Zondag 16/05/2021
Bart Eeckhout Beeld DM
Bart EeckhoutBeeld DM

StandpuntBart Eeckhout

Parlementsleden die het vertegenwoordigen van het volk ernstig nemen, worden niet blij van een loterijdemocratie

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen.

Midden in de grootste crisis voor samenleving en economie sinds de Tweede Wereldoorlog is de verantwoordelijkheid die bewindslieden torsen immens. Onoordeelkundige beslissingen kunnen, zo leren ons zowel de eerste als de tweede besmettingsgolf in binnen- én buitenland, zware gevolgen hebben.

Op al die belangrijke besluitvorming is de impact van de parlementen marginaal. De controle op het coronabeleid van de regeringen stelt amper wat voor, een enkele vraag van een wakker N-VA of PVDA-oppositielid niet te na gesproken. Het ene niveau is niet beter dan het andere: bij de zeer gerechtvaardigde vraag om een volwaardige onderzoekscommissie over de corona-aanpak laten Vlaamse volksvertegenwoordigers zich even makkelijk met een kluitje in het riet sturen als hun federale collega’s.

Conclusie: voor het bestuur van het land is dit een omwentelend moment. Op dat moment staat de volksvertegenwoordiging niet eens aan de zijlijn. Ze staat gewoonweg niet op de foto. Dat is, voor alle duidelijkheid, op geen enkele manier de schuld van individuele parlementsleden, die zich vaak met veel engagement van hun mandaat kwijten. Maar als instituut speelt het parlement geen beslissende rol.

In dat licht smaakt het enthousiasme over het voorstel om burgervrijwilligers te loten voor panelgesprekken over de hervorming van de staat toch een tikje bitter. Volgens de supporters in de meerderheid moet die vorm van ‘deliberatieve’ democratie de kloof van vervreemding tussen politiek en burger helpen dichten. Dat is in het beste geval een naïef standpunt.

In onze democratie kennen we al een systeem waarbij het soevereine volk een aantal burgers aanduidt om de spelregels van de samenleving vorm te geven. We noemen dat verkiezingen. Het probleem is dat die verkozenen vervolgens hun macht collectief afstaan aan een beperkte club ‘bazen’ die parlementen en regeringen overzien: de partijvoorzitters.

Als een exotische slingerplant grijpt de particratische machtsdrang steeds meer om zich heen. De abortuswet hervormen? Nu even niet, geachte parlementaire meerderheid. Het is maar één pijnlijk voorbeeld van hoe onze parlementsleden, toch bijna 500 in totaal, zich al te vrijwillig de vleugels laten knippen. Dat democratische deficit los je niet op door er nog een procedurele koterij bij te bouwen.

Parlementsleden die het vertegenwoordigen van het volk echt ernstig nemen, worden niet blij van experimenten met loterijdemocratie. Ze gaan eerlijk met de schaar door het eigen aantal mandaten, ze sturen de partijvoorzitters vaker terug in hun kot en ze besparen op de schaduwrijke plaatsen op regeringskabinetten in plaats van er stiekem nog wat bij te scheppen.

Bovenal kijken ze er streng op toe dat regeringen doen wat ze beloven, ook en zeker op momenten van crisis. Dat is namelijk waarvoor ze verkozen zijn. Meer vragen burgers, mondig of minder mondig, meestal ook niet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234