Zondag 24/10/2021

Opinie

Performante politie moet ook faire politie zijn

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

Maarten Van Craen is postdoctoraal onderzoeker een het Leuvens Instituut voor Criminologie (LINC) van de KU Leuven.

Een televisiereeks als Alloo bij de lokale politie illustreert dat er een verscheidenheid aan mensen bij de politie werkt, die uiteenlopende politiestijlen hanteren. Toch overheerst de jongste weken in de nieuwsberichten het beeld dat de politie meedogenloos hard en bij momenten onfair optreedt (onder meer DM 19/12). Dit zou het gevolg zijn van de enorme druk die op de schouders van de politie rust sinds de aanslagen in Parijs.

Dat die druk zwaar is en dat beleidsmakers en de maatschappij soms onrealistische dingen van de politie verwachten, valt niet te ontkennen. Anderzijds, wie goed luistert naar de mensen die zich onheus behandeld voelen, merkt dat de zaken waar ze zich boos over maken niet voortvloeien uit onzinnige of buitensporige verwachtingen.

Bovendien leert onderzoek in binnen- en buitenland dat dit pijnpunten zijn die in een aantal - vaak grootstedelijke - politiekorpsen al heel wat jaren sluimeren. Iedereen beseft dat de politie controles moet doen, maar wat de verongelijkte burgers vragen, is dat de politie dat op een respectvolle manier doet en voldoende uitleg verschaft over wat zij doet en waarom.

Maarten Van Craen. Beeld rv
Maarten Van Craen.Beeld rv

In de wetenschappelijke literatuur wordt dit procedural fairness genoemd. Men spreekt ook wel van fair politieoptreden. Dit betekent dat burgers van de politie verwachten dat haar optreden gebaseerd is op principes zoals respect, gelijkheid, luisterbereidheid en verantwoording. Mensen willen dat de politie op een respectvolle manier met hen omgaat en iedereen in dezelfde omstandigheden op dezelfde manier behandelt. Verder vinden burgers het belangrijk dat politiemensen niet onmiddellijk een oordeel (of een boete) klaar hebben, maar hen de mogelijkheid bieden om hun visie op de feiten te geven en één en ander te kaderen. Tot slot hebben burgers nood aan verantwoording en duiding. Ze willen weten waarom de politie bepaalde acties uitvoert.

Onderzoek heeft herhaaldelijk aangetoond, in binnen- en buitenland, bij zowel autochtonen als allochtonen, dat de manier waarop de politie iets doet minstens even sterk het vertrouwen van burgers in de politie bepaalt als wat ze doet. Fairness is minstens zo belangrijk als performance.

Een politie die, op korte termijn, heel goed presteert - criminaliteit indijkt, onveiligheidsgevoelens wegwerkt, aanslagen verijdelt - maar onfair optreedt, ondergraaft toch haar legitimiteit en zo de bereidheid van burgers om met de politie samen te werken en haar regels op te volgen. Wat op langere termijn ook haar prestatieniveau zal doen dalen.

De sterke klemtoon op performance en soms geringere aandacht voor fairness heeft vaak te maken met het politieke discours en de prestatiemaatstaven die gehanteerd worden om korpschefs en politiemensen te beoordelen. Maar in veel landen laat ook de traditionele, quasi militaire cultuur nog sporen na in de werking van de politie.

In België hebben we sinds de invoering van community policing al een hele weg afgelegd, maar we zijn nog niet waar we moeten zijn. Recente studies waaraan ik heb meegewerkt wijzen uit dat training/opleiding en fair leiderschap mogelijke pistes zijn om de grondslagen van fair politiewerk verder ingang te doen vinden. Als politiemensen de principes respect, gelijkheid, luisterbereidheid en verantwoording ingelepeld krijgen tijdens trainingen/opleidingen, en dit voorbeeldgedrag ook dagelijks zien en ervaren binnen hun korps, vergroot de kans dat zij deze principes zelf toepassen op straat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234