Donderdag 25/04/2019

Opinie

Piraterij is niet het grootste probleem van de Belgische film

Brecht Debackere. Beeld rv

Brecht Debackere en Steven Dhoedt zijn regisseur en producent en oprichters van het productiehuis Visualantics, bekend van o.a. ’State of Play’, 'Reach for the SKY', 'The Sound of Belgium’ en ‘Exprmntl'.

Michaël Roskam, bekend van o.a. Rundskop en meest recent Le Fidèle, pleitte in De afspraak voor actie vanuit de politiek om illegaal downloaden te beboeten. Het zou de oorzaak zijn van het tanend aantal verkochte bioscooptickets voor Vlaamse films, wat op zijn beurt toekomstige projecten op de helling zet.

We willen piraterij niet goedpraten, maar het debat wél nuanceren. Dit soort repressie is vaak ineffectief gebleken maar wordt steeds opnieuw als wondermiddel opgerakeld.

Piraterij betreft inbreuken op het intellectueel eigendom, niet diefstal. Het is de discussie over auteursrecht die al eeuwen gevoerd wordt en die in het digitale tijdperk alleen maar prangender wordt. Wat de rechthebbenden verliezen is een potentiële en geen gegarandeerde inkomst. Een gedownloade film staat niet gelijk aan een onverkocht bioscoopticket.

Dit alles voert ons echter ver weg van de roep tot politieke actie. De vraag is: betekent illegaal downloaden écht de doodsteek voor de Belgische film? Lopen productiehuizen écht grote inkomsten mis? Roskam goochelt met kromme analogieën over kermis en pretpark, brood en aardappelen, maar bouwt zo enkel verder op de foutieve vergelijking met diefstal. Hij slaagt er niet in om concrete cijfers aan te halen of relevante onderzoeken te citeren.

Illegale Vlaamse content?

Het omzeilen van de aanwezige blokkades en het succesvol navigeren van malafide zoekresultaten is een hele opgave voor de gemiddelde internetgebruiker. We gingen online op zoek naar een selectie Belgische films waaruit bleek dat die uitblinken in hun afwezigheid. In België voelde niemand zich geroepen om in de cinema een illegale kopie te filmen van Le Fidele, Home of Patser. Belgische films halen, áls ze al te vinden zijn, niet meer dan enkele downloads.

Films als Broken Circle Breakdown en Rundskop doen het door hun Oscarnominatie iets beter in het illegale circuit. Als de aanloop tot de Oscars breed wordt uitgesmeerd in de media, als het woord Hollywood gelijk wordt gesteld met succes, dan is het logisch dat een publiek deze films wil zien. Het probleem ligt dus evenzeer bij een gebrek aan aandacht voor eigen films als bij de toegankelijkheid.

Wat piraten vooral te verwijten valt, is hun trouw aan de hegemonie van de Angelsaksische cultuur. Ze gaan prat op het aanbieden van de meest populaire content, iets wat we ook terug zien in de catalogi van on-demand platformen. Een Europese studie uit 2016 identificeerde een 220.000 films op 68 verschillende diensten. Daarbij was 61% afkomstig uit de VS en slechts 23% uit de EU.

Steven Dhoedt Beeld rv

Hoe ver willen we gaan?

Wat een regisseur door piraterij misloopt zijn auteursrechten. Als filmmakers weten we hoe cruciaal deze zijn. Maar zoals de cijfers van illegale downloads aantonen zal geen enkele regisseur in dit land daardoor een boterham minder moeten eten.

Er zijn tal van legale kanalen waar het innen van auteursrechten allerminst transparant is zoals festivals of Netflix. En als piraterij beboet moet worden, dan geldt dat ook voor het bekijken van beschermde content op Youtube.

Het illegale aspect van piraterij wordt het vaakst benadrukt, terwijl het als underground netwerk ook toegang biedt tot informatie in landen waar overheidscontrole tot de orde van de dag hoort. Hoewel er van censuur in België geen sprake is, zetten repressieve maatregelen wél de deur open voor toekomstig misbruik.

Boetes hebben gevolgen voor iedereen behalve de hardcore piraat. Die weet nieuwe maatregelen al snel te omzeilen. Het is een gevecht dat niet te winnen valt met repressie en de kosten die dit met zich meebrengt zullen nooit evenredig zijn met de resultaten.

De manier waarop we media consumeren is de voorbije jaren erg veranderd. Spelers als Netflix hebben de VOD-markt naar zich toegetrokken. Het is nooit zo eenvoudig geweest om zoveel content de huiskamer binnen te halen. Zelden is die echter van eigen bodem. Een verruiming van het aanbod brengt niet meer vrije tijd met zich mee waardoor men keuzes moet maken. Evenzeer een reden waarom de consumptie van media uit de traditionele hoek daalt.

De focus moet liggen op het aanbod van Belgische content en het gemak waarmee men die kan vinden en bekijken op legale platformen. Recente voorbeelden uit de muziek- en gameindustrie hebben aangetoond dat wanneer er een gebruiksvriendelijk en betaalbaar alternatief is, men geen moeite heeft hiervoor te betalen.

Het zal piraterij nooit uitroeien, maar ze minimaliseren en er voor zorgen dat concepten zoals privacy en informatie vrijheid onaangetast blijven. En dat is mooi meegenomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.