Donderdag 18/07/2019

Opinie Tom Decorte

Oudste cannabis social club van het land veroordeeld: schandalige rechtspraak

Marihuanaplant in de El Piso Cannabis Club in Montevideo. ‘Cannabisclubs zijn in Uruguay een wettelijk gereguleerd kanaal om cannabis aan te schaffen’, schrijft Decorte. Beeld AP

Tom Decorte (Instituut voor Sociaal Drugsonderzoek, Universiteit Gent) namens de burgerbeweging Smart on Drugs.

Een cannabisclub presenteert zich als een vereniging zonder winstoogmerk, die cannabis teelt en verdeelt onder geregistreerde en meerderjarige leden. Ze verkoopt geen cannabis aan toeristen, buitenstaanders, of minderjarigen. Ze verzorgt de plant van de leden, die na de oogst hun wiet (voor eigen gebruik) kunnen ophalen. Op die manier willen cannabis social clubs een valabel alternatief voor een volledig zwarte en criminele cannabismarkt zijn.

Donderdag kregen de leden van de oudste cannabisclub van het land, Trekt uw Plan(t), celstraffen tot 20 maanden en boetes van duizenden euro’s. Over de grond van het dossier wensen wij niet te oordelen, maar dit proces roept ernstige vragen op.

Cannabisclubs zijn in Uruguay een wettelijk gereguleerd kanaal om cannabis aan te schaffen. Ze functioneren er onder toezicht van de overheid. Zo werd de hele handelsketen controleerbaar, en kwam een einde aan de stigmatisering van cannabisgebruikers. In Europa zijn de clubs nog niet wettelijk gereguleerd, maar in Spanje alleen – waar het non-profit model ontstond – zijn er bijna 1.000 cannabisverenigingen. Regionale parlementen in Catalonië, Baskenland en Navarro regelden het fenomeen met wetten, maar in Madrid vond men dat de regio’s die bevoegdheid niet hadden. Er zijn clubs in minstens 12 Europese landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Italië, én dus ook bij ons. Ook in België werd in het verleden – o.m. door wijlen Brice De Ruyver – tevergeefs de gereguleerde vorm van cannabisclubs naar voren geschoven als een werkbaar alternatief voor de zwarte markt.

De meeste clubs bieden een alternatief voor de criminele markt, en om dat duidelijk te maken zijn ze behoorlijk transparant. Ze registreren zich officieel in het staatsblad als een vzw, ze beheren openlijk een website, bieden inzage in hun boekhouding, organiseren openbare manifestaties, én proberen in gesprek te gaan met de lokale overheden. Ook Trekt uw Plant trachtte te praten met de Antwerpse burgemeester en de lokale politie, en geeft al sinds 2006 interviews aan de pers. Echte maffioso trachten op andere manieren politici voor zich te winnen, of zoeken niet de persaandacht en het publieke debat op. Die hanteren een ander business model.

Het gerechtelijk onderzoek naar deze vereniging nam jaren in beslag, en ging gepaard met telefoontaps, huiszoekingen en maandenlange observaties. Wie zich realiseert hoeveel manuren en middelen werden ingezet om een vzw te kunnen vervolgen, kan niet anders dan zich vragen te stellen bij de proportionaliteit van deze aanpak. De beklaagden zijn niet het soort onderwereldfiguren dat veel te lang ongestraft rondliep. Is dit een symbooldossier dat moet dienen om het nieuwe zero tolerance-discours in Antwerpen, kracht bij te zetten? De war on drugs, dus ook on cannabis, objectief gezien minder schadelijk dan alcohol of nicotine. Dus toch een oorlog tegen gebruikers.

De Belgische drugswetgeving is een ondoorzichtig kluwen, zeker met betrekking tot cannabis. Van redelijke burgers kan men niet verwachten dat ze als volleerde juristen inzicht krijgen in het kafkaiaanse apparaat van wetten, Koninklijke Besluiten, en omzendbrieven van het College van Procureurs-Generaal. Jongeren, ouders en terreindeskundigen begrijpen amper nog wat mag en niet mag – velen denken zelfs dat cannabis op een of andere manier ‘legaal’ is. Cannabis wordt al naargelang van het gerechtelijk arrondissement wel of niet bestraft, met rechtsonzekerheid en rechtsongelijkheid tot gevolg. In andere rechtszaken tegen cannabisclubs onderkende de rechter wél dat redelijke burgers in zo’n context de indruk kunnen krijgen dat iets geoorloofd was, en dat hen daarom geen schuld kon worden aangewreven. Het Belgische gedoogmodel – dat voortdurend hinkt op vervolgen en gedogen - leidt tot complete chaos.

Het meest schrijnende is dat beleidsmakers het debat ten gronde over het falen van ons drugsbeleid uit de weg gaan om electorale en moreel gekleurde redenen, en daarmee de boel de boel laten. Met het verdwijnen van de cannabisclubs en het uitblijven van een fundamenteel debat, keren we gewoon terug naar de orde van de dag: cannabis is overal, in een vervuilde en gevaarlijkere vorm dan voorheen, met alle gevolgen van dien voor jongeren en kwetsbare groepen die niét worden beschermd. Terwijl daar nodeloos slachtoffers blijven vallen, renteniert de criminele ondernemer. De medicinale en recreatieve gebruikers die via de club cannabis van betrouwbare kwaliteit betrokken, zijn voortaan weer aangewezen op een illegaal en crimineel circuit. Zij die over een redelijk alternatief wilden praten, krijgen nu een strafblad en een immense boete cadeau.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden