Zondag 03/07/2022

OpiniePaul Krugman

Paul Krugman: Ik vrees dat het Westen inderdaad wordt verzwakt door decadentie, maar niet door het soort dat Poetin obsedeert

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Paul Krugman is columnist bij The New York Times en Nobelprijs-houder economie.

Paul Krugman

Vladimir Poetins invasie van Oekraïne was en is eerst en vooral een misdaad. Maar ze is ook een enorme blunder. In minder dan vijf weken tijd heeft de Russische president de militaire reputatie van zijn land kapotgemaakt, zijn economie onderuitgehaald en de democratische bondgenootschappen versterkt die hij wou ondermijnen. Hoe bestaat het dat de man zo veel rampzalige vergissingen heeft begaan?

Een deel van het antwoord is ongetwijfeld het syndroom van de sterke leider. Poetin heeft zich omringd met mensen die hem vertellen wat hij graag wil horen. Alles wijst erop dat hij zijn eigen propaganda geloofde. Hij was overtuigd van de macht van zijn leger en de bereidheid van de Oekraïners om zich aan een Russisch bewind te onderwerpen.

Maar we mogen ook aannemen dat Poetin, zoals veel van zijn bewonderaars in het Westen, dacht dat de moderne democratieën te decadent waren om weerwerk te bieden tegen zijn agressie.

Als ik naar de Verenigde Staten kijk, vrees ik dat het Westen inderdaad door decadentie wordt verzwakt, maar niet door het soort decadentie dat Poetin en zijn geestesgenoten obsedeert. Onze kwetsbaarheid komt niet voort uit het verval van de traditionele gezinswaarden, maar wel uit het verval van de traditionele democratische waarden, zoals het geloof in de rechtsstaat en de aanvaarding van een verkiezingsnederlaag.

Losse zeden

Het idee dat losse zeden grootmachten kunnen vernietigen, is eeuwenoud. In de Hollywood-versie ging het Romeinse Rijk ten onder omdat zijn elites het te druk hadden met orgieën om de barbaren te verslaan. De timing van dat verhaal is helemaal verkeerd, maar daar kom ik dadelijk op terug.

Rechts lijkt zich vandaag minder te storen aan seksuele losbandigheid dan aan gendergelijkheid. Tucker Carlson, commentator op de rechtse zender Fox, heeft ons gewaarschuwd: “Het Chinese leger wordt mannelijker, terwijl het onze vervrouwelijkt – wat dat ook mag betekenen, want mannen en vrouwen bestaan niet meer.”

De Republikeinse senator Ted Cruz retweette een filmpje dat een wervingsvideo van het Amerikaanse leger vergeleek met beelden van een Russische paracommando met kaalgeschoren kop, en verklaarde dat een ‘woke, ontmand leger’ geen goed idee is.

Het zou interessant zijn om te weten hoe het die para vergaan is sinds Poetin Oekraïne binnenviel. Hoe dan ook bevestigen de zware verliezen van het anti-woke Russisch leger wat iedereen die zijn geschiedenis kent al wist: een moderne oorlog win je niet met machismo. Fysieke en morele moed en volharding blijven essentieel, maar prozaïsche zaken zoals logistiek, het onderhoud van je voertuigen en functionele communicatiesystemen zijn dat ook.

Oligarchen

Maar laten we terugkeren naar de decadentie die echt telt.

Zoals ik al zei, houdt de Hollywood-versie van de ondergang van het Romeinse Rijk geen steek. Het is wel waar dat een kleine groep mensen dankzij de rijkdom van het imperium een buitengewoon luxueus leven kon leiden, met de occasionele orgie als extra. Misschien zijn de Russische oligarchen wel de beste moderne parallel met die elite. Maar ook na de opkomst van een verwende libertijnse klasse bleef het Romeinse territorium nog eeuwenlang ongeschonden en hield de militaire suprematie van Rome stand.

Waarom liep het dan toch fout? Historici hebben een heleboel theorieën, maar de erosie van de normen die Rome zijn politieke legitimiteit gaven, speelde ongetwijfeld een grote rol – samen met de toenemende bereidheid van sommige Romeinen om geweld tegen elkaar te gebruiken, vooral vanaf het einde van de tweede eeuw van onze tijdrekening.

Krugman: 'We mogen aannemen dat Poetin, zoals veel van zijn bewonderaars in het Westen, dacht dat de moderne democratieën te decadent waren om weerwerk te bieden tegen zijn agressie.' Beeld AP
Krugman: 'We mogen aannemen dat Poetin, zoals veel van zijn bewonderaars in het Westen, dacht dat de moderne democratieën te decadent waren om weerwerk te bieden tegen zijn agressie.'Beeld AP

De huidige ontwikkelingen in de VS lijken in veel opzichten op de troebelen van het late Romeinse Rijk. Er gaat geen maand voorbij zonder nieuwe onthullingen over de minachting van een groot deel van de politieke elite voor de democratische principes en de rechtsstaat.

Het is ongelooflijk hoe snel men het normaal lijkt te vinden dat de vorige president zich na zijn verkiezingsnederlaag aan de macht probeerde vast te klampen en een meute opzweepte om het Capitool te bestormen. Veel mensen hebben meegewerkt aan zijn pogingen om de verkiezingsuitslag ongedaan te maken. Zoals we onlangs hebben geleerd, was een van de aanstokers zelfs de echtgenote van een rechter van het Hooggerechtshof.

Donald Trump is niet in zijn opzet geslaagd, maar het grootste deel van zijn partij weigert hem te desavoueren en steunt zijn couppoging dus met terugwerkende kracht.

Democratische alliantie

Wat heeft dat alles met Oekraïne te maken? Vladimir Poetin gokte erop dat een zwak Westen werkloos zou toekijken terwijl hij zijn buurland veroverde. In plaats daarvan heeft president Biden heel effectief een democratische alliantie gemobiliseerd die Oekraïne heeft bijgestaan en geholpen om de aanvaller te vernederen.

Maar de geschiedenis kan zich herhalen en de kans bestaat dat Amerika de volgende keer niet het voortouw neemt van een sterk bondgenootschap van democratieën, omdat het zelf aan zijn democratische waarden heeft verzaakt.

Dat zou pas echte decadentie zijn.


© 2022 The New York Times Company

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234