Zondag 24/01/2021

OpinieVincent Van Quickenborne

Ook aanzetten tot haat en geweld moet voor een correctionele rechtbank vervolgd kunnen worden

Terwijl betogers het Capitool binnenstormden, werd ‘hang Mike Pence’ gescandeerd. Buiten werd een galg opgesteld. 'Hate speech is de brandversneller van geweld. Het is tijd dat we hierover het debat voeren', vindt Van Quickenborne.Beeld AFP

Vincent Van Quickenborne (Open Vld)  is vicepremier en minister van Justitie.

Reagan sprak ooit tijdens een State of the Union over de preservation of the sacred fire of liberty. Hij deed dat traditiegetrouw in de Kamer van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Vorige week zagen we hoe de deuren van diezelfde Kamer gebarricadeerd werden door veiligheidsmensen die met getrokken wapens de gewelddadige meute probeerden buiten te houden. Beelden die iedere democraat wereldwijd met afschuw vervulden. Trump had er zijn troepen heen gestuurd om het Congres en vicepresident Mike Pence met geweld te dwingen om een democratische verkiezing ongedaan te maken. Terwijl betogers het Capitool binnenstormden, werd ‘hang Mike Pence’ gescandeerd. Buiten werd een galg opgesteld.

Het deed me denken aan een foto die iemand me onlangs stuurde via Facebook van opgeknoopte lijken met een tirade dat hij me ook zo aan een koord zou doen eindigen omdat ik een ‘volksverrader’ en een ‘islamhoer’ ben. Dat is niet bijzonder. Voor veel politici van links of van rechts is het normaal geworden. Het hoort erbij. En extremisten van allerlei pluimage, links, rechts of islamistisch, vuren die lone wolves aan met hate speech. Van achter hun klavier sturen ze hen af op de mensen, zeker niet alleen politici, wier mening ze niet delen.

In de beste traditie van The Godfather (the Don never utters a naked threat) was Trump slim genoeg om niet expliciet op te roepen tot geweld. Dat doen anderen wel voor hem. Zijn advocaat Rudy Giuliani had de menigte gesuggereerd dat als rechters hen geen gelijk geven trial by combat, het recht van de sterkste, volgt. Lin Wood, een andere advocaat gelinkt aan Trump, riep op om Pence door een vuurpeloton te laten afknallen. Ze faalden in hun opzet. De verkiezing van Biden werd alsnog bekrachtigd door het Amerikaanse Congres. Dankzij het machtigste wapen van democraten: de rechtsstaat.

Ook wij hebben wetten in ons arsenaal om ons te beschermen tegen de kleine minderheid die haar wil probeert op te leggen door (de dreiging met) geweld. Geweld, zoals dat in het Capitool, is in alle omstandigheden onaanvaardbaar. Ik ben een liberaal. Voor mij is de vrijheid van meningsuiting fundamenteel. Men mag kwetsen, beledigen en polariseren. En men mag ook aan godslastering doen. Onze grondwet garandeert dat. Maar de grondwet schrijft evenzeer voor dat de vrije meningsuiting niet onbegrensd is. We hebben samen democratisch beslist waar de grenzen liggen. Laster en eerroof is strafbaar. En verschillende wetten stellen in essentie dat aanzetten tot haat en geweld strafbaar is. In volle overeenstemming met de grondwet en de Europese mensenrechtenverdragen.

Straffeloosheid tegengaan

De vrijheid van meningsuiting heeft dus grenzen. Die zijn beperkt en goed afgelijnd. Dat moeten we zo houden. Maar toch is er een probleem. Krachtens artikel 150 van de grondwet is het zo dat enkel de misdrijven ingegeven door racisme en xenofobie voor een correctionele rechtbank worden vervolgd. Andere haatmisdrijven moeten voor assisen komen. Een omslachtige en dure procedure die de wet in de praktijk dode letter maakt. Dat kunnen we niet aanvaarden. Als minister van Justitie wil ik straffeloosheid tegengaan. Voor alle misdrijven, dus ook als het gaat over aanzetten tot haat en geweld. Dit moet voor een correctionele rechtbank vervolgd kunnen worden.

Ik pleit er niet voor de strafwet verder uit te breiden of de vrije meningsuiting meer te beperken. Maar we moeten wel een einde maken aan de straffeloosheid waarop onlinehaatpredikers en extremisten teren om andersdenkenden met geweld de mond te proberen snoeren.

Het maakt deel uit van een fundamenteel debat dat we moeten voeren over onze grondrechten. Op alle niveaus. De macht van internetgiganten om te bepalen wat we wel en niet kunnen zeggen is daarbij te groot. De Europese Commissie werkt aan een digitale dienstenwet. Die moet onze grondrechten beter beschermen en meer verantwoordingsplicht opleggen aan onlineplatformen. Een goede zaak. We hebben meer dan ooit nood aan rechtszekerheid. Het is beter dat onze fundamentele vrijheden wettelijk verankerd zijn dan dat ze met een vingerknip uit de terms and conditions van Facebook of Twitter kunnen worden geschrapt.

Laat het een voornemen zijn voor 2021. Taal is de voorloper van het handelen. En hate speech is de brandversneller van geweld. Het is tijd dat we hierover het debat voeren in het parlement. Artikel 150 van de grondwet moet worden aangepast. Zodat we de juiste middelen geven aan de rechterlijke macht om extremisten die aanzetten tot haat en geweld de straffen op te leggen die bij wet voorzien zijn. Zo verzekeren we ons van het krachtigste wapen om het heilige vuur van de vrijheid te blijven verdedigen: de rechtsstaat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234