Zondag 26/06/2022

Opinie

Op weg naar een mentaal gezond Vlaanderen?

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Kristiaan Plasmans en Geert Van Asten zijn psychiater en psychotherapeut en zijn de auteurs van 'De intuïtie van de psychiater' (LannooCampus). Ze zijn mede-oprichters van MindCare, vzw ter bevordering van de toegankelijkheid van de ambulante GGZ.

Kristiaan Plasmans en Geert Van Asten

Er ligt een veelbesproken wetsontwerp op tafel om de geestelijke gezondheidsberoepen te regelen. De vraag is of dit de GGZ toegankelijker en kwalitatiever zal maken. Dat is althans de bedoeling, maar goede therapie wordt niet alleen geleverd vanuit goede bedoelingen. In de sector fronsen we de wenkbrauwen. In principe horen we blij te zijn dat er eindelijk terugbetaling op til is voor ambulante gesprekstherapie. Recent onderzoek van Alexandre Reynders toont immers dat er een prangend probleem is met de toegankelijkheid van onze diensten. Het suïcidecijfer ligt in Vlaanderen door deze gebrekkige toeleiding immers 82% hoger dan in Nederland.

Anderzijds leeft er een terechte vrees dat de beheersing van de kosten tot kwaliteitsverlies en verschraling van het aanbod zal leiden. Want een analyse op bovenstaand vergelijkend onderzoek toont eveneens dat het suïcidecijfer in Nederland de afgelopen jaren opnieuw sterk gestegen is. Dit valt te verklaren door de druk die de privatisering en het gestandaardiseerde (lees: band-)werken er op de GGZ legt. Het gevolg is dat men vandaag in Nederland resoluut het geweer van schouder verandert en kiest voor een nieuwe, warme GGZ die empathie en afstemming hoog in het vaandel draagt. Maggie de Block is een vurig pleitbezorger van 'evidence-based practice'.

Wanneer psychotherapie onder het mom van deze verwetenschappelijking evolueert naar vaste behandelprotocollen blijft de rol van de therapeut echter onderbelicht. Wetenschappelijk onderzoek toont immers bij herhaling aan dat de therapeut geen 'neutrale factor' is. De persoonlijkheidsfactoren van de therapeut blijken net bepalend te zijn voor het welslagen van de therapie. Kwalitatieve psychotherapie is bijgevolg altijd maatwerk en vakmanschap. Een mens laat zich niet reduceren tot 'wat meetbaar is'.

(Natuur)wetenschappelijk onderzoek werkt uitstekend waar lineaire oorzakelijke verbanden gelden. Het psychisch lijden van een mens dient echter steeds begrepen te worden binnen de complexe context waarin het zich manifesteert. Wanneer psychotherapie gereduceerd wordt tot voorafbepaalde behandelprotocols dreigt de geestelijke gezondheidszorg aan kwaliteit in te boeten. Bovendien kunnen economische belangen meespelen in plaats van het streven naar het welzijn van de patiënt.

Protocols en statistieken zijn gemakkelijk te misbruiken als argument om te besparen en te saneren. Wanneer het protocollaire denken op een radicale manier wordt geïmplementeerd ontstaat het risico dat de geestelijke gezondheidszorg uitgehold en ontmenselijkt wordt. Laat ons dus niet talmen en de evolutie in Nederland in rekening brengen. Zij keren op hun stappen terug van het protocollair werken en zetten opnieuw in op de menselijke factor.

Mevrouw de minister: de hervorming van onze GGZ kan slechts een succes worden indien niet enkel de toegankelijkheid verbetert, maar ook ervaren psychotherapeuten betrokken en gevalideerd worden, en dit resulteert in een afgestemde zorg op maat van de patiënt. De stemming is vandaag. Dames en heren beleidsmakers, denk dus goed na voor je stemt!

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234