Dinsdag 22/10/2019
Saskia De Coster. Beeld rv

Column Saskia de Coster

Opgroeien lijkt steeds meer wegstappen uit de onwetendheid

Saskia de Coster is schrijver van de roman Nachtouders. Haar column verschijnt tweewekelijks.

Die pulled pork had ik dus al opgegeten. Ik zat op een Berlijns literair festival te praten met een Zwitserse schrijver van een vorige generatie. De man zei dat hij het niet kon, zich opwinden over de klimaatopwarming. Om existentiële redenen. Hij vertelde dat hij al zijn hele leven uitzicht had op de Zwitserse bergen, dat in zijn kindertijd een onlosmakelijk deel van zijn zomers en dus nu ook van zijn herinneringen bestond uit de bergen en in de bergen de gletsjers. Die waren nu in hoog tempo aan het verdwijnen. En dat was het enige zichtbare voor hem, zijn uitzicht veranderde. Hij zei: “Ik ben een existentialist, ik ben groot geworden met Kierkegaard en Sartre. Ik ben op aarde geworpen. Er was de gletsjer, straks is hij er niet meer, ik ben verbonden met hem, straks ben ik er ook niet meer en die verandering kan ook zin hebben.”

Ondertussen hadden we gegeten. “O, vlees”, merkte een collega-schrijver op die erbij kwam. Schuldgevoel komt altijd na de feiten, wanneer het te laat is en de vertering begint. Dat is het ook, dacht ik, de ergernis van de vorige generaties omdat ze fijntjes op een aantal voldongen feiten gewezen worden. Ik was wel met de trein tot in Berlijn geraakt, kon ik niet nalaten te zeggen.

Het lievelingsvlees van mijn zoontje is een vegetarische burger. Hij is een heilige, jawel. Al is het ook mogelijk dat hij gewoon nog niet weet dat hij geen vlees eet maar sojaproteïnen. Wat maakt het hem uit? Het zijn woorden.

Het strijdtoneel van de feiten

Opgroeien lijkt steeds meer wegstappen uit de onwetendheid, vandaag de dag. Onwetendheid kan ons niet meer sussen, laat staan troosten. Het wordt een keuze. Een daad. Ignorance is het verwijt dat we de vorige generaties maken. Ons tijdperk is het strijdtoneel van de feiten, het tijdperk van het schuldgevoel dat opspeelt na de feiten.

Het zijn niet de feiten maar de woorden en de verhalen die we elkaar vertellen die de geschiedenis maken en verder bepalen, onze kompassen in bange of, zo u wil, avontuurlijke dagen. De joods-Amerikaanse schrijver Jonathan Safran Foer heeft het boek Wij zijn het klimaat geschreven. Het is geen roman maar een hybride mix, vertrekkend van een overdonderende hoeveelheid feiten over het klimaat, doordesemd met anekdotes. Vanuit een vlammende verontwaardiging schreef hij. Hij spreekt voor zichzelf, zegt hij. Hij wil niet prediken, preekt hij, en hij somt op indrukwekkende wijze voorbeelden op van hoe het anders kan. Fastfoodketen KFC bijvoorbeeld biedt een vegetarisch alternatief voor kip aan en pakt daar groots mee uit, zet het in de markt als ‘vegetarisch vlees voor mensen die van vlees houden’. Safran Foer zegt: ‘Ik ben een realist, ik zoek de feiten op en schrijf erover.” Vanuit zijn individuele vrijheid en verantwoordelijkheid roept hij anderen op, zegt hij. Hij is een moralist tegen wil en dank.

Aan luchthaventerminals kunnen binnenkort woedende massa’s staan. En ook aan slachthuizen. En aan de andere kant, aan abortusklinieken. Het zijn moeilijke tijden voor de individuele vrijheid van handelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234