Maandag 30/11/2020

OpinieDonald Claeys

Ook in coronatijd blijft een hartaanval urgent

Beeld RV

Donald Claeys is chirurg, en secretaris-generaal van het Verbond Beroepsvereniging Belgische Specialisten.

Een nooit geziene gezondheidscrisis dwingt tot nooit geziene maatregelen. De gezondheid van zo veel mogelijk mensen in stand houden is de opdracht voor iedereen die betrokken is in de gezondheidszorg.

De pandemie tegenhouden is een debat van algemene orde en vraagt moeilijke en dappere beslissingen van allen met de beleidsmakers als aanvoerders die de verantwoordelijkheid dragen. Ik denk niet dat in Aleppo onder de moorddadige bominslagen veel onderling gekibbeld werd. Laten wij dat ook niet doen!

Zorgen voor de gezondheid van zo veel mogelijk mensen betekent dat álle noodzakelijke zorg moet worden verstrekt. 

Zowel de zorg ter remediëring van onmiddellijk levensbedreigende aandoeningen als het tijdig optreden om onherstelbare schade te voorkomen, vallen onder de noemer ‘noodzakelijk’.  Cardiovasculaire, oncologische en infectieuze aandoeningen zoals een Covid-19-besmetting zijn daar sprekende voorbeelden van. Sommige van deze aandoeningen kunnen in een bepaalde fase dringend te behandelen zijn, andere moeten strikt worden opgevolgd om erger te vermijden. 

Zo is er een ernstig risico op overlijden wanneer de coronapatiënt aan de beademing moet, maar men sterft zeker en snel van een niet tijdig behandeld zwaar hartinfarct. Ook de besmette patiënt die na een ziekenhuisverblijf naar huis terugkeert zal tijdelijk klagen van moeheid en zwakte terwijl de patiënt met Parkinson door uitstel van revaliderende behandeling levenslang een zwaardere handicap overhoudt of de kankerpatiënt enkele levensjaren mist door vertraging van zijn behandeling.

Elke burger dezelfde zorg

We staan voor twee mekaar aanvullende, maar gescheiden maatschappelijke uitdagingen met bijhorende verplichtingen. Aan de ene kant moeten de maatregelen om de pandemie af te remmen absolute voorrang krijgen. Aan de andere kant kan de zorg voor besmette covidpatiënten niet méér prioritair zijn dan andere noodzakelijke zorg. Ons prachtige solidariteitsmodel garandeert elke burger dezelfde adequate zorg, ongeacht sociale conditie, geslacht of leeftijd. Juist vanwege deze gelijkheid kan er dus ook geen verschil zijn in prioriteit op basis van ziektebeelden. 

Logisch, zou je denken, maar in deze gezondheidscrisis komt die elementaire logica onder toenemende druk. De klassieke hospitaalbedden lopen vol en de intensieve zorg die de zwaarst zieke patiënten moet opvangen is verzadigd. De ethische en maatschappelijke keuzes die misschien moeten worden gemaakt, overstijgen binnenkort de bevoegdheid van één enkele arts. 

Donald Claeys: ‘De situatie vandaag wordt graag vergeleken met oorlog, maar is het niet!'Beeld rv

Noodzakelijke zorg impliceert een diagnosestelling of een behandeling die binnen gekende richtlijnen van dringendheid niet kan worden uitgesteld zonder kans op blijvende schade voor de patiënt. Hoe erg de epidemie ook mag worden, de voorzieningen moeten zo blijven dat elk ernstig ziektebeeld met de juiste graad van urgentie of prioriteit adequaat wordt behandeld zonder onderscheid. De kinderen, de kankerpatiënten en alle ziekten die blijvende schade kunnen veroorzaken, moeten met zelfde voorrang behandeld blijven worden. In een oorlogssituatie worden de gekwetsten die terug naar het slagveld kunnen eerst behandeld. De situatie vandaag wordt graag vergeleken met oorlog, maar is het niet!

Daarom moet er een verticale lijn worden getrokken. De broodnodige samenlevingsregels om de pandemie in te dijken zijn onontbeerlijk, maar de bescherming van de zwakke – de kwetsbare patiënt – is een dogma. In alle beleidsbeslissingen zou het best met deze leidraad rekening worden gehouden.

Terreinexperts

De burger moet de maatregelen die door onze democratisch verkozen politici zijn genomen in vertrouwen volgen. De virologen, epidemiologen en andere wetenschappers die de beleidsmensen adviseren zijn in deze rol geen zorgverstrekkers maar bekwame adviseurs. Zij moeten worden aangevuld met andere terreinexperts om voor onze samenleving in deze crisis het beste beleid uit te stippelen.

De praktijkzorg in de eerste lijn of in de gespecialiseerde geneeskunde staat daar eigenlijk los van. Ziekenhuisvoorzieningen moeten uiteraard eerst en vooral de veiligheid naar overdracht van de infectie garanderen, zowel voor patiënt als zorgverstrekker. Hun opdracht blijft elke zieke die zich aanbiedt en noodzakelijke zorg nodig heeft, doorlopend correct te behandelen met alle beschikbare middelen.

De maatregelen rond de organisatie van de intra- en extramurale gezondheidszorg moeten worden vastgelegd in een overleg waar artsen, vakmensen, andere zorgverstrekkers en verantwoordelijken voor de ziekenhuizen de hoofdrol spelen en hun verantwoordelijkheid nemen om alle noodzakelijke zorg te blijven organiseren. Met alle nog beschikbare middelen.

Nog dit. Als artsen zijn wij ons professioneel leven lang verplicht het te doen met een inspanningsverbintenis. Politici hebben vandaag hetzelfde probleem; zij kunnen enkel maximaal de noodzakelijke inspanningen leveren. Een resultaatverbintenis is een andere, onmogelijke en onvoorspelbare opdracht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234