Donderdag 01/12/2022

OpinieVrijdaggroep

Onderwijsongelijkheid aanpakken? Zet de sterkste leerkrachten in de moeilijkste scholen

Een klas in Gent. ‘De socio-economische achtergrond bepaalt in ons land vaak wie algemeen onderwijs volgt, een diploma haalt of verder studeert.’ Beeld Wouter Van Vooren
Een klas in Gent. ‘De socio-economische achtergrond bepaalt in ons land vaak wie algemeen onderwijs volgt, een diploma haalt of verder studeert.’Beeld Wouter Van Vooren

Kande Kazadi (associate partner Bain & Company), Elise Goossens (docent burgerlijk recht UAntwerpen en VUB), Alessandro Drappa (CEO fintechbedrijf Recovr) en Sophie Buysse (oprichter Debateville, debat- en spreekvaardigheidsprogramma voor jongeren in de grootstad) zijn leden van de jongerendenktank Vrijdaggroep.

Kande Kazadi en Elise Goossens e.a.

Op 1 september schoven 1,2 miljoen Vlaamse kinderen opnieuw achter de schoolbanken. Afgelopen weken is al veel inkt gevloeid over het lerarentekort en de dalende onderwijskwaliteit. Veel minder dan vroeger gaat het publieke debat over de ongelijkheid die binnen het onderwijs heerst, een fenomeen dat ook Bart Eeckhout in deze krant niet ontging. Hij stelt vast dat, terwijl een decennium geleden gelijke kansen nog hoog op de agenda stonden, beleid om iedereen over de streep te trekken vandaag ontbreekt.

Niet zonder gevolg, want uit de PISA-resultaten blijkt dat de ongelijkheid steeds toeneemt. Wie algemeen onderwijs volgt, een diploma haalt of verder studeert, wordt in bijna geen enkel ander rijk land zo hard bepaald door socio-economische achtergrond als bij ons.

Onderwijsongelijkheid is allesbehalve nieuw. Meer nog: dat die trend in al die jaren nooit echt gekeerd is, doet vermoeden dat er geen oplossing bestaat. Toch is het tegendeel waar: er zijn tal van wetenschappelijk onderbouwde maatregelen met een bewezen impact op gelijke kansen. Dat deze nog niet in de praktijk gebracht worden, ligt vooral aan een gebrek aan politieke wil, focus en juiste prioriteiten.

Verloop van leerkrachten

Neem nu dat felbesproken lerarentekort. In de berichtgeving over de vele openstaande vacatures en mogelijke oplossingen gaat het zelden specifiek over scholen met een uitdagend sociaal-economisch profiel. Nochtans is het lerarentekort daar het meest nijpend. Het verloop van leerkrachten is het grootst in stedelijke scholen met veel leerlingen van kwetsbare achtergrond. Kansarme scholen zijn vandaag vooral bemand door onervaren leerkrachten, die bovendien snel vertrekken wanneer ze elders een job vinden.

Dat leidt tot een perverse vicieuze cirkel: kansarme kinderen hebben de meeste leerwinst te boeken, maar ontberen het vaakst goede leerkrachten die een duurzaam traject met hen willen aangaan. Onder meer het Brusselse onderwijs kampt met dit probleem. Leerkrachten in het Brusselse Nederlandstalig onderwijs zijn opvallend jonger, en de uitstroom van beginnende leerkrachten is nog eens tweeënhalf keer groter dan in de rest van Vlaanderen. Daarom krijgen leerkrachten die bewust voor Brussel kiezen en aanblijven binnenkort een extra premie. Zonder structurele omkadering blijft dit echter dweilen met de kraan open.

Om echt het verschil te maken moeten de beste leerkrachten voor de moeilijkste scholen gaan. Het is algemeen aanvaard dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Maar in het onderwijs zijn we het omgekeerde gaan aanvaarden. Hoe zorgen we ervoor dat deze scholen topleerkrachten kunnen aantrekken en behouden?

Laat om te beginnen nieuwe schooldirecties een crash course schoolleiderschap volgen, en maak deze cursus verplicht. Nieuwe schooldirecties krijgen zo toegang tot de nodige expertise en een netwerk van beroepsgenoten. Onderzoek toont aan dat schooldirecties die efficiënt management, pedagogische visie en inclusief leiderschap uitdragen een bepalende rol spelen bij de schoolkeuze van leerkrachten, zeker in kansarme scholen.

Werk daarnaast observatiestages uit binnen de eigen en gelijkaardige scholen. Leerkrachten en schooldirecties doen zo nieuwe ideeën op en reflecteren over hun eigen lespraktijk. Collegiale visitaties stimuleren de uitwisseling van best practices en verbeteren de leerprestaties van leerlingen. Zeker in uitdagende scholen bieden ze leerkrachten de broodnodige steun om bij te sturen waar nodig.

Of wat te denken van een statuut expertleraar? In het rapport-Brinckman wordt deze figuur naar voren geschoven als een manier om de onderwijskwaliteit te versterken. Uitstekende lesgevers kunnen zich zo verder ontplooien en binnen de school hun expertise uitspelen. Waarom niet hetzelfde doen voor werken met diverse leerlingenpopulaties? Ervaringsdeskundigen kunnen andere leerkrachten coachen, of deeltijds aan de slag gaan als lesgever in de lerarenopleiding.

Weinig controversieel

Deze oplossingen zijn concreet, goedkoop en haalbaar. Ze hebben een bewezen effect op de onderwijsgelijkheid, kunnen op korte termijn gerealiseerd worden en komen ook het algemene onderwijsniveau ten goede. Bovendien zijn ze weinig controversieel. Meer zelfs: ze liggen zo voor de hand dat het moeilijk te begrijpen is waar we nog op wachten.

Onze suggestie om de sterkste leerkrachten aan de moeilijkste scholen te koppelen is slechts een van de oplossingen die we naar voren schuiven. Met de Vrijdaggroep doen we nog acht andere voorstellen om onderwijsongelijkheid tegen te gaan. Zoals: zomerscholen structureel deel maken van het onderwijs; een of meerdere scholen per centrumstad bouwen waar je zes dagen op zeven onderwijs en vrijetijdsbesteding aanbiedt; voor élk kind een minimaal aanbod van buitenschoolse activiteiten voorzien; leerplicht vanaf drie jaar invoeren en de zomervakantie tot zes weken beperken.

De lat moet omhoog, binnen tien jaar willen we van hekkensluiter naar kampioen onderwijsgelijkheid. Het laaghangend fruit is er. Gaan we het plukken of laten we het rotten?

www.v-g-v.be

``

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234