Zondag 25/10/2020

OpinieIvo Victoria

Ooit zal de Holocaust vergeten zijn, het is even onvermijdelijk als onvoorstelbaar. Maar het vergeten blijkt al aan de gang

Ivo Victoria.Beeld DM

Ivo Victoria is schrijver van Alles is oké. Hij woont en werkt in Amsterdam. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

Twee derde van de Amerikanen tussen 18 en 39 jaar weten niet dat er zes miljoen Joden stierven in de Holocaust. De helft van hen kent niet één concentratiekamp bij naam, een kwart denkt dat de Holocaust een mythe is, aldus The Guardian woensdag.

We schrikken wanneer we zulke berichten lezen, maar ook ónze jongvolwassenen zijn volop aan het vergeten wat er 75 jaar geleden gebeurde. Iedereen zag de tweeëntwintigjarige agente die – grapje! – de Hitlergroet bracht terwijl Chovanec stierf. Zelf ken ik sympathieke jongens en meisjes, uit normale gezinnen, die de grootste lol hebben met het delen van Holocaust-memes en parodieën. Vergeten begint met relativeren.

Vaak wijst men op de invloed van extreemrechts gedachtengoed dat het donkere kwaad van het fascisme nieuw leven in blaast. Maar kwaadaardige idioten zijn over het algemeen makkelijk te herkennen. Gevaarlijker is het sluipende gif van het vergeten dat in ons allemaal zit en grote impact heeft op urgente kwesties van deze tijd. Wanneer we individuen reduceren tot de groep waartoe ze behoren, wanneer we het hebben over ‘de vluchtelingen’ of ‘de allochtonen’. Vergeten begint met taal.

In de Volkskrant hekelde cabaretier Micha Wertheim gisteren het taalgebruik van het NOS Journaal dat sprak over ‘migranten’ die op Lesbos in ‘kampen verblijven’ in plaats van te spreken over vluchtelingen die in kampen zitten opgesloten – hetgeen de realiteit is. Het lijkt een detail. Het zijn mensen die, aldus Wertheim, ‘gewend raakten aan bommen die de grond deden beven en waar hun oren nog dagen van bleven suizen. Voor wie verkoolde lichamen normaal werden. Die weten hoe een buikwond de darmen uit iemands lichaam kan laten glijden.’ Vergeten begint met het vergeten van de details.

Het zit in abstracte uitdrukkingen waarvan niemand weet wat ze werkelijk betekenen (‘opvang in de regio’). Het zit in listige politieke deals, goedgekeurd door mensen die wij gekozen hebben, die wij, kortom, zijn. In Nederland kregen VVD en CDA hun coalitiepartners zover dat de 100 Moria-vluchtelingen die men gaat opvangen mogen worden afgetrokken van het eerder overeengekomen quotum van 500 vluchtelingen per jaar: gruwelijk leed teruggebracht tot een opportunistische rekensom. Mensen gereduceerd tot cijfers. Benieuwd of die cijfers straks, bij aankomst op Schiphol, op de arm worden getatoeëerd.

Ja, we schrikken wanneer we lezen over onderzoeken als in The Guardian maar feit is: de tijd verglijdt, de afstand vergroot, de Holocaust is voor een hele generatie verworden tot een fictie. Mijn moeder was vier jaar toen de oorlog begon. Binnen 25 jaar ben ik 75 (auw) en zal het honderd jaar geleden zijn dat die oorlog eindigde. Dat is voor de meeste mensen een onbevattelijke tijdsperiode. Ooit zal de Holocaust vergeten zijn, het is even onvermijdelijk als onvoorstelbaar. Maar het vergeten is al volop aan de gang, blijkt elke dag weer. Het zit in ons allemaal en we geven het door aan onze kinderen – vaak valt het nauwelijks op. Zou mooi zijn als we dát op zijn minst konden onthouden. Blijf opletten. Let op de details.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234