de intentie erachter. Wat wil je ermee bereiken? En wie vertelt de verhalen of met andere woorden: hoe verdeel je de macht eerlijk?

Ik denk niet dat politici per se machtswellustelingen zijn. Emotie en ook persoonlijkheid krijgen wel een enorm gewicht in politiek. Ook op andere domeinen zie je dat: zo moeten zelfs journalisten steeds meer met foto, eigen smoel en een helemaal zelf aan den lijve ondervonden verhaal verslag uitbrengen. Influenceer tot je erbij neervalt. De grote thema’s van de afgelopen verkiezingen, klimaat en migratie, raken rechtstreeks het hart van ‘de man in de straat’ en zijn blijvers voor de komende jaren. Combineer de klemtoon op politici met die emotioneel geladen thema’s en je ziet dat politiek dreigt te ontsporen. Mensen zijn emotie. Hoe meer nadruk op de persoon en de emotie in de politiek, hoe groter het ontploffingsgevaar. De Franse dichter Paul Valery omschreef emotie redelijk cynisch als “het wantrouwen van de mens in de heldere vooruitziendheid van zijn verstand”. Politiek als een schimmig domein waar de irrationaliteit haar speeltuin vindt en angst en hoop een robbertje vechten tot het niet grappig meer is. De polarisering is nog maar net ingezet.

Slimme bril of volkse knipoog

Wat wil je als homo politicus bereiken? Je inhoud zoveel mogelijk doordrukken. Wie wil je bereiken? De man in de straat, jaja. Maar die wordt dus kwaad en vindt blijkbaar maar gedeeltelijk voldoening via de politiek. Partijpunten zijn soms onthutsend gelijkend, maar vanachter welke vlag een politicus spreekt, met welke nadruk, in maatpak of expliciet zonder das, met slimme bril of volkse knipoog, dat krijgt alle gewicht.

Er zijn alternatieven. Die vragen meer dan een paar minuten politieke moed. Als politici er zo oprecht mee begaan zijn om de politiek terug te geven aan ‘de mensen’, is de oplossing een stap verder gaan. Anoniem op een lijst staan of een lijst vol anoniemen, dat zou al verfrissend zijn maar het is niet genoeg. Meer mensen moeten zelf de thema’s vormen en vertellen. Om burgers voorbij de hoog opvlammende emotie heel concreet zelf vragen te laten beantwoorden en te laten overdenken, moet de politicus weg. Hij of zij vertroebelt het zicht.

Voelen doen we allemaal, op een paar gevallen na (en die zitten wel vaker aan de top in het bedrijfsleven of de politiek, omdat ze met hun verstand de emoties van anderen manipuleren). Beredeneerd en geïnformeerd deelnemen aan de democratie doen we niet. Enkel de kleine revolutie van de basisdemocratie kan ons redden uit de hysterie en de link tussen kiezer en inhoud herstellen. Tijd voor een update van ideeënpartijen.

Tijd voor een wensdroom voor de toekomst: politici, verdwijn uit de politiek. Politiek is veel te belangrijk om aan politici over te laten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden