Woensdag 30/11/2022

OpinieJudith Elseviers en Nadia Nsayi

Pleidooi om koloniaal drama een plaats te geven: ‘Antwerps stadsbestuur, plaats een gedenkplaat op het Museumplein’

. Beeld .
.Beeld .

Judith Elseviers is docente en dekolonisatieadviseur. Nadia Nsayi is politicologe en auteur van Dochter van de dekolonisatie.

Judith Elseviers en Nadia Nsayi

Op 24 september wordt het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen officieel heropend door Vlaams minister-president en minister van Cultuur Jan Jambon (N-VA). Het KMSKA kondigt een feestweekend aan op het Museumplein. Wij vinden het ongepast om naar aanleiding van de heropening geen aandacht te hebben voor de koloniale schaduwzijde van het plein. We vragen het Antwerps stadsbestuur om eindelijk werk te maken van een officiële herdenking voor de Congolese slachtoffers van de Wereldtentoonstelling in 1894.

In 1885 werd het Afrikaanse continent als een taart verdeeld door Europese landen. De Belgische koning Leopold II kreeg het grote Congo als privébezit. In datzelfde jaar organiseerde Antwerpen een eerste Wereldtentoonstelling. Deze tentoonstellingen waren een manier om de Europese technische vooruitgang te tonen en te pronken met producten en mensen uit de kolonies. De Antwerpse Wereldtentoonstelling werd herhaald in 1894 en 1930.

Mensenzoo op Museumplein

Nu het KMSKA na een renovatie van elf jaar weer opent, vragen we aandacht voor de Wereldtentoonstelling van 1894. Toen werden 144 zwarte mensen met de boot uit Congo weggevoerd voor het Congolees paviljoen van de Antwerpse wereldexpo. Op het museumplein stond een nagemaakt Congolees dorp. Eens aangekomen aan de Scheldekaai werden de zwarte mannen en vrouwen tentoongesteld als dieren in een zoo. Deze vernederende mise-en-scène en barbarij was deel van de koloniale propaganda die een primitief beeld moest geven van ‘te beschaven Afrikanen’. In de 19de en 20ste eeuw organiseerden verschillende westerse landen mensenzoos die massaal bezocht werden. Dit mensonwaardig fenomeen was ronduit racistisch en bepaalt mee tot vandaag de stereotiepe beeldvorming.

Tot vorig jaar liep in het Museum aan de Stroom (MAS) de bekroonde tentoonstelling 100 x Congo. Een eeuw Congolese kunst in Antwerpen. Volgens onderzoek van het museum stierven zeven Congolezen op de Wereldtentoonstelling. Ze waren tussen 17 en 35 jaar en liggen met anderen in een massagraf op het kerkhof Schoonselhof. Dit is een vergeten tragedie in de stedelijke geschiedenis van Antwerpen.

Officiële herdenking

De voorbije jaren zette België politieke stappen om kritischer om te gaan met zijn koloniaal verleden. Verschillende steden en gemeenten in Vlaanderen kiezen voor herdenkingsprojecten. Wij vinden dat Antwerpen niet kan achterblijven. Het stadsbestuur moet de Antwerpse koloniale geschiedenis onder ogen zien en de band tussen de rijkdom van de havenstad en Congo erkennen. Leopold II vond in Antwerpen namelijk trouwe bondgenoten voor zijn koloniaal project. Antwerpse politici en ondernemers hebben meegenoten van de grote winsten uit Congolees ivoor en rubber. De twee rubberbedrijven ABIR en Anversoise waren gevestigd in de stad.

Sinds de zomer pronkt op de Scheldekaai het verbindend kunstwerk The Long Hand van de Congolese artiest Sammy Baloji. Dit is een voorzichtige stap van de stad. Maar het is nu tijd om naar aanleiding van de heropening van het museum verder te gaan door de slachtoffers van de mensenzoo - zowel de tentoongestelde als de gestorven Congolezen - in Antwerpen te herdenken. Het is tijd om bijna 130 jaar na de feiten het vergeten drama een officiële plaats te geven in het herinneringsbeleid van de stad. Plaats een gedenkplaat op het Museumplein. Creëer een artistieke plek waar inwoners en bezoekers van de stad kunnen samenkomen en de Congolezen herdenken. Er liggen voorstellen op tafel. Ze moeten nu ernstig worden genomen door het stadsbestuur. En daarvoor kijken we vooral naar burgemeester Bart De Wever en schepen van Cultuur Nabilla Ait Daoud.

