Maandag 14/10/2019

opinie

Op haar slechtst doet Hillary Clinton denken aan Nixon

Hillary Clinton. Beeld AFP/AP

Frans Verhagen is Amerika-specialist. Zijn nieuwe boek Founding Fathers. De grondleggers van de Verenigde Staten verschijnt half augustus bij uitgeverij Omniboek.

Karakter bepaalt de kwaliteit van een president. Dat geldt voor Donald Trump, dat geldt voor Hillary Clinton. Geen normaal denkend mens vindt de ongemanierde onroerendgoedboer geschikt voor het belangrijkste ambt van de wereld, maar dat kan niet verhullen dat ook sommige karaktertrekken van Hillary Clinton zorgen baren. Op haar slechtst doet ze denken aan Richard Nixon, de man die bewees dat paranoia en politieke macht slecht samengaan.

En Clinton was op haar slechtst en meest verontrustend in het e-mailschandaal. Niet het 'schandaal' op zich. De Clintons grossieren sinds jaar en dag in het creëren van probleemsituaties, van Bill's bimbo's, via klungelige investeringen, het mislukte gezondheidszorgproject tot het Lewinsky-debacle. 'Een gigantische rechtse samenzwering' noemde Hillary het. En inderdaad, het lijdt geen twijfel dat tegenstanders alles waar ze hun vingers achter konden krijgen, genadeloos uitbuitten. Maar er was een hoop om vingers achter te stoppen.

Belangrijker voor de kiezer die in november zijn stem moet uitbrengen, is dat het gedragspatroon van Hillary Clinton inmiddels voorspelbaar is. Zodra ze aangevallen wordt, gaat ze in volle defensieve modus. 'Het is niet gebeurd. Het is wel gebeurd maar gaat de buitenwereld niets aan. Het is wel gebeurd maar het was niet illegaal. Of in elk geval niet strijdig met de regels. De regels deugden niet. We wisten er niets van, waren ons niet bewust van problemen. We hebben er niet over gelogen, we waren verkeerd geïnformeerd. En ten slotte, na minstens een half jaar schijnbewegingen: ja, het was niet slim, en sorry dat we u voor de gek hielden.'

Het e-mailschandaal biedt het hele patroon. Het begon al bij de daad op zich. Een vorm van paranoia was de reden voor de privéserver: voorkomen dat persoonlijke e-mails ergens in het systeem verzeild raakten en later tegen haar gebruikt konden worden. Hoe onverstandig, zelfs ronduit dom het ook was, Clinton stond erop het zo te doen. Het tart onze intelligentie te moeten geloven dat niemand op het State Department vroeg of dat wel verstandig was. Het doet het ergste vrezen dat niemand in de kring van Clinton-getrouwen (vaak Hillary-land genoemd) er vraagtekens bij zette. Zijn ze allemaal zo toondoof of zo overweldigd door Hillary's Hillary-zijn dat ze geen kritische noten durven te plaatsen?

President Nixon. Beeld AFP/AP

Patroon van hele en halve leugens

De onthulling van deze dommigheid leidde tot een klassiek Clinton-patroon van misleiding, hele en halve leugens, ontkenning van het probleem tot erkenning ervan maar ontkenning van culpabiliteit. Het rapport dat de FBI-directeur eerder deze maand publiceerde, maakte duidelijk dat het gebruik van de server onverantwoordelijk en dom was, zij het niet meer dan dat. Maar hij maakte korte metten met alle verklaringen en ontwijkende manoeuvres die Clinton had opgelepeld. Daar deugde weinig van en dan drukken we het beleefd uit. Als het Amerikaanse vertrouwen in de oprechtheid van Hillary Clinton beperkt is, dan is dat de reden.

Het is moeilijk om niet aan Nixon te denken. Belegerd, altijd zich aangevallen voelend, altijd hogere doelen dienend, deed hij domme dingen. Maar wat hem uiteindelijk vloerde was niet de dommigheid zelf maar het liegen erover, het te laat ontluikende besef dat er niet sprake was van een politieke samenzwering maar van een echt probleem. De ontkenning, de gewrongen analyse.

In Being Nixon, de uitstekende recente biografie van de 37ste president, laat Evan Thomas zien dat een paranoïde president, die voortdurend denkt te worden ondermijnd en aangevallen, die zich omringt met getrouwen, een sfeer kan creëren waarin de regering de grenzen van betamelijkheid en legaliteit uit het oog verliest. Dan wordt het Witte Huis een belegerde vesting, en wordt die belegering een excuus voor dom, kortzichtig en uiteindelijk illegaal gedrag.

Hoe iemand functioneert als president is minder voorspelbaar dan kiezers zouden willen. Maar achteraf wist iedereen wat het probleem was met Nixon. We weten dat alle recente presidenten bleken te werken zoals op basis van hun eerdere carrière kon worden verwacht: de microplanner Carter, de nonchalante Reagan, de ongedisciplineerde Clinton, de onnieuwsgierige Bush en de intellectuele Obama.

Natuurlijk beoordelen kiezers Hillary Clinton ook daarop en geen wonder dat de meeste Amerikanen twijfels hebben over haar betrouwbaarheid. Al dertig jaar handelt Clinton zoals ze handelt, zonder groot leervermogen en blijkbaar met diep ingegraven angsten en frustraties. In een campagne tegen ieder ander dan Donald Trump zou het haar kostbare stemmen kosten van mensen die sinds Richard Nixon voorzichtig zijn met karakterologisch gemankeerde kandidaten. Het is Clintons geluk dat de kiezer dit jaar geen andere keuze heeft, het is ieders ongeluk dat daarmee mogelijk de geest van Richard Nixon terugkeert in het Witte Huis.

Frans Verhagen. Beeld rv
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234