Dinsdag 28/03/2023

TerugblikPelé

Plots stond hij daar met een gescheurde broek: over die keer dat de voetballegende in het Astridpark kwam spelen

Pelé in New York. Clive Toye had de voetbalvedette in Belgie had overtuigd om te tekenen bij de Amerikaanse voetbalclub New York Cosmos. Beeld Photo News
Pelé in New York. Clive Toye had de voetbalvedette in Belgie had overtuigd om te tekenen bij de Amerikaanse voetbalclub New York Cosmos.Beeld Photo News

Geert De Vriese is journalist en auteur van o.a. Goal! Meer dan 100 memorabele WK- en EK-doelpunten

Geert De Vriese

26 maart, 1975. In het Astridpark wordt de meest memorabele galawedstrijd in onze voetbalgeschiedenis gespeeld. Anderlecht komt uit tegen een wereldelftal met de Cristiano Ronaldo, Lionel Messi en Zlatan Ibrahimovic van toen. Het lijkt wel een vroege PlayStation-fantasie, maar Johan Cruijff, Wim van Hanegem, Gianni Rivera, Jairzinho… Ze zijn allemaal écht naar Brussel afgezakt voor de jubileumwedstrijd van Paul Van Himst, die vijftien jaar in het eerste elftal van Anderlecht speelt. Ook de allergrootste is erbij: Pelé.

De mediabelangstelling is overweldigend. Er zijn bijna vijftig journalisten uit het buitenland en beelden van de wedstrijd zijn van Moskou tot Algiers op tv te zien. Het heeft heel wat voeten in de aarde gehad om het Wereldelftal naar Brussel te halen. Vooral financieel. De buitenlandse vedetten krijgen elk een gouden uurwerk en een peperduur parfum voor hun echtgenote, hun reis en verblijf worden uiteraard betaald en dan is er ook nog de verzekering. Voor de gouden benen van de wereldsterren wordt een polis afgesloten van omgerekend tien miljoen euro, plus eentje van 2,5 miljoen voor de spelers van Anderlecht. Niet zo onlogisch, want met onder meer Robby Rensenbrink, Ludo Coeck en Swat Van der Elst lopen ook bij paars-wit nogal wat spelers die flink wat maatjes groter zijn dan pakweg Francis Amuzu.

Droomaffiche

Een droomaffiche, maar het decor is dat helaas veel minder. De dagen voordien heeft het verschrikkelijk geregend en ook op de avond van de wedstrijd gaan de hemelsluizen wijd open. “De bal was vooral in het midden niet meer uit het slijk te rukken,” meldt Het Laatste Nieuws de volgende ochtend. “Pelé vond helemaal zijn draai niet in het moeras. En toch bleven de 25.000 toeschouwers op de tribunes zich kostelijk amuseren. Zelfs toen de grootste twee van de wereldselectie, Cruijff en Pelé, het voor de tweede helft lieten afweten. Anderlecht bleef maar doelpunten scoren. De wereldvedetten schenen het niet erg te appreciëren. Zelfs feesteling Van Himst begon er wat verlegen bij te lopen toen de eindstand tot 8-2 was opgelopen.”

Hoeveel verdient de beste en bekendste voetballer ter wereld in die jaren eigenlijk? In 1971 heeft Pelé zijn, zo blijkt later, laatste spelerscontract getekend bij Santos. Het is goed voor omgerekend 12.500 euro per maand. Belachelijk weinig als je het vergelijkt met vandaag, maar in het straatarme Brazilië van de jaren zeventig best een stevig bedrag. Het echt grote geld is het echter ook niet in vergelijking met de astronomische contracten waarmee onder andere Real Madrid en Juventus al jaren zwaaien om Pelé te overtuigen naar Europa te komen. En toch blijft hij bij Santos. Alsof Lionel Messi vandaag nog steeds in Argentinië zou voetballen bij zijn eerste club Newell’s Old Boys. Bizar dus, en dat heeft niet alleen te maken met de transferreglementen van toen die neerkomen op levenslang lijfeigenschap van een speler bij zijn club. Brazilië is op dat moment namelijk een militaire dictatuur en de generaals hebben Pelé nodig als propagandamiddel. Om een transfer naar Europa te voorkomen hebben ze hem uitgeroepen tot nationaal erfgoed. En een officieel monument mag niet verkocht worden, punt.

Geert De Vriese. Beeld RV
Geert De Vriese.Beeld RV

In 1975 kan er wel gepraat worden. Pelé is dan 34 en zo goed als gestopt met voetballen. Hij komt al een paar jaar niet meer uit voor de Braziliaanse nationale ploeg en speelt alleen nog lucratieve vriendschappelijke wedstrijden. Het grote geld ligt nu alsnog op hem te wachten als hij ingaat op het voorstel van een man die hem al vier jaar achtervolgt naar elke uithoek van de wereld. Dus ook naar Brussel.

