Woensdag 26/06/2019

Opinie

Onze straat in Borgerhout, een canyon van ongezonde lucht

Deze brief werd geschreven door bewoners van de Borsbeekstraat in Borgerhout: Tom Cox, Vicenzo Papeo, Ilja Van de Wateringen, Kaatje Segers, Indira Cardinaels, Yves Debonnaire, Kris Deckers, Els Geerts, Jan De Loof, Leen Van Hulst, Kristin Van Mol, Hilde Hendrickx, Annelies Van Hullebusch, Wouter De Clercq.

De kaart met de resultaten van Curieuzeneuzen. Beeld rv

De Borsbeekstraat lijkt een onopvallende straat in hartje Borgerhout. Maar op de kaart van Curieuzeneuzen, het citizen science-project over de Antwerpse luchtkwaliteit, valt meteen op wat er mis is. Een reeks rode en roze bollen toont hoe slecht de luchtkwaliteit er is. Tijdens de meetperiode lagen de NO2-concentraties zo'n 50 procent boven de wettelijke norm. De overheid overtreedt hiermee haar eigen wetten en ondermijnt onze gezondheid. Wij vragen de Vlaamse regering en het Antwerps stadsbestuur om effectieve maatregelen nemen die ons recht op gezonde lucht vrijwaren. De lage-emissiezone volstaat daarvoor niet. Of hebben burgers in Antwerpen net als in Brussel en andere Europese steden geen andere keuze dan hun rechten juridisch af te dwingen?

Wij ruiken elke dag de uitlaatgassen. Wij vegen kleverig stof van onze vensters om het er snel weer aan te zien plakken. De Borsbeekstraat is een street canyon: een lange enkelrichtingstraat met aan beide zijden hoge bebouwing. En er rijden heel veel auto's door. Zo'n vijfduizend per dag, meer dan anderhalf miljoen per jaar. Bijna elke dag staat er file. Overdag zit tussen twee auto's gemiddeld minder dan 13 seconden. De bus van het verouderde type die door onze straat rijdt, maakt het nog erger. Nee, echt verrassend waren die rode en roze bollen niet. Toch kwamen ze hard binnen.

In 2015 overschreden de NO2-concentraties de norm bij het officiële meetstation in Antwerpen. In een reactie in september dit jaar zei minister Schauvliege dat ze tot eind 2017 heeft om een nieuw plan op te stellen. Dat is wrang: de NO2-norm moest eigenlijk al in 2010 gehaald worden. Vlaanderen heeft specifiek voor Antwerpen uitstel gevraagd en gekregen tot 2015. Misschien vindt mevrouw Schauvliege het plezant om op procedures te spelen - ze speelt met onze gezondheid. Voor ons is het eenvoudig: de Vlaamse regering is bevoegd voor luchtkwaliteit, en overtreedt haar eigen wetten wanneer de luchtkwaliteit niet aan de norm voldoet.

Een grote verdienste van Curieuzeneuzen is dat de immense verschillen tussen de Antwerpse straten nu zichtbaar zijn. Dat is ook goed nieuws: lokaal beleid kan dus het verschil maken. Aangezien een gezonde leefomgeving een mensenrecht is, en het vooralsnog geen recht is om zich altijd en overal met de wagen te verplaatsen, lijkt dit een uitgemaakte zaak. Het volstaat de administraties de opdracht te geven het autoverkeer te verminderen. De blauwdrukken voor autoluwe steden liggen klaar, de voorbeelden wereldwijd zijn legio.

Gaat ongebreideld autogebruik boven het recht op gezonde lucht?

Maar hier wringt natuurlijk het schoentje. Het huidige stadsbestuur wil de auto meer ruimte geven en zelfs het STOP-principe op bepaalde plaatsen afschaffen. Ongebreideld autogebruik wordt tot een recht verheven en boven het recht op gezonde lucht geplaatst. Zelfs actieve verkeerssturing (circulatieplannen, intelligent gebruik van verkeerslichten, …) lijkt uit den boze. Nochtans zouden de lasten van het verkeer daarmee tenminste rechtvaardiger gespreid kunnen worden, en niet geconcentreerd in een aantal pech-straten.

De overmatige toestroom van verkeer ontneemt ons het recht op gezonde lucht en ondermijnt elke dag onze gezondheid. Dat is niet rechtvaardig. Het is een vorm van diefstal. Diefstal van de gezonde lucht die ons toekomt. Diefstal gedoogd en gemedieerd door de overheid.

Lage-emissiezone: too little, too late

Het stadsbestuur zet in op de lage-emissiezone. Die komt niet alleen te laat, ze volstaat gewoonweg niet. De opeenvolgende Euro-normen hebben enkel gezorgd voor een daling van de uitstoot onder labo-omstandigheden, mede door gebruik van sjoemelsoftware. Onder reële rij-omstandigheden is de uitstoot niet gedaald. Een lage-emissiezone zal niets veranderen aan de schadelijke NO2-concentraties.

In Duitsland verplichtte een rechter om diesel-auto's te bannen uit de meest vervuilde straten van Dusseldorf. In Brussel stapten vijf burgers naar de rechtbank om hun recht op gezonde lucht af te dwingen. Zouden we in Antwerpen de tussenkomst van een rechter kunnen vermijden? Het stadsbestuur, de Vlaamse regering, De Lijn, enzovoort moeten hun verantwoordelijkheid opnemen en snel effectieve maatregelen nemen. Het doel is eenvoudig: zo snel mogelijk in alle straten op elke moment de luchtkwaliteitsnormen halen. Niet in 2050, niet in 2020, maar in 2016. Wij hadden namelijk gisteren ook al recht op minder dan 40 microgram NO2 per kubieke meter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden