Donderdag 17/10/2019
Hugo Camps voor online. Beeld rv

Column

Op verkiezingsdag zijn er geen grote leiders en geen backbenchers meer

Dissidentie mag ook. Onder die vlag vaart Hugo Camps op donderdag.

Ik was altijd een beetje aangedaan als ik in een wei de kop van Joke Schauvliege tegenkwam. De CD&V-minister vulde bij verkiezingen postergewijs haar eigen landschappelijkheid. Het hoofd opgespijkerd op een houten staketsel of langs gevels in braakland met gezonde koeien op de achtergrond. Dat soort verkiezingspropaganda zie je bijna nergens meer. Zoals je ook geen politicus meer achter de ramen van een woonhuis ziet lonken. Het amateurisme van een fotoalbum is uit het straatbeeld verdwenen. Posters, foto’s, affiches spelen geen rol meer voor de stembusgang. De sociale media hebben de ambachtelijke presentatie van kandidaten verdrongen voor flitsberichten. De verkiezingen zijn onttrokken aan privéwoningen, onbestemde gebouwen en lantaarnpalen. Plakken en klussen hoeft niet meer.

Braakland wordt met rust gelaten. Boven het maïsveld steekt nooit nog eens de vrolijke kop van een kandidaat- Kamerlid uit. Kartonnen slogans met ingebeeld muziekje zie je nog nauwelijks. Terwijl ik altijd krols werd van de gefotoshopte senator met de slogan ‘Franske neemt u mee naar Brussel…’ Dat was voor Boerinnenbondvrouwen in de vorige eeuw een bedwelmend perspectief.

Propagandamateriaal werd bewaard voor de volgende verkiezingen. Dat de kandidaten inmiddels grijs of kaal waren geworden, was het probleem niet. De naam moest worden rondgezongen, zonder al te veel artistieke criteria, iedereen kon er zich wel een affichehoofd en -blik bij denken. En het lijstnummer. Toch hadden die landschapsschilderingen een beperkt effect op de kiezer. Dat het bekenden waren die de democratie belichaamden, creëerde een sfeer van vertrouwelijkheid en geloofwaardigheid. Dat ze in de wei van de lokale boer mochten hangen of aan de muur van het oude café was ook een aansporing. Het gevoel dat de actieradius van de verkiezingen binnen de huiselijke kring bleef, vergemakkelijkte de keuze. Je werd als het ware persoonlijk aangesproken.

Daar hebben politici van vandaag geen boodschap aan. Hun gang naar de kiezer loopt via massamedia. De constipatie is navenant. De afstand tussen de boegbeelden en de waterdragers van de democratie is ontzettend groot. Altijd weer wordt de indruk gewekt dat de stembusgang rond de eenpersoonsstaat draait. Het is terugkerend bedrog. Er worden hier geen presidentiële verkiezingen gehouden en zonder coalitieregeringen is er geen landelijk bestuur.

Uit het verleden weten we dat monsterscores bij verkiezingen vaak contraproductief zijn. Leo Tindemans haalde een miljoen voorkeurstemmen bij de Europese verkiezingen, premier Yves Leterme klokte af bij 800.000, maar de plebiscieten van beide tenoren hingen als een molensteen om hun nek. Ze kregen niets meer voor elkaar. Het is nooit meer goed gekomen voor beide electorale bulldozers. Toch niet in termen van macht.

De uitgestalde beeltenis van kandidaten op landwegen, braakgronden en zijgevels droeg de suggestie uit dat er ook een regionaal elan zit in de verkiezingen. Zou het? In grote voorzittersdebatten hoorde je er weinig over. Alleen themapolitiek bleef overeind: klimaat, migratie, seksueel geweld… De sociale wond van de degradatie van KV Mechelen voor een hele regio was het spreken niet waard. Joke Schauvliege was niet de briljantste minister van de Vlaamse regering, maar de kiezer herkende in het verleden wel haar hoge kloekhen-gehalte en daarom mocht ze ook pontificaal in die wei hangen met smekende ogen.

Op verkiezingsdag zijn er geen grote leiders en geen backbenchers meer. Kwalificaties voor mandaten zijn voor later. Wij kiezen ook niet de minister-president van de Vlaamse regering. Daar beslist het electoraat niet over, dat is het privilege van partijvoorzitters. En van campagnegeld. De een kan zich een paginagrote blufadvertentie veroorloven in de krant, de ander moet blij zijn met een oude foto voor het raam van zijn buurman, meer onderscheid is er in wezen niet. Het gerommel en gesjoemel is voor later.

U denkt misschien dat de persoonlijke touch meer iets voor gemeenteraadsverkiezingen is. Foute inschatting. Parlementsverkiezingen zijn de aderen van de politieke bloedgroepen. Daar wordt de electorale strijd persoonlijker en bitsiger. Daar rijst de vraag wat de inzet voor het volk is en welke inzet exclusief voor politiek gewicht en partijbelang gereserveerd is. In dit land zijn alle verkiezingen regionaal, ook de Europese.

Ik mis bij politici vaak de moed van een overtuiging. Ik mis ook het lef om openhartig te militeren. Achille Van Acker werd in nachten voor de verkiezingen tegen muren en ramen aangeplakt, terwijl hij in Brugge geen poot uitstak voor de Bloedprocessie. Maar de buren hielden hem in constante adoratie en beplakten graag alle beschikbare ruimte met zijn mooie renaissancehoofd. Kiezen in een democratie is een daad van l’amour brute. Joke zal weer veel voorkeurstemmen krijgen van boeren, landknechten en veekoopmannen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234