Zondag 08/12/2019

Opinie Open brief

Open brief: ‘Hoogdringende oproep tot repatriëring van Belgische burgers uit Syrië’

Syrische burgers op de vlucht voor de oorlog die Turkije begon in het noorden van Syrië. Beeld AFP

Dit voorjaar verscheen er al een eerste opiniestuk, ondertekend door academici en burgers uit heel België, om de publieke opinie te informeren over het lot van de Belgische kinderen die in levensgevaar zijn in de kampen in Noordoost-Syrië. In dit opiniestuk werd de Belgische Staat opgeroepen om de elementaire rechten te respecteren en om de richtlijnen op te volgen van de organen die belast zijn met de verdediging van mensen- en kinderrechten. Een groep burgers engageert zich al maanden onder het collectief “Moeders van Europa”, om druk te zetten op het beleid onder het motto: “Breng ze Terug: Ramenez-les!”. Nadat er in maart en april drie Belgische kinderen om het leven kwamen in Noordoost-Syrië, bezocht een multidisciplinair team, onder leiding van VUB-professor Gerrit Loots, Syrië voor de tweede keer om de situatie van de Belgische gezinnen te onderzoeken.

Deze dringende oproepen zijn tot op de dag van vandaag dode letter gebleven. Slechts zes weeskinderen - allemaal geboren in België - werden gerepatrieerd na een regeringsbesluit dat dateert van 2017. Intussen zijn de omstandigheden in de kampen er alleen maar op verslechterd. Dit leidde tot de dood van een ander kind in augustus 2019. Ook de politieke situatie werd met de dag instabieler, een indicatie dat de oorlog in Syrië verre van voorbij is. De Koerdische instanties trachtten zo goed als mogelijk de betreffende kampen te besturen, maar zijn niet langer in staat de nodige zorg te verlenen en de veiligheid te garanderen in een situatie van dramatische overbevolking. De meeste Europese staten, waaronder België, die samen de coalitie tegen IS vormden, blijven de ogen sluiten voor deze explosieve realiteit. Ze lieten de situatie bederven en lieten zo ook hun onderdanen in de steek. De moeders en hun kinderen in de kampen zitten in een situatie die onvoorspelbaar en uiterst gevaarlijk is. Zo moest er in de afgelopen weken zware artillerie worden ingezet om een inval in de kampen af te slaan. De recente beslissingen van de Amerikaanse president Trump hebben een offensief van Turkije tegen Syrisch Koerdistan ontketend, hetgeen volgens alle waarnemers gelijk staat aan een nieuwe, verschrikkelijke oorlog. Er zijn niet alleen de directe slachtoffers in zo een oorlog, er bestaat ook het risico dat jihadistische groeperingen gevangenen verplicht zullen inlijven en vrouwen en kinderen zullen ontvoeren.

Deze meervoudige risicosituatie kon vermeden worden indien onze regering, net zoals een aantal andere landen, de gelegenheid had aangegrepen om haar onderdanen al in maart te repatriëren. De situatie, die nu extreem urgent is geworden, mag ons niet doen vergeten dat ze het resultaat is van een lang proces, waarvan de kinderen nu de eerste slachtoffers zijn. Zij ondervinden inmiddels onomkeerbare gevolgen: “Ongeveer 70 procent van de kinderen jonger dan 5 jaar is ondervoed, waarbij we vooral kunnen spreken van chronische ondervoeding (stunting) met als gevolg een vertraging van de lengtegroei en gewichtstoename en een toenemende ontwikkelingsachterstand. Boven de leeftijd van 5 jaar was de ondervoedingsgraad 5 procent”.(Rapport missie 2) Dat het leven van deze kinderen in gevaar is werd uitvoerig gedocumenteerd. Dit gaat om dezelfde kinderen waarvan België beweert dat ze als staatsburgers bescherming verdienen.

Een retrospectieve visie

Waar komt deze passieve houding vandaan? Het gaat om individuen die niet te recupereren zijn! Is het dat wat onze regeringen tegenhoudt om kinderen – die volkomen onschuldig zijn - te repatriëren en hun ouders een eerlijk proces te geven? Een blik in het verleden leert ons dat jongeren die vertrokken om tegen het regime van Assad te vechten in de nasleep van de Arabische lente van 2012, een heldenstatuut kregen. Of om het in de woorden van Didier Reynders (MR) te zeggen: “Ces jeunes qui, peut-être par idéalisme, vont travailler dans l’humanitaire ou se battre aux côtés de l’armée syrienne de libération ; on leur construira peut-être un monument comme héros d’une révolution” (RTBf 26 avril 2013). Nadien werd het vertrek veroordeeld, zonder enig onderzoek naar de verantwoordelijkheid van eenieder, geval per geval.

