Dinsdag 22/06/2021

OpinieGuy Verhofstadt

Orbán gijzelt Europa, maar desnoods gaat het coronafonds voort zonder hem

Guy Verhofstadt. Beeld AP
Guy Verhofstadt.Beeld AP

Guy Verhofstadt is Europees parlementslid voor Open Vld/Renew Europe

Door hun veto te stellen tegen het Europese herstelfonds, zetten Orbán en Kaczyński niet alleen de levens op het spel van alle Europeanen die bedreigd worden door de Covid-crisis, maar ook de welvaart van iedereen wiens job of bedrijf eronder lijdt. En dat louter en alleen omdat ze willen dat de EU hun steeds corruptere machtsovername in eigen land blijft financieren. Ze gijzelen de hele EU, en daar mogen we niet aan toegeven.

Hoewel de normale instrumenten om een regering tegen te houden als die de anti-democratische toer op gaat (de fameuze Artikel 7-procedure) tot nog toe niet heeft gewerkt, omdat de andere regeringsleiders ervoor terugschrikten, kan het dit keer anders lopen. De Europese staats- en regeringsleiders hebben een sterke stimulans om nu wél hun verantwoordelijkheid te nemen – een stimulans van 1850 miljard euro, om precies te zijn. Ze zijn razend, en ze hebben gelijk.

Toch hoor je ook nu weer stemmen opgaan dat de Europese Raad moet toegeven aan de Hongaarse en Poolse eisen, door een of andere ‘technische’ oplossing uit te dokteren die hen de facto zou toelaten hun veto te stellen, telkens als corruptie of inbreuken op de rechtsstaat aangeklaagd zou worden. Als we willen dat de Europese Unie alle geloofwaardigheid verliest en, binnen de kortste keren, een of twee goed gefinancierde flagrant autoritaire regimes onder haar lidstaten telt, moeten we dat vooral doen.

Gelukkig voorzien de Europese verdragen nog andere opties, waarmee we niet toegeven aan hun dreigement.

We kunnen het herstel van de coronacrisis financieren via het systeem van versterkte samenwerking onder de 25 andere lidstaten. Om een impasse te doorbreken, voorziet het Europese recht (Artikel 326 VWEU) de mogelijkheid dat 9 of meer landen het voortouw nemen, binnen het kader en naar de geest van de EU in haar geheel.

De euro is het beste voorbeeld: het is in principe de munt van alle lidstaten (behalve de Denen, die een ‘opt out’ kregen), maar in de praktijk ging de euro van start met enkel de landen die de voorwaarden onderschreven.

Dit betekent dat we het herstelfonds zouden kunnen financieren met bijdragen en nieuwe eigen middelen van de 25 landen, en beperken tot de projecten die worden door ingediend door de 25 regeringen die aan de criteria voldoen, waaronder een volwaardig rechtsstaatmechanisme.

Zoals de euro zou het open staan voor Polen en Hongarije zodra ze de voorwaarden aanvaarden en toepassen. En zoals bij de euro zou het systeem bestuurd worden door de Commissie, in het belang van de EU in haar geheel.

Bovendien zou je, zoals ook voorzien is in het akkoord dat het Europees Parlement en het Duitse voorzitterschap vorige week bereikten, een mechanisme inbouwen dat de Commissie toelaat directe steun te verlenen aan burgers, bedrijven en ngo’s uit de landen die niet willen deelnemen.

Nauwere samenwerking is de enige manier voor de 25 staatshoofden om vooruit te geraken, zolang Hongarije en Polen hun collega’s voor het blok blijven zetten door flagrant in te gaan tegen het gezamelijke belang. Het ligt in de letter en de geest van de Verdragen, het is haalbaar, het is logisch, en het is dringend.

Vergis u niet: er bestáán geen technische oplossingen voor een fundamenteel politiek probleem— de vraag of landen zich moeten houden aan de wetten en verdragen waartoe ze zich bonden toen ze toegetreden zijn tot de EU. Er is geen compromis mógelijk over fundamentele rechten en Europese waarden—tenzij we toestaan dat de werking en het fundament van de Europese Unie zelf gecompromitteerd wordt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234