Woensdag 05/10/2022

OpinieThomas Friedman

Poetin heeft geen goede uitweg, en dat maakt me echt bang

Gezinnen in Kiev, op de vlucht naar Lviv en verder westwaarts. 
 Beeld NYT
Gezinnen in Kiev, op de vlucht naar Lviv en verder westwaarts.Beeld NYT

Thomas Friedman is columnist bij The New York Times.

Thomas Friedman

Als u hoopt dat de oorlog van Vladimir Poetin met Oekraïne de instabiliteit op de internationale markten en de geopolitiek doet pieken, dan is dat vergeefse hoop. We hebben nog niets gezien. Wacht tot Poetin volledig beseft dat de enige keuzes die hem nog resten in Oekraïne gaan over manieren om te verliezen – vroeg en klein en een klein beetje vernederd, of laat en groot en diep vernederd.

Ik kan zelfs niet beginnen te vatten welke financiële en politieke schokken er vanuit Rusland zullen uitgaan – een land dat de op twee na grootste olie-exporteur ter wereld is en beschikt over zesduizend kernkoppen – als het een oorlog verliest die aangegaan wordt door één man, die het zich niet kan veroorloven een nederlaag toe te geven.

Waarom niet? Omdat Poetin weet dat “de Russische nationale traditie geen medelijden heeft met militaire nederlagen”, zegt Leon Aron, een Russische expert bij het American Enterprise Institute, die een boek schrijft over Poetins plannen met Oekraïne. “Zowat elke grote nederlaag heeft geleid tot radicale veranderingen”, schrijft Aron in The Washington Post.

In de komende weken zal duidelijk worden dat ons grootste probleem met Poetin in Oekraïne is dat hij niet vroeg en klein wil verliezen, en dat de enige andere uitkomst is dat hij groot en laat zal verliezen. Maar omdat dit uitsluitend zijn oorlog is en hij geen nederlaag kan toegeven, kan hij blijven doorgaan in Oekraïne tot... hij overweegt een kernwapen te gebruiken.

Onvermijdelijke vernedering

Waarom zeg ik dat Poetin afstevent op een nederlaag in Oekraïne? Omdat de makkelijke, goedkope invasie die hij voor ogen had en de Oekraïners die hem met open armen zouden ontvangen alleen maar in zijn fantasie bestonden. Daaruit vloeit alles voort.

Poetin onderschatte compleet de onafhankelijkheidsdrang in Oekraïne en het verlangen deel te worden van het Westen. Hij onderschatte de bereidheid van de Oekraïners om daarvoor te vechten, en overschatte zijn eigen strijdkrachten. Hij onderschatte de kracht van Amerikaans president Biden om een internationale en militaire coalitie tegen hem op de been te brengen, om de Oekraïners in staat te stellen vol te houden en Rusland thuis op de knieën te krijgen. En hij onderschatte de kracht van bedrijven en mensen in de hele wereld om mee economische sancties in te stellen, waardoor de boycot veel meer pijn doet dan als alleen overheden het hadden gedaan.

Als je als leider zo veel dingen fout hebt, dan is je beste optie vroeg en klein verliezen. In het geval van Poetin zou dat betekenen dat hij zijn troepen onmiddellijk terugtrekt uit Oekraïne. Dat hij zijn gezicht redt met een leugen om zijn ‘speciale militaire operatie’ te rechtvaardigen – zoals dat hij erin geslaagd is de Russen in Oekraïne bij te staan – en dat hij het broedervolk van de Russen belooft dat hij de zaak mee zal heropbouwen.

Maar de onvermijdelijke vernedering zal onaanvaardbaar zijn voor een man die geobsedeerd is door het herstel van de waardigheid en de eenheid van wat hij ziet als het Russische moederland.

Thomas Friedman: 'Er is maar één ding erger dan een sterk Rusland onder Poetin: een zwak, vernederd, chaotisch Rusland dat uiteen kan vallen of op weg is naar een lange interne strijd.' Beeld kos
Thomas Friedman: 'Er is maar één ding erger dan een sterk Rusland onder Poetin: een zwak, vernederd, chaotisch Rusland dat uiteen kan vallen of op weg is naar een lange interne strijd.'Beeld kos

Als je ziet hoe de dingen op het terrein evolueren, dan is het niet geheel uitgesloten dat Poetin vroeg en groot kan verliezen. Met elke dag dat meer en meer Russen gedood worden in Oekraïne kun je je gaan afvragen wat er zal gebeuren met de vechtlust van beroepssoldaten in het Russische leger aan wie gevraagd wordt een dodelijke stadsoorlog aan te gaan met Slavische broeders voor een zaak die hun nooit duidelijk is uitgelegd.

Gezien de brede weerstand van de Oekraïners tegen de Russische bezetting zal het leger van Poetin, om op het terrein te ‘winnen’, zowat elke grote stad onder controle moeten krijgen. En dus ook Kiev, de hoofdstad, waarschijnlijk na weken van stadsoorlog en massaal veel burgerslachtoffers.

Kortom, Poetin en zijn generaals kunnen dat alleen bereiken door oorlogsmisdaden te begaan die Europa sinds Hitler niet meer gezien heeft. Het zal van Poetins Rusland een permanente internationale paria maken.

Bovendien: hoe hoopt Poetin controle te houden over een land dat ongeveer een derde van het inwonerstal van Rusland heeft, waarbij veel inwoners Moskou vijandig gezind zijn? Wellicht zal hij alle 150.000 soldaten die nu ingezet worden – of meer – voor de eeuwigheid in Oekraïne moeten stationeren.

Chaos

Ik zie gewoon geen enkel pad voor Poetin om te winnen in Oekraïne en daarna de vrede te handhaven, gewoonweg omdat Oekraïne niet het land is dat hij in gedachten had – een land dat aan het wachten was op de snelle onthoofding van zijn ‘nazileiding’, zodat het zich weer zachtjes kon neervlijen in de schoot van Moedertje Rusland.

Dus ofwel haalt hij bakzeil en gaat hij door het stof – en ontsnapt hij hopelijk voor hem aan voldoende sancties om de Russische economie herop te bouwen en aan de macht te blijven – ofwel begint hij aan een eeuwigdurende oorlog tegen Oekraïne en een groot deel van de wereld, die Rusland geleidelijk aan de grond zal brengen.

Aangezien hij lijkt aan te sturen op het laatste, bent ik doodsbenauwd. Want er is maar één ding erger dan een sterk Rusland onder Poetin: een zwak, vernederd, chaotisch Rusland dat uiteen kan vallen of op weg is naar een lange interne strijd om het leiderschap, met verschillende facties die vechten om de macht, en met al die kernkoppen, cybercriminelen en olie- en gasbronnen eromheen.

Het Rusland van Poetin is niet ‘te groot om te vallen’. Het is wel te groot om te vallen op een manier die de rest van de wereld niet op zijn grondvesten doet daveren.

© 2022 The New York Times Company

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234