Maandag 25/10/2021

Opinie

Op naar Belgische toestanden in het Verenigd Koninkrijk

Leider van de Labour Party Ed Miliband en huidig Brits premier David Cameron. Beeld AFP
Leider van de Labour Party Ed Miliband en huidig Brits premier David Cameron.Beeld AFP

Bart Cammaerts is Associate Professor aan de London School of Economics and Political Science (LSE).

Morgen gaat het VK naar de stembus. Het is een vreemde campagne geweest, om het zacht uit te drukken. Het is zeer onduidelijk in welke richting het zal gaan, maar zeker is dat geen enkele partij een meerderheid zal behalen en dat er net zoals in 2010 een 'Hung Parliament' zal zijn in Westminster. Dat is natuurlijk een situatie die wij in België met ons proportioneel systeem en coalities gewoon zijn, zelfs in die mate dat niemand echt mort dat het meer dan een half jaar duurt eer er een nieuwe regering is. In het VK met zijn 'first past the post' meerderheidssysteem is dat veel minder evident. In 2010 was het regeerakkoord tussen de Tories en de Liberal Democrats op enkele dagen onderhandeld en goedgekeurd door beider congressen.

Bart Cammaerts. Beeld kos
Bart Cammaerts.Beeld kos

'Marginal seats'

'First past the post' maakt het echter ook ontzettend moeilijk momenteel om de uitkomst van de verkiezingen te voorspellen. De opiniepeilingen op nationaal niveau zeggen namelijk op zich niet zo veel over de eigenlijke uitkomst. Niet alleen zijn er nog vele onbeslisten, maar in zekere zin worden er 650 kleine verkiezingen georganiseerd die lokaal uitgevochten worden en er is maar één kandidaat per partij in die 650 lokale kiesdistricten. Sommige zetels zijn veilig omdat sinds mensenheugenis een bepaalde partij er dominant overheerst, andere zetels zijn zogenaamde marginals waar de verschillen tussen de verschillende partijen veel kleiner zijn. Het is op deze plekken dat de echte campagne gevoerd wordt. Al het geld dat de partijen hebben wordt 'geïnvesteerd' in de marginals, al de kopstukken bezoeken haast exclusief de 'marginal seats', mensen aldaar worden overspoeld met pamfletten, het is daar dat het verschil gemaakt wordt tussen winnen en verliezen.

Campagnestrategieën

De campagnestrategieën van de verschillende partijen zijn echter ook complexer geworden als gevolg van het vooruitzicht van wederom een hangend parlement. De conservatieve Tory partij probeert de rol te vervullen van machtspartij, maar bevindt zich ideologisch veel rechtser op het politieke spectrum dan de meerderheid van het electoraat. In een recente opiniepeiling die ik zelf heb gedaan (N=1651 - foutenmarge 2.41%) blijkt dat 62% van de Britten de mening zijn toegedaan dat ongelijkheid in de samenleving is toegenomen tot ondragelijke proporties, 65% gaat akkoord met de Occupy slogan '99 percent vs. 1 percent'. Bijna 80% van de Britten vinden dat de rijken en de bedrijven meer moeten bijdragen via hogere belastingen en dat de bankensector in de City strengere regels moet worden opgelegd.

Dat is echter niet wat de Tories voor ogen hebben als ze aan de macht zouden kunnen blijven. Dus bleef enkel de mogelijkheid over om een wel erg negatieve campagne te voeren; het electoraat angst in te boezemen omtrent de tegenstander, Labour. Labour begon aan deze campagne onder een slecht gesternte. Hun leider - Ed Miliband, de zoon van de Marxistische LSE-professor Ralph Miliband - werd door de Tories en door de voornamelijk rechtse media gedemoniseerd als 'Red Ed' en neergesabeld als een gevaarlijke nerd. Maar Miliband heeft eigenlijk een zeer goede campagne gevoerd, hij heeft de lage verwachtingen ruimschoots overtroffen in de ogen van vele mensen. Labour heeft ook een veel positievere campagne gevoerd die wel een (bescheiden) antwoord biedt aan de groeiende ongelijkheid, de zucht voor een tax-shift en de verwaarloosde openbare diensten.

Ed miliband. Beeld AFP
Ed miliband.Beeld AFP

Competitie

Ook nieuw aan deze campagne is dat zowel de Tories als Labour hebben moeten afrekenen met competitie op hun respectievelijke rechter- en linkerflank. De Euro-sceptische partij UK Independence party is een recht-populistische partij á la N-VA maar dan Engels nationalistisch die de Tories langs rechts voorbijsteekt, terwijl de Schotse nationalisten steken Labour langs links voorbij. Het zijn echter vooral de Schotse nationalisten die een voorname rol spelen in de campagne omdat zij zich hoogstwaarschijnlijk in het midden van het spreekwoordelijke bed zullen bevinden. De SNP en haar leider Nicola Sturgeon zullen de verkiezingen overtuigend winnen in Schotland en daardoor hebben zij mogelijk de sleutels tot Downing Street in handen. En zij hebben duidelijk gemaakt dat ze Ed Miliband zullen steunen tegen David Cameron.

De Liberaal democraten, een ietwat linksere versie van onze Open VLD, was de vorige coalitie-partner van Cameron. Zij blazen momenteel warm en koud en positioneren zich in het centrum tussen de Tories en Labour. De Conservatieven zullen zeker zetels verliezen ten opzichte van 2010, maar de LibDems nog veel meer, ondermeer omdat zij het straffen van de armen en een verhoging van het inschrijvingsgeld voor een universitaire opleiding mee hebben goedgekeurd (het kost nu 12,000€ per jaar om te studeren in het VK).

Vele linkse stemmen, ontstemd omwille van hun steun aan een Tory regering, zullen dus onvermijdelijk terugvloeien naar Labour, vooral in de grote steden, wat de verliezen van Labour in Schotland zal opvangen. Hoewel de Belgische complexiteit en het surrealisme met betrekking tot coalitievorming ongeëvenaard is, zou het een heel boeiend politiek steekspel kunnen worden in het VK in de dagen na de verkiezingen. Het zou best kunnen dat Cameron numeriek de meeste zetels behaalt in het parlement, maar dat Miliband de volgende eerste minister wordt omdat hij erin zal slagen een grotere absolute meerderheid te smeden in het parlement.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234