Donderdag 16/07/2020
Bart EeckhoutBeeld DM

StandpuntBart Eeckhout

Plots blijkt Filip het meest verstandige en beredeneerde staatshoofd dat België ooit gekend heeft

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen.

Koning Filip heeft “zijn diepste spijt” betuigd over de wandaden van het koloniale regime in Congo, maar een echte ‘sorry’ komt er voorlopig niet van. Is het glas daarmee halfvol of halfleeg? Je kunt erover discussiëren tot je een ons weegt.

Laten we toch niet vergeten dat tot voor gisteren het glas gewoon leeg was. Zestig jaar lang was zelfs de minste erkenning van de duistere kant van het kolonialisme te veel gevraagd, laat staan dat een spijtbetuiging mogelijk was. Dat is nu anders geworden. Dat is, hoe dan ook, een grote stap voorwaarts. Het predikaat historisch wordt te makkelijk gebruikt, maar op de brief van de koning van België aan de president van Congo is het begrip wel degelijk van toepassing.

En – het moet gezegd worden – dat is toch in ruime mate de verdienste van koning Filip zelf. Jarenlang werd hij van de troon weggehouden omdat hij ‘het’ zogezegd niet kon. Nu hij er zit, blijkt hij – tot bewijs van het tegendeel – het meest verstandige en beredeneerde staatshoofd dat België ooit gekend heeft. Het is nog altijd geen pleidooi voor de erfelijke monarchie, maar het is toch al dat, in dit mooie, welvarende maar ten diepste gepolariseerde en gepolitiseerde land.

Bovenal blijkt Filip in staat te zijn tot wat zijn voorgangers niet konden, niet durfden of niet wilden: met twee voeten in de eigen tijd gaan staan en er consequent naar handelen. Niet de preoccupaties en obsessies van zijn eigen familie of geloof domineren zijn visie, wel een nuchter begrip van wat het land van hem verwacht.

Je merkt het aan de rustige manier waarop hij redelijk vlekkeloos maar niet richtingloos door ’s lands diepe politieke crisis manoeuvreert. Maar je ziet het ook, op een geheel ander vlak, aan de manier waarop hij met zijn gezin van een wat normaler leven probeert te proeven. Steller dezes blijft een overtuigd republikein, maar als het goed is, mag het ook gezegd worden. Als dit gekke land dan toch een monarch behoeft, dan hadden we het nu, op dit om allerlei redenen precair moment, slechter kunnen treffen.

Natuurlijk wist een excuusbrief de wandaden van het kolonialisme en de ontkenning ervan niet zomaar uit. Natuurlijk vraagt deze eerste stap om een vervolg, om volwaardige excuses en een dialoog over hoe samen hersteld kan worden wat zo pijnlijk verkeerd gegaan is. Natuurlijk is het belangrijk om nu te luisteren naar mensen, vaak uit Congo zelf, die heel terecht zeggen dat ook een halfvol glas nog altijd ook voor de helft leeg is.

Dankzij de brief kan dat gesprek nu op voet van gelijkheid gaan plaatsvinden. Spijt is onvoldoende maar het is wel een noodzakelijke start van dat gesprek.

Filip heeft geen beeld van Leopold II omvergeworpen. Maar hij heeft er in de Koninklijke Crypte van Laken toch al een paar doen omdraaien in hun graf. Dat op zich is al een historische verdienste.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234