Zondag 22/09/2019
Carl Devos. Beeld rv

Column Carl Devos

Open Vld en CD&V gedragen zich als bijhuizen van N-VA

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Slaagt Elio Di Rupo (PS) erin om Ecolo aan boord van de Waalse regering te houden? Dat is een sleutelvraag in de Wetstraat. Nadat cdH en PTB afhaakten, is een regering met Ecolo, naast MR, het enige overblijfsel van de ambitie om zo links mogelijk te besturen. Misschien maken PS en Ecolo dan wel federale afspraken. En doet PS voor de federale formatie N-VA na. Die trok met CD&V en Open Vld richting Belgische regeringsvorming. Als Ecolo blijft en Di Rupo zijn Waalse coalitiepartners meebrengt, staren zes partijen in de federale patstelling. Dat chicken game kan lang duren.

Zonder Ecolo is het federale probleem nog altijd gigantisch, maar iets kleiner. Dan moet N-VA enkel met PS verzoend worden. Al deze miserie deelt pijnlijke vaststellingen: partijen zijn vooral begaan met hun electorale positie in 2024, minder geconcentreerd op het oplossen van problemen. En CD&V en Open Vld lijken zich als bijhuizen van N-VA te gedragen. Terwijl de positie van Ecolo ten aanzien van PS veel onafhankelijker is.

Binnen CD&V en Open Vld klinkt lang voor de voorzittersverkiezingen al veelvuldig de vraag (bijvoorbeeld bij Hendrik Bogaert, Pieter De Crem, Vincent Van Quickenborne) of de partij niet dringend naar rechts moet. Wat dat is, blijft vaag. Beide partijen komen net uit vijf jaar Zweeds bestuur en dat eindigde catastrofaal. Het moet dan veel rechtser dan Zweeds?

Ter herinnering: CD&V en Open Vld wonnen in 2014 federaal elk één zetel na hun deelname aan Di Rupo I, ondanks het gigantisch succes van N-VA destijds. Vlaams verloren ze toen allebei, CD&V vanuit de meerderheid, Open Vld vanuit de oppositie. Voor N-VA was mei 2014 een zegetocht, na de harde oppositie tegen de tripartite Di Rupo I. Vijf jaar later verloor N-VA zeer zwaar na Michel I en Bourgeois I. PS verloor in 2014 na Di Rupo I, MR won. De zes partijen van de tripartite Di Rupo I wonnen in 2014 netto exact één zetel. De vier Zweedse partners verloren na Michel I samen 22 Kamerzetels, een totale vernedering. Ga in Franstalig België eens uitleggen dat PS de Zweden nu moet depanneren.

Dat Zweeds regeren wel loont en regeren met PS (zonder N-VA) niet, is geen zekerheid. Recentste cijfers spreken dat tegen. Het hangt simpelweg van veel andere factoren af. Hoe wordt er bestuurd? Wat doet de regering precies? Dat is veel belangrijker dan al die strategische veronderstellingen, die vooral op wensdromen gebaseerd zijn.

Dat sommige CD&V’ers en Open Vld’ers naar rechts kijken, is begrijpelijk. Er spelen persoonlijke ambities. En, zoals ook bij kandidaat-voorzitters in andere partijen, wat revanche. Die, hoe subtiel ook, de onderhandelingspositie van de zittende voorzitter ondermijnen. Zo wordt de kritiek van Van Quickenborne op Rutten, die hij ooit als mirakelvoorzitter omschreef, in Open Vld gelezen als een poging om fractieleider te worden. Volgens diezelfde lezing zou Van Quickenborne in opdracht van Alexander De Croo werken, die nu de hoogste plaats opeist nadat hij bij de regeringsvorming in 2014 bekaaid achterbleef.

Uiteraard zijn er inhoudelijke overwegingen voor dat rechts pleidooi. Ze willen hun kiezers volgen. Nadat delen daarvan richting N-VA gingen, zitten die nu allicht bij het VB. Maar een partij die haar kiezers achterna loopt, raakt nooit voorop en kan dus niet leiden. Kiezers willen een partij met een profiel, iets waar men voor of tegen kan zijn. Dat hebben Open Vld en CD&V te weinig. De eerste zit vol constructieve goesting om iets te doen, weinigen weten wat precies, de tweede staat voor levenskwaliteit, dat is zo mogelijk nog vager. Het is juist dat rechts het publiek en politiek debat domineert. Rechts voert het offensief, links zit in het defensief. Maar dat is niet onvermijdelijk. Dat komt vooral omdat men belangrijke debatten als identiteit of de kwaliteit van het onderwijs aan rechts heeft gelaten, zonder genoeg eigen ‘verhaal’.

Als CD&V en Open Vld naar rechts gaan, kunnen ze meteen beter een onderafdeling van N-VA worden. En daar samen de linkerflank vormen, een deel van het VB kan in de rechterflank van N-VA opgaan.

Als ze hun zelfbewustzijn herwinnen kunnen ze in de federale formatie een eigen koers rijden, niet als knecht van N-VA. Dan is de patstelling kleiner. Als N-VA in de federale oppositie tuimelt, zullen ze daar niet veel om rouwen. Dat opent andere mogelijkheden. Het is niet moeilijk voor CD&V en Open Vld om daar dan ook weer bang voor te zijn: N-VA die vanuit Jambon I vijf jaar lang de federale regering aanvalt. Er zullen altijd redenen zijn om bang te zijn. 

Angst is er al genoeg. Wie respect van kiezers wil, mag niet laf zijn en moet zelf een smoel hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234