Woensdag 27/05/2020

OpinieMultinationals

Overheidssteun aan grote bedrijven mag geen blanco cheque zijn

Amerikaanse actievoerders tegen multinational Amazon en zijn baas Jeff Bezos.Beeld AFP

Maaike Vanmeerhaeghe is beleidsmedewerker fiscaliteit bij Oxfam België. Wouter Lips is post-doctoraal onderzoeker internationale politiek aan UGent

Moeten bedrijven in België overheidssteun krijgen indien ze ook in belastingparadijzen gevestigd zijn? Vandaag zullen de federale parlementsleden in de commissie Financiën hierover beslissen. Ons collectief rechtvaardigheidsgevoel zegt meteen: neen. Dit gevoel in de praktijk omzetten blijkt echter lastig. Daarom stellen wij een andere piste voor: fiscale transparantie als een effectief, haalbaar en rechtvaardig alternatief.

Denemarken was het eerste land dat aankondigde dat bedrijven die gevestigd zijn in belastingparadijzen geen toegang zouden krijgen tot bepaalde types overheidssteun. Dit voorbeeld kreeg heel wat bijval in de rest van Europa. Sindsdien volgden Frankrijk en Polen, en ook in België en Italië wordt het debat volop gevoerd.

Het Deense voorbeeld om geen overheidssteun te geven aan bedrijven met vestigingen in landen op een zwarte lijst, werkt inspirerend. Het idee dat multinationals, die jarenlang maatschappelijke solidariteit ontliepen door belastingen te ontwijken, nu wél een beroep zouden doen op de belastingbetaler, roept terecht verzet op.

Symboolpolitiek of impactvolle maatregel?

Maar hoewel het Deense voorbeeld principieel sterk overkomt, is de voorgestelde werkwijze betwistbaar. Zo laat de Deense aanpak geen opening voor bedrijven met een reële economische activiteit in gebrandmerkte landen. Nog veel problematischer is de vraag hoe je een ‘belastingparadijs’ precies definieert.

Net zoals Denemarken beroepen veel administraties zich op een zwarte lijst om landen als belastingparadijs te bestempelen, al lopen de criteria per land vaak uiteen. De Belgische zwarte lijsten zijn gelukkige ambitieuzer dan de meeste Europese lijsten. Maar hoewel grote kleppers als de Kaaimaneilanden en Bermuda op de lijst staan, delen ze dezelfde zwaktes.

Notoire Europese belastingparadijzen zoals Nederland, Luxemburg en Ierland, komen namelijk op geen enkele zwarte lijst voor. Nochtans zijn het die belastingparadijzen die het meest schade berokkenen aan de Belgische schatkist: België verliest naar schatting jaarlijks zo’n 2,4 miljard euro aan belastinginkomsten via deze paradijzen.

Fiscale transparantie als alternatief

Als alternatief voor de problematische aanpak met zwarte lijsten stellen we voor om verplicht fiscale transparantie te koppelen aan overheidssteun. Concreet willen we dat grote bedrijven die overheidssteun ontvangen jaarlijks een openbaar ‘country by country’-rapport publiceren waarin ze transparant weergeven hoeveel belastingen ze in elk land betalen, en welke economische activiteit daar tegenover staat.

Een dergelijke aanpak oogt communicatief minder sterk, maar is veel ingrijpender. Publieke transparantie zou ons toelaten om voor het eerst een zicht te krijgen op alle fiscale praktijken van multinationals, ook in Europese belastingparadijzen. Als uit die rapporten blijkt dat bedrijven op grote schaal belastingen ontwijken, zal de druk van aandeelhouders en het publiek stijgen om dergelijke activiteiten uit te doven.

In plaats van bedrijven louter te straffen voor activiteiten uit het verleden, zal deze maatregel bedrijven aansporen om het in de toekomst anders aan te pakken. Ze is realistisch, snel uitvoerbaar en kan tot reële verandering leiden. Waar wachten politici op?

Maaike Vanmeerhaeghe en Wouter Lips.Beeld rv
Maaike Vanmeerhaeghe en Wouter Lips.Beeld rv
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234