Ondertekenaars

Bambi Ceuppens, onderzoeker AfricaMuseum

Baudouin Mena Sebu, doctoraatstudent Universiteit Antwerpen

Ben Van Duppen, onderzoeker Universiteit Antwerpen

Bitshilualua Kabeya, podcast host Menji en medewerker dekolonisatie Avansa-Oost-Brabant

Carolina Maciel de França, schrijver en performer

Charly Badibanga, presentator talkswithcharly

Chokri Ben Chikha, directeur Action Zoo Humain

Christophe Busch, criminoloog

Dalilla Hermans, columnist, auteur en theatermaker

David Katshiunga, kunstenaar

David Van Reybrouck, schrijver

Don Pandzou, diversiteitsexpert en auteur

Fleur Pierets, schrijver

Frank Van Laeken, journalist en auteur

Georgine Dibua, coördinator Bakushinta

Gilles Mbiye-Beya, podcast host KoolcastSport

Guido Totté, voormalig stafmedewerker Stad Antwerpen

Gunilla de Graef, docente interculturele communicatie en onderzoeker rond inclusie

Guy Poppe, journalist

Henk de Smaele, hoogleraar Universiteit Antwerpen

Herman Van Goethem, rector Universiteit Antwerpen

Hind Eljadid, woordkunstenaar

Ikrame Kastit

Jeroen Malaise, professor Koninklijk Conservatorium Antwerpen

Jeroen Olyslaegers, schrijver

Jihad Van Puymbroeck, co-voorzitter Hand in Hand tegen Racisme

Kevin Absillis, hoofddocent Universiteit Antwerpen

Kris Smet, voormalig VRT journaliste

Kristien Hemmerechts, schrijver

Kristel Driessens, onderzoeker Karel de Grote Hogeschool

Lies Van Assche, artiest, DOEK vzw

Lies Busselen

Lieven Miguel Kandolo, co-voorzitter Hand in Hand tegen Racisme en auteur

Marie Antoinette Kumudidi Walo, maatschappelijk werker

Marius Dekeyser, coördinator Hand in Hand tegen Racisme

Marnix Beyen, historicus Universiteit Antwerpen

Matthias De Groof, professor Universiteit Antwerpen en onderzoeker Universiteit van

Amsterdam

Mathieu Zana Etambala, gastprofessor Universiteit Gent

Michel Kiyombo & Sofie Cloet, Human Sense Project

Mostafa Benkerroum, acteur en theatermaker

Nina Henkens, coördinator van Kif Kif

Nyanchama Okemwa, medewerker Hand in Hand tegen Racisme

Patrick N’siala

Paul Beloy Beloy, ex- voetballer en auteur

Rachida Lamrabet, juriste en schrijfster

Rian Koopman, vrijwilliger DOEK vzw

Samira Azabar, sociologe en lid van Boeh (Baas Over Eigen Hoofd)

Sandrine Ekofo, juriste

Seckou Ouologuem, ex-stadsdichter van Antwerpen

Stef Van Bellingen, tentoonstellingsmaker

Thomas Blommaert, uitgever EPO

Tom Lanoye, schrijver

Tom Verlent, directeur Stedelijk Lyceum Lange Beeldekens

Tracy Tansia, politicologe en schrijver

Tuly Salumu, columnist, schrijfster en journaliste

Victorine Mpanzu Kwamy, voorzitter studentenvereniging AYÒ Belgium

Vincent Scheltiens Ortigosa, gastprofessor Universiteit Antwerpen

Walter Zinzen, journalist

Willy Musitu Lufungula, socioloog en auteur

Wouter Hillaert, cultuurjournalist en docent Conservatorium Antwerpen

Zahra Eljadid, beeldend kunstenaar

Zakayo Wandoloh, consultant Diversiteit & Inclusie

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234