Heel continent

Clive Toye, heet hij. Een Brit die een sleutelrol speelt in de zoveelste doorstart van de voetbalcompetitie in de Verenigde Staten. Hij wil Pelé, letterlijk en figuurlijk, te allen prijze een contract laten tekenen bij New York Cosmos. De ochtend na de galawedstrijd voor Van Himst gaat Toye hem opzoeken in zijn hotelkamer. Niet in de Hilton of Sheraton, maar in de GB Motor Inn in Diegem. “Ik kwam daar aan met het vaste voornemen dat hij moest en zou tekenen”, blikt Toye er later op terug. “Veel tijd had ik niet, want ’s middags werd Pelé al in Marokko verwacht voor een audiëntie bij de koning. Het zou niet makkelijk worden, want er waren toch weer geruchten over belangstelling van Juventus en Real. Maar ik zei hem: ‘Als je naar zo’n club gaat, kun je nog een titel of een beker winnen. Maar als je voor Amerika kiest, dan kun je een heel continent voor jezelf en voor het voetbal winnen. Dat is iets wat niemand je heeft voorgedaan.’”

Na lang palaveren geeft Pelé zijn mondeling akkoord. Maar dan moet hij zich stilaan echt klaarmaken voor zijn vertrek. Toye: “Hij trok een superstrakke witte jeans aan en boog zich voorover om zijn koffer te pakken. Krak, een enorme scheur in zijn broek. Paniek, want Pelé had niet meteen een tweede bij de hand. Ik riep er een kamermeisje bij om ze te repareren. Er klopte een keurige vrouw van middelbare leeftijd aan. Ze kwam binnen, zag Pelé in zijn onderbroek staan en barstte in huilen uit: ‘Mijn man was een grote fan van u. Hij had een ticket voor de wedstrijd van gisteren en hij keek er enorm naar uit om u in het echt zien. Maar twee weken geleden is hij plots overleden…’ Zij vroeg hem of hij met haar op de foto wilde. Geen probleem, behalve dan dat ze geen camera bij had. Intussen tikte de klok maar verder. Ik had nog vijfentwintig minuten om hem zijn handtekening te laten zetten onder een voorakkoord dat ik inderhaast op een stuk kladpapier had gekrabbeld. Ik stoof als een gek door het motel op zoek naar een fototoestel, terwijl die dame Pelé’s broek verstelde. Een heel gedoe. Uiteindelijk zette hij nog snel zijn handtekening, terwijl hij met zijn koffers in de hand al op weg was naar de uitgang. Gelukt, Pelé kwam naar New York.”

Vervallen Downing Stadium

Voor het grote geld, nu wel. Drie miljoen dollar in twee seizoenen. Maar Cosmos is op dat moment nog nog lang niet het glamourteam dat in het enorme Giants Stadium te bewonderen is en zijn overwinningen viert in de roemruchte nachtclub Studio 54 met jetset-sterren als Mick Jagger. Het speelt nog in het gruwelijk vervallen Downing Stadium op het ver van het bruisende centrum gelegen Randall’s Island. Er staan amper tribunes, stromend water is er slechts af en toe, en er staat zelfs nauwelijks gras op het veld. De keien, kiezels en kale plekken worden in allerijl met groene verf overschilderd wanneer de Cosmos-bazen Pelé later laten kennismaken met zijn nieuwe thuishaven. Vanuit een helikopter, uit angst dat hij alsnog zal terugkrabbelen voor alles definitief geregeld is.

Pelé speelde zijn laatste ­professionele match in New York in 1977 bij voetbalclub New York Cosmos. Beeld Photo News
Pelé speelde zijn laatste ­professionele match in New York in 1977 bij voetbalclub New York Cosmos.Beeld Photo News

De kans is zeer klein dat Pelé weet, of ooit geweten heeft, dat hij begin jaren zestig al vereeuwigd is in het Belgisch cultureel erfgoed bij uitstek, het stripverhaal. Marc Sleen laat hem in zijn Nero-album De witte parel – naar analogie met Pelé’s bijnaam De Zwarte Parel – net zoals in het echt de wereldbeker winnen. Met dank aan Nero, die een papje heeft opgeschrokt dat zijn geniale zoon Adhemar heeft bereid. Met als ingrediënten, als een soort voorafje op de galamatch in het Astridpark, lokken haar van supersterren Alfredo Di Stefano, Ferenc Puskás en Rik Coppens. Nero is in een klap de beste voetballer ter wereld. Adhemar, intussen zijn manager, laat zijn vader naturaliseren tot Braziliaan en verkoopt hem aan de Brazilian Traction Football Club. Na klinkende overwinningen tegen – we verzinnen het echt niet – Olsa Bolivia, Eendracht Venezuela en Racing Chili staat Nero in de WK-finale, en in de laatste minuut gebeurt het: “En daar knalt Pelé een kanjer vlak naast het doel, maar op het hoofd van Nero. GOAL! Een paar minuten later klinkt het eindsignaal. Nero’s ploeg wint met 1-0. De Witte Parel wordt in triomf rondgedragen!”

Rust zacht, Zwarte Parel.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234