Maandag 23/09/2019
De komende dagen moet nog blijken of Vlaams minister-president Bourgeois (N-VA) de eensgezindheid binnen zijn regering weet te handhaven. Beeld Eric De Mildt

Column

Participatie stopt nu eenmaal niet na de coalitievorming: dat heet democratie

De politieke actualiteit volgens Carl Devos.

Vlaamse regeringsleiders onderlijnden graag dat hun regering eensgezind werkt. Dat was geen overbodige luxe. Op veel plaatsen, zelfs bij de leidende partij, valt te horen dat Bourgeois I een project en daadkracht mist, ondanks alle nieuwe bevoegdheden. De Wetstraat lijkt spannender, zelfs dynamischer dan het Martelarenplein. Door drie dossiers te koppelen ontstond een Groot Moment én ruimte om in een klassieke Belgische packagedeal politieke evenwichten te organiseren door het geven en nemen te spreiden.

Twee dossiers hebben een beetje met elkaar te maken, het derde - de provincies - niet. Dat moest blijkbaar mee, onderwijs en kinderbijslag zijn immers CD&V-bevoegdheden, en die provincies (N-VA) laten ook uitspraken over belastingen (Open Vld) toe. Provincies worden verder afgebouwd, de volgende regering zal zich misschien buigen over de vervanging door nieuwe bovenlokale samenwerkingsverbanden die provincies uiteindelijk afschaffen.

De onderwijshervorming zit vol goede wil en zou veel kunnen hertekenen, maar er is geen verplichting. En specialisten merken nu al op dat er weinig ten gronde zal veranderen. Elke regering wil haar grote onderwijshervorming, op het onderwijsveld ploegt men naarstig voort. De nieuwe kinderbijslag heeft veel goede punten, zoals vermindering van het armoederisico, de komende dagen zullen allerlei experts en simulaties de slechte aanwijzen. Zoals het feit dat dat risico nog lager kon, gezinnen met vier of meer kinderen wellicht altijd slechter af zijn en dat de armoedereductie een hoge prijs heeft, om de middenklasse mee te hebben.

In elk geval heeft Bourgeois I een hypotheek gelicht. De komende dagen blijkt of de eensgezindheid in parlementaire debatten stand houdt, maar Bourgeois I kan misschien eindelijk een adem vinden en beginnen om aan de hoge verwachtingen te voldoen. De vraag is nu welk globaal project en andere werven er klaarliggen.

Michel I blijft voorlopig verder sukkelen met de banvloek 'failed state', een dankbare spektakelformule voor politiek en mediagebruik, zo blijkt. Ze levert dramatische, maar ook simpele waarheden op, die de behoefte om unieke tijden te beleven bevredigt. Bij de bakker haalt 'het kan zo niet verder' ondertussen 'nogal fris voor de tijd van het jaar' in.

Wie even achterom en opzij kijkt kan nochtans niets anders dan deze Belgenmop relativeren. Op 20 oktober zal 20 jaar Witte Mars herdacht worden. Wie nog niet overtuigd is: herlees de 'malgoverno' van de acht (acht!) regeringen gevormd tussen 1977 en 1981. Dat jaar veegde Koning Boudewijn de leiders van het land de mantel uit, voor zoveel gebrek aan leiderschap. De huidige kijkt even schalks vanop het balkon van de Elisabethwedstrijd. We staan er wat dat betreft beter voor dan toen failed state wat minder een overstatement was, maar ook het rijk van koning Filip mist vandaag bij de verzamelde gestelde lichamen leiderschap. We spelen in de Champions League met jongens die over de kleur van hun shirts zeuren. Alleen wie heel erg goed is mag dat.

Dat het protest tegen de federale hervormingen en besparingen een tweede adem vindt is in de gegeven context niet zo verwonderlijk. Al wordt er inderdaad stevig gestaakt en is er zeker een besmettingseffect, in een grotere tabel worden evenwel geen wereldrecords gebroken, zoals we dat met regeringsvormingen wel kunnen.

Het valt trouwens op dat de stakingsactiviteiten nogal geconcentreerd zijn. Er staat natuurlijk heel wat op het spel. Veel structurele problemen maken molshopen omdat de pap voor het pappen en nathouden op is. De federale regering hervormt en kondigt nog zware inspanningen aan. Ze kan nog niet overtuigen dat die evenwichtig verdeeld en rendabel zijn: dat we het daardoor straks allemaal beter hebben. Tegelijk mist ze verdeeld de moed om snel stevig door te duwen: hervormingen slenteren loom voorbij. Er wordt met taxshifts geleurd. MR en vooral CD&V - alias het sociaal geweten - geven bovendien de indruk vatbaar te zijn voor sociaal protest.

In sommige verklaringen wordt de communautaire angel onderschat. Bij haar vorming werd gezegd dat Michel I voor een inhoudelijk politiek project stond, dat het communautair onevenwicht daarom niet van tel was. Dat evenwicht was oldskool voor de ene, voor N-VA was de door Vlamingen gedomineerde regering net een nieuw statement.

Er wordt onderschat dat slechts een kwart van de Franstaligen voor de MR en dus dit regeringsproject koos. In Franstalig België worden syndicale acties even scherp veroordeeld als in Vlaanderen, maar dat veel actievoerders daar deze regering simpelweg weg willen, is niet zo verwonderlijk. Niet enkel omdat ze een en ander harder aan den lijve ondervinden: dit is niet hun project. Ze stappen niet mee in de logica van N-VA: ze vragen geen confederalisme, ze willen een ander federaal beleid.

Natuurlijk gaat het bij velen om een politieke staking (bij sommigen zelfs een partijpolitieke), politieke legitimiteit en participatie stoppen nu eenmaal niet na de coalitievorming. Dat heeft weinig met een specifiek Franstalig stakingsgen te maken. Dat heet democratie. Zoals de regering ook in naam van diezelfde democratie de straatprotesten kan negeren.

Carl Devos. Beeld Koen Broos
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234