Donderdag 14/11/2019

Opinie

Onze F-16’s keren terug: welke lessen trekt de regering?

- Beeld Photo News

Wouter De Vriendt is Kamerlid voor Groen.

De Belgische F-16-operatie in Irak en Syrië is voorbij. Straks nemen de Nederlanders het van ons over. Frederik Vansina, generaal-majoor van de luchtmacht, zegt in deze krant dat het militaire doel grotendeels is bereikt. De belangrijkste IS-steden, zoals Raqqah en Mosoel, zijn heroverd en volgens de Iraakse premier Haider al-Abadi is IS in Irak bijna verslagen. Maar het werk is daarmee niet af. De strijd tegen IS heeft vernietiging, chaos en getraumatiseerde burgers achtergelaten. De wederopbouw is misschien wel de grootste uitdaging voor de internationale coalitie. Vansina erkent dat “nu werk moet worden gemaakt van een goed functionerende maatschappij".

Alleen is het ons een raadsel waarom daarmee tot na de militaire operatie gewacht moest worden. We hebben anderhalf jaar verloren. Reeds in het voorjaar van 2016 beloofde de regering het parlement een alomvattende 3D-benadering (Diplomacy, Defence, Development). In realiteit is daar niets van in huis gekomen. België beperkte zich al die tijd tot een militaire 1D-benadering. Aan duurzame wederopbouw en stabilisatie werd enkel lippendienst bewezen. Bij de start van de operatie zei Didier Reynders nochtans dat “de oplossing niet zal komen van militaire operaties, maar dat zij politiek zal zijn". Ook Kris Peeters was ferm: “Alleen maar bombarderen heeft nog nooit bijgedragen tot een duurzame oplossing.”

Nederland was in vele opzichten een goed voorbeeld. Het land investeerde in de versterking van de gematigde Syrische oppositie, het herstel van de publieke diensten en politieke stabilisatie. Volgens 11.11.11 spendeerde Nederland 13,1 miljoen euro aan politieke stabilisatie, tegenover 300.000 euro door België. Ons land heeft in de eerste plaats gebombardeerd en daarnaast vrij veel humanitaire hulp gegeven. Dat is goed en dat is nodig, maar is niet gericht op de lange termijn.

Er valt trouwens iets op aan die humanitaire hulp. 75 procent van de humanitaire reddingsoperaties in Syrië gebeurt door lokale organisaties. Toch krijgen zij maar 0,9 procent van de totale steun van internationale donoren. Ministers Alexander De Croo en Didier Reynders erkennen de sleutelrol van de Syrische civil society, maar steunen in de praktijk vooral de grote internationale organisaties die op het terrein veel minder aanwezig zijn.

Maar ook over public accountability kunnen we van onze noorderburen wat opsteken. De Nederlandse grondwet verplicht de regering om bij het uitsturen van troepen de Tweede Kamer te briefen met een zogenaamd publieke (!) “artikel 100-brief”. Dat is een uitgebreide contextanalyse en een briefing over de beleidsintenties, inclusief flankerende maatregelen. Het is ook een ideaal toetsingskader om het succes van de militaire inzet te evalueren. Dat hebben we ook in België nodig. Wij dienden eerder al een voorstel in waardoor de Kamer de bevoegdheid krijgt om de opstart van een militaire operatie goed te keuren. Daarnaast moet ook tijdens de operatie meer publiek worden gecommuniceerd. Dus niet alleen achter de gesloten deuren van een parlementaire commissie - weliswaar steeds met respect voor de veiligheid van onze militairen ter plaatse.

Eerder dit jaar legde de Europese Unie een nieuwe Syrië-strategie op tafel. Deze biedt een leidraad aan de Unie en de lidstaten om beter te doen: prioriteit aan een nationaal staakt-het-vuren, de bescherming van Syrische burgers, de bevordering van de vredesgesprekken in Genève en de voorbereiding van een post-conflict Syrië.

Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen. Toch maken westerse regeringen bij elke militaire operatie krek dezelfde fout. We laven ons aan het militaire succes van onze bombardementen en verklaren oorlogen voor ‘gewonnen’. Om kort daarna ontnuchterd te moeten vaststellen dat van een duurzame oplossing geen sprake is en oude, weerbarstige conflictlijnen razendsnel opnieuw opduiken. Denk aan Afghanistan, Libië of Irak. Een militaire ‘quick fix’ voor een complex politiek probleem is een illusie. In Syrië en zeker in Irak hebben we nu de kans om beter te doen. Laten we oordeelkundig de juiste keuzes maken, samen met de lokale actoren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234