Zondag 20/10/2019

Opinie

Overal zie ik hempathie – ongepaste, onterechte sympathie voor machtige mannen die in opspraak komen

Donald Trump is volgens Kate Manne het typevoorbeeld van het soort mensen die alleen sympathie kunnen voelen voor machtige mannen. Beeld AFP

Kate Manne doceert  filosofie aan  Cornell University (New York) en is auteur van Down Girl: The Logic of Misogyny.

"Een echte gentleman", zei de Amerikaanse president Donald Trump vorige week tijdens een persconferentie over Brett Kavanaugh, de gecontesteerde genomineerde voor het Hooggerechtshof. "Ik voel echt met hem mee. De man verdient dit niet." Niet één keer noemde hij de naam van Christine Blasey Ford, de vrouw die Kavanaugh van seksuele aanranding beschuldigt. 

Toen op 23 september nieuwe aantijgingen over Kavanaughs gedrag bekend werden, stak Trump een tandje bij. Het was allemaal "heel onrechtvaardig" tegenover Kavanaugh, een "voortreffelijke mens".

Veel critici zeggen dat Trump en de andere verdedigers van de rechter een gebrek aan empathie hebben. Dat is niet zo. Trump heeft duidelijk empathie te over – voor Kavanaugh.

Het echte probleem is dat hij vooral lijkt mee te voelen met machtige mannen die van ernstige misdrijven en vergrijpen worden beschuldigd. Hij had medelijden met Michael Flynn, die hij "een goede vent" noemde. Hij betreurde het lot van Paul Manafort. En in het geval van Kavanaugh heeft hij alle begrip voor een man die van aanranding wordt beschuldigd en negeert hij de vrouwen die hem aanklagen.

Trumps houding is een uiting van wat ik ‘hempathie’ noem: de ongepaste, onterechte sympathie die machtige mannen ten deel valt als ze in opspraak komen wegens seksuele aanranding, partnergeweld, doodslag en andere vormen van vrouwenhaat. 

Het patroon is duidelijk herkenbaar: alle aandacht gaat naar de problemen van de dader, de pijn die hij voelt, de schitterende toekomst die hij verliest. Hoe hoger een man opklimt in de maatschappelijke hiërarchie, op hoe meer hempathie hij kan rekenen.

Zodra je dit verschijnsel weet te herkennen, begin je het overal te zien. Bijvoorbeeld bij iemand als Ian Buruma, de gewezen hoofdredacteur van The New York Review of Books, die een stuk publiceerde van een voormalige Canadese talkshowpresentator die door meer dan 20 vrouwen van seksuele aanranding en intimidatie wordt beschuldigd. Of bij vrouwen als de vijf Republikeinse dames die CNN onlangs liet opdraven om Kavanaugh te verdedigen. "Dat zijn toch dingen die elke tienerjongen doet?", zei een van hen hempathisch.

Gendersociopathie

De zaak-Kavanaugh heeft ons deze week geleerd dat hempathie in haar extreemste vorm in echte gendersociopathie kan omslaan. Dat is de pathologische morele neiging om alleen medelijden te hebben met de vermeende mannelijke dader – het is zo lang geleden, hij was nog maar een jongen, ze heeft hem met een ander verward – en hardnekkig te weigeren zijn aanklaagsters te geloven. 

We zien ook de verreikende gevolgen van dat wereldbeeld, want het is geen toeval dat veel mensen met hempathie voor Kavanaugh felle tegenstanders van abortus zijn en dus weigeren empathie te voelen met ongewenst zwangere meisjes en vrouwen.

Hempathie is zo moeilijk te bestrijden omdat de onderliggende mechanismen gedeeltelijk moreel van aard zijn. Sympathie en empathie zijn pro-sociale morele emoties, wat het bijzonder moeilijk maakt om mensen te doen inzien dat ze, door partij te kiezen voor de machtigen en tegen de zwakken, een bron van systemisch onrecht zijn.

De eerste stap om met die mentale gewoonte te breken, is ze herkennen en alert zijn voor haar vertekenende invloed.

De tweede stap naar een oplossing voor het probleem van hempathie is naar meisjes en vrouwen luisteren. Waarom doen tienermeisjes geen aangifte van seksueel geweld? Luister naar Ford, die aan The Washington Post vertelde dat ze doodsbang was voor de reactie van haar ouders als die zouden horen dat ze op een fuif geweest was waar alcohol werd gedronken. Ze herinnerde zich wat ze dacht: "Ik mag dit aan niemand vertellen. Dit is niets. Het is niet gebeurd en hij heeft mij niet verkracht." Pas jaren later werd ze zich met de hulp van een therapeut van haar trauma bewust.

Met andere woorden: zoals een heleboel andere vrouwen had Ford veel tijd nodig om de stilte te verbreken die voortkomt uit het diepgewortelde ontzag van de samenleving voor bevoorrechte mannen. Een ontzag dat Trump en de andere aanhangers van Kavanaugh nu onomwonden illustreren.

Copyright The New York Times

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234