Woensdag 01/12/2021
Een dakloze man wacht voor een gesloten fastfoodrestaurant in de straten van Old San Juan in Puerto Rico. Beeld AP
Een dakloze man wacht voor een gesloten fastfoodrestaurant in de straten van Old San Juan in Puerto Rico.Beeld AP

Column

Paul Krugman: "Puerto Rico is Griekenland niet"

Paul Krugman is columnist van The New York Times.

Vorige vrijdag heeft de regering van Puerto Rico bekendgemaakt dat ze een lening niet zal terugbetalen. Is Puerto Rico nu het Griekenland van de VS? Nee, en het is belangrijk dat we begrijpen waarom.

De begrotingscrisis van Puerto Rico is het gevolg van een recessie. Het eiland heeft zijn economie niet snel genoeg hervormd en te veel geleend. Nu is het geld op. Dat is een ernstig probleem, maar ondanks de sterke achteruitgang van de economie heeft de bevolking het veel minder moeilijk dan in de Europese ramplanden. In Griekenland is het verbruik per hoofd van de bevolking met 30 procent gedaald, terwijl het in Puerto Rico nog altijd stijgt. Waarom vallen de menselijke gevolgen van de economische problemen zo goed mee?

Het belangrijkste antwoord is dat Puerto Rico deel uitmaakt van de fiscale unie van de VS. Toen de economie van het eiland struikelde, betaalde het minder aan Washington maar kreeg het meer terug, in de vorm van geld voor de sociale zekerheid, de ziekteverzekering voor bejaarden, enzovoort. Puerto Rico heeft dus automatisch steun ontvangen op een schaal die in Europa ondenkbaar is.

undefined

Is de status van Puerto Rico als deel van de VS dan in alle opzichten een goede zaak? Een recent rapport stelt dat economie wordt ondermijnd door de verplichting om het Amerikaanse minimumloon te betalen, wat de arbeidskosten verhoogt, en door federale uitkeringen die volwassenen aanmoedigen om uit de arbeidsmarkt te stappen. In principe kan die kritiek terecht zijn. Zelfs economen die voor een hoger minimumloon pleiten, ik ook, zijn het er meestal over eens dat een te hoog minimumloon in verhouding met de productiviteit een probleem kan zijn.

Maar een andere, oudere, studie trekt het problematische karakter van minimumlonen of sociale uitkeringen in twijfel. Zo heeft de lage participatie in de arbeidsmarkt in Puerto Rico waarschijnlijk meer te maken met de emigratie dan met de sociale zekerheid: als er geen werk is, vertrekken jonge, gezonde werknemers naar het Amerikaanse vasteland, terwijl de minder inzetbare werknemers op het eiland blijven.

Hoe erg is dat eigenlijk? Het veiligheidsnet dient om mensen te beschermen, geen plaatsen. De eb en vloed van de globalisatie kan een regionale economie doen stranden. Dat zal onvermijdelijk af en toe gebeuren. Het belangrijke is dat de werknemers elders kansen krijgen en dat mensen die om de ene of andere reden die kansen niet kunnen aangrijpen, beschermd worden tegen extreme armoede.

Natuurlijk kan het moeilijk zijn om voor de achterblijvers de openbare diensten in stand te houden. Vergeleken met Europa heeft Amerika het enorme voordeel van een geïntegreerde nationale begroting. Maar die integratie is niet groot genoeg om echt zware regionale schokken op te vangen. En Puerto Rico zit gevangen in een fatale neerwaartse spiraal: de emigratie doet de belastinginkomsten dalen, zodat de overheid minder geld heeft voor sociale uitgaven, wat op zijn beurt tot nog meer emigratie leidt. Wat weer eens bewijst dat te veel soberheid nefast kan zijn.

Puerto Rico is er slecht aan toe, maar de toestand is niet rampzalig. En dat is te danken aan een sterke staat: een federaal systeem dat alle Amerikaanse burgers, waar ze ook wonen, een cruciaal veiligheidsnet biedt wanneer dat nodig is.

Nobelprijswinnaar Paul Krugman. Beeld EPA
Nobelprijswinnaar Paul Krugman.Beeld EPA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234