Dinsdag 22/10/2019

Eandis

Onze gemeentelijke vertegenwoordigers in Eandis hebben de kans gemist om de burgers bij dit project te betrekken

De hoofdzetel van Eandis in Melle Beeld Bas Bogaerts

Alex Polfliet is energie-expert en zaakvoerder van Zero Emission Solutions.

Ruim laat - voor sommigen 'te laat' - komt er nu toch een fel maatschappelijk debat op gang over de vraag of het wel verstandig is om 14 procent van de aandelen van Eandis aan State Grid te verkopen. Een Chinees staatsbedrijf dat gelinkt is aan de Chinese overheid, het Chinese leger en dus ook de Communistische Partij. Een bedrijf dat zich wereldwijd inkoopt in energie-infrastructuur.

Alex Polfliet Beeld rv

Voor wie minder vertrouwd is met de energiemarkt: Eandis is een intercommunale distributienetbeheerder die in zijn werkingsgebied het alleenrecht heeft om elektriciteit en aardgas bij de eindklant af te leveren. Ongeveer 75 procent van de gemeenten is bij Eandis aangesloten, 25 procent bij die andere netbeheerder Infrax. Belangrijk verschil is echter dat Infrax een 'zuivere' intercommunale is (dus enkel werkt met kapitaal van de gemeenten), terwijl Eandis een 'gemengde' intercommunale wordt genoemd. Naast de gemeenten maakt ook een privéaandeelhouder mee de dienst uit. In het verleden was dat Electrabel, met eerst 30 en later 20 procent van de aandelen. Maar de Europese richtlijn over de vrijmaking van de markt legde een 'unbundling' op: producenten en/of leveranciers als Electrabel mogen niet langer deel uitmaken van die netbeheerders omdat hen dit een concurrentieel voordeel biedt.

Electrabel-Engie diende dus uit te treden en kreeg voor zijn aandelen 910 miljoen, dixit Eandis-voorzitter Piet Buysse, CD&V-burgemeester van Dendermonde. Want transparantie over die waardebepaling is er niet. Feit is dat Eandis dus toe was aan een nieuwe kapitaalinjectie.

Dat had op verschillende manieren kunnen gebeuren. Dat de gemeentelijke aandeelhouders die extra inbreng zouden doen en Eandis een zuivere intercommunale zou worden zoals Infrax, was geen optie, gelet op de precaire financiële situatie van de meeste Vlaamse gemeenten. Een beursgang was decretaal niet toegelaten. Het openstellen van het kapitaal aan burgercoöperaties werd als niet ernstig afgedaan. En dus werd gekozen voor onderhandelingen met diverse geïnteresseerde kandidaten, waarbij finaal de Chinezen werden weerhouden. China State Grid verwerft 14 procent van de aandelen voor de mooie som van 830 miljoen. Wie kan rekenen kan daaruit afleiden dat de Chinezen goed betaalden: als 20 procent 910 miljoen waard is, dan zou 14 procent slechts 637 miljoen waard zijn.

De vraag is dan ook waarom de Chinezen bereid waren om zoveel op tafel te leggen en bovendien slechts 3 zitjes op 48 in de raad van bestuur te krijgen. Omwille van het mooie gegarandeerde dividend van 5 procent dat maakt dat jaarlijks 40 miljoen via onze elektriciteitsfactuur naar China vloeit? Omwille van de data en andere gevoelige informatie, zoals een brief van de Staatsveiligheid suggereert? Omwille van wurgende exitrechten waarmee Eandis in een houdgreep zit, zoals de Antwerpse Inspectie Financiën suggereert?

Wat er ook van zij, onze gemeentelijke vertegenwoordigers in Eandis hebben de kans gemist om de burgers bij dit project te betrekken. De deals werden in achterkamertjes bedisseld, de mogelijkheid om burgers mee te laten participeren werd niet overwogen.

Inhoudelijk kunnen die burgers nochtans een belangrijke partner zijn, om bijvoorbeeld mee te zorgen voor een efficiënter gebruik van het net via vraagsturing. Burgerparticipatie voor een lagere netfactuur!

Maar ook financieel hadden burgers een rol kunnen spelen. Ik was vorige week in het Duitse Schönau, waar burgers, verenigd onder de 'Strohmrebellen', hun net volledig terugkochten om het zelf te beheren. De energiecoöperatieve Campina haalde in de Kempen in twee weken meer dan een half miljoen op voor een windturbine. De Belgen hebben samen 265 miljard op spaarboekjes staan, tegen een bijna-nulrente. Was het dan zo ondenkbeeldig dat burgers 800 miljoen bijeenhalen wanneer een rente van 5 procent gegarandeerd is?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234