Het is belangrijk om te onderstrepen dat het vertrek van vele jongeren grotendeels plaatsvond vóór de geboorte van de Islamitische Staat. De kinderen die er ter plekke geboren zijn, zijn het resultaat van die realiteit. Zo heeft IS ook niet-strijders opgenomen met het oog op het oprichten van een moslimstaat naar het model van een natiestaat. Er waren dus twee soorten rekruten; enerzijds immigranten die Europa verlieten, omdat ze aanvoelden dat ze er hun religie niet volledig konden beoefenen. Anderzijds waren er de strijders die vertrokken zijn om te vechten. Dit verschil in rekrutering verklaart het aantal en het aandeel van vrouwen en hun kinderen ter plekke. De immigratie van de eerste soort rekruten is mislukt, waardoor ontelbare gezinnen ontworteld zijn.

Laten we ook niet vergeten dat er al meer dan 125 volwassenen zijn teruggekeerd naar België. Omdat hun vertrek pas in 2015 gecriminaliseerd werd, zit slechts minder dan één derde van hen in de gevangenis (Renard en Coolsaet, Egmont paper 101, 2018). De repatriëring waarover we vandaag spreken, gaat dus over vrouwen en kinderen, naast slechts een zeer klein aantal mannen. We willen er ook op wijzen dat België beschikt over een universele rechtsmacht, waardoor het zijn onderdanen kan berechten voor daden die ze gepleegd hebben buiten het grondgebied.

Waar wachten we nog op?

Er ontstaat een groeiend verzet tegen een beleid dat de problemen negeert waarvoor we vandaag staan. Er gaan stemmen op die aanklagen dat dit beleid noch verantwoordelijk is, noch garantie biedt op een veiligheidsperspectief op lang termijn. OCAD-directeur Paul Van Tichelt dringt aan op het recht op terugkeer van alle Belgische burgers. Hij benadrukt het belang van een “realistische aanpak om niet te vervallen in de fouten van het verleden”. De repatriëring van allen is de enige manier om veiligheid in een langetermijnvisie te plaatsen. Als we het over onze toekomst hebben valt het moeilijk te rechtvaardigen dat we radicalisme ongecontroleerd ter plekke laten op drieduizend kilometer van hier, in een poreus land in oorlog. 

Momenteel bevindt België zich in een situatie waarin ze kinderen en hun moeders de rug toekeert in overbevolkte kampen in oorlogsgebied. De Belgische Staat laat momenteel jonge kinderen sterven in gevangenschap aan verhongering en uitdroging voor de daden van hun ouders. (Rapport 2ième visite, Team mission humanitaire). Deze ontwrichte Belgische families aan hun lot overlaten, is hen op korte of middellange termijn overleveren - gewillig of met geweld – aan de verschillende groepen die ter plaatse actief zijn. De geopolitieke realiteit van deze oorlog is bijzonder gevaarlijk voor de Syriërs, maar ook voor de Europeanen. De Verenigde Naties sporen de landen aan om op te treden. Laat ons rekening houden met het Syrische volk, dat we nu uit al onze berekeningen uitsluiten en dat de gevolgen van onze acties moet ondergaan. Deze situatie is bovendien een ernstige schending van de grondrechten van de Europese Unie. Zij moet haar verantwoordelijkheid opnemen voor de burgers van haar lidstaten, en vandaag meer dan ooit ook ten opzichte van de Koerden. Is het onterecht dat de gezinnen daarom vragen? Wij denken dat ze hierin redelijker zijn dan onze regering. Net zoals we denken dat de publieke opinie, eens ze beschikt over alle gegevens, zich hierin zal kunnen vinden.

Ondertekenaars: Mariane VL Koplewicz Editions du souffle; Marijke Van Buggenhout, Vrije Universiteit Brussel; Nadia Fadil, IMMRC-KU Leuven; Martin Vander Elst, UCLouvain; Fabienne Brion, UCLouvain; Gerrit Loots, Vrije Universiteit Brussel; Roland Elsa, Université libre de Bruxelles; Rachel Simoni, Université libre de Bruxelles; KOLLY Maryam, Université Saint Louis; De Ley Herman, Universiteit Gent; DAVID Marc, Universiteit Antwerpen; Mormont Marc, Université Liège; Serge Gutwirth, Vrije Universiteit Brussel; Serge Deruette, Université Mons; Barrier Thomas, Université libre de Bruxelles; Jamar David, UMONS; Crosby Andrew, IES (VUB) & GERME (ULB); Bricmont Saskia, Députée européenne Ecolo; Bacha Aicha - Université libre de Bruxelles; May Xavier, Université libre de Bruxelles; Deligne Chloé, Université libre de Bruxelles; Namenwirth Evelyne, Vrije Universiteit Brussel; Vella Graziella - Anthropologue - Umons;  Estelle Hanard - Vrije Universiteit Brussel; Anke Verbeke - Vrije Universiteit Brussel; Beyens Kristel - Vrije Universiteit Brussel; Bouckaert Julie- Université Lille; Karel Arnaut - IMMRC, KU Leuven; Struyf Pia - Vrije Universiteit Brussel; Demeuse Rodrigue - Député régional Ecolo; Pleysier Stefaan - KU Leuven; Bierin Olivier - Député wallon Ecolo; Hennuy Laurence - Députée fédérale Ecolo; Clersy Christophe - Député régional Ecolo; Sarah Bracke - University of Amsterdam; Satouri Mounir - Député européen; Segers Matteo- Député, Président de groupe à la Fédération Wallonie-Bruxelles; Nagels Carla - Université libre de Bruxelles; Jerusalem Andreas - Député du Parlement Germanophone; Cogolati Samuel - Député fédéral Ecolo-Groen; D’Agostino Serena - IES-POLI/VUB; Stroobandt, Dirk - UGent; Ilke Adam - Vrije Universiteit Brussel; Lux Pierre-YvesEcolo - député régional bruxellois; Nuytiens An - Vrije Universiteit Brussel; Croux Flore - Vrije Universiteit Brussel; Coeck Ibe - KU Leuven; Lior Volinz - Vrije Universiteit Brussel; Gilbert Elli - Praktijkassistent VUB; Feremans Steph - Vrije Universiteit Brussel; Pitseys John - Ecolo; Kelleter Anne - Députée wallonne ecolo; DE ZITTER Roger-v.c. - ligaraadbestuurder LMR; Daele Matthieu - Député Ecolo; Jessika SoorsGroen; Nuyttens Goedele - Vrije Universiteit Brussel; Kramer RubenVrije Universiteit Brussel; DELPORTE Valérie - Députée Wallonne; Van Damme Ellen - KU Leuven; Moutquin Simon - Député fédéral; Genot Zoé - ECOLO députée; de Laveleye Séverine - Députée fédérale - Ecolo/Groen; Benoit Dhondt - Antigone Advocaten / Ugent; Beauthier Laurent - Defense des Enfants Belgique; Schlitz Sarah - Députée fédérale Ecolo; Kaminski Dan - UCLouvain; LISMONT Joan- SETCa-SEL/FGTB; Torrekens Corinne - Professeurs, Université libre de Bruxelles; Kassou Mehdi - Bxlrefugees; Trifaux Christelle - Service droit des jeunes; Petra De Sutter - Greens/EFA European parliament; Feydi de Mooy - Zelfstandig psycholoog; Heyvaert Laurent - député wallon ecolo; Marneffe Isabelle - Vrije Universiteit Brussel; Mockel Alfred- Chef de groupe Ecolo au Parlement de la Communauté germanophone; Verhaeghe Pieter-Paul - Vrije Universiteit Brussel ; VAN KEIRSBILCK BENOIT - Défense des enfants international Belgique; Dominique De Fraene- l’Université libre de Bruxelles; Debaise Didier - Université Libre de Bruxelles;  Lamberts Philippe - European Parliament; SOIRESSE NJALL Kalvin - ECOLO; Vandenheede Hadewijch - Vrije Universiteit Brussel; Sofie De Kimpe - Vrije Universiteit Brussel; Thierry Moreau - Professeur à l’UCLouvain, Directeur du Centre interdisciplinaire des droits de l’enfant (CIDE) - avocat; Diallo Mariam- KU Leuven; Ryckmans Hélène - Députée wallonne et sénatrice belge; SWILLEN Gerlinda - Dr. Geschiedenis, Wetenschappelijk medewerker VUB, Geassocieerd onderzoeker ARA-CEGESOMA; Cremasco Veronica - Parlement wallon et Federation wallonie-bruxelles; Guyot Madeleine - Collaboratrice DGDE; De Koster Katrien - Professor Criminologie VUB; Veronica Cremasco - Parlementaire wallonne; Vicaire Albert- Député fédéral; Kati Verstrepen - Liga voor Mensenrechten; van Berlaer Gerlant - Kinder- en spoedarts Brussel; Massay Philippe - Directeur CAPREV Administration générale des Maisons de Justice; Vanthemsche Guy - Vrije Universiteit Brussel; Jaspart Alice - Directrice de la recherche caprev; Rabbeha Hadri - Attache ADVP; Goffin Nele - Pleegzorg; Youri Musschebroeck- Vrije Universiteit Brussel; ANDRUSYSZYN ANNE-MARIE- Directrice CEPAG, mouvement d’éducation populaire; Thierry BODSON - Secrétaire général de la FGTB wallonne; Yannick BOVYJournaliste - réalisateur; VERTENUEIL Robert - Président de la FGTB; Gilkinet Georges - Député fédéral Ecolo; Laffineur Julianne - Collaboratrice à la Coordination des ONG pour les droits de l’enfant; Maria Polizzi - Terre des Hommes International Federation; Beghin Juliette - Université Libre de Bruxelles; Cottyn, Hanne- Universiteit Gent, University of York; E. Jehaes - Vrije Universiteit Brussel; Jacques Fierens, Professeur extraordinaire émérite de l’UNamur, professeur émérite de l’UCLouvain et chargé de cours honoraire de l’ULiège. Avocat. U kan de oproep nog tot eind oktober ondertekenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234