Donderdag 27/02/2020
Beeld rv

StandpuntBart Eeckhout

Ondanks al zijn charme zal de nachttrein het klimaat niet redden

Bart Eeckhout is hoofdredacteur. 

Toen op dinsdag 5 mei 1835 de eerste trein tussen Brussel en Mechelen reed, en meteen ook de allereerste trein ooit op het Europese vasteland, was dat een feestelijke gebeurtenis. Een uitbundige menigte zwaaide de trein uit in Brussel en begroette hem in Mechelen. Hoogwaardigheidsbekleders waren aanwezig, en op de trein was er plaats voor welwillende vips, zoals de Franse schrijver Victor Hugo, zeg maar de influencers van hun tijd.

De gelijkenis met de ontvangst van de eerste Nightjet-nachttrein die Wenen weer met Brussel verbindt, is treffend. Een nieuwsgierig publiek, spoorwegbazen, verslaggevers … Zelfs de fanfare was weer van de partij.

Het enthousiasme voor de nachttrein is best begrijpelijk. Nostalgie naar ziekenfondsreizen met kartonnen dozen speelt een rol, maar – zelf ondervonden – de nachttrein is ook een heerlijke, luxueuze en ecologisch verantwoorde manier om te reizen. Geen stress achter het stuur, geen nutteloze uren verspild in de luchthaven: voor wie het wil en kan, is de nachttrein een aanrader.

Toch kan het geen kwaad om realistisch te blijven. Ondanks al zijn charme en duurzame voordelen zal de nachttrein het klimaat niet redden. Het valt oprecht te hopen dat er weer meer langeafstands- en nachttreinen België zullen aandoen, maar het is een illusie dat de trein het vliegtuig werkelijk kan vervangen voor continentale reizen.

Het grootste obstakel is de prijs. Een kaartje voor de nachttrein kost een veelvoud van een discountvlucht. Met een slimmer en groener fiscaal beleid kan je dat verschil wat overbruggen, maar goedkoop zal zo’n trein nooit worden.

Daarbij komt dat het relatief beperkte volume, de onzekerheid eigen aan spoorwegen en de tijdsduur van een nachttrein nooit echt een volwaardige hoofdrolspeler kunnen maken in het massatoerisme of openbaar vervoer. De nachttrein zal altijd een prettig, sympathiek nicheproduct blijven voor wie het er voor overheeft of voor wie het zich kan permitteren.

Niettemin vallen er voor het Belgische spoorbedrijf nuttige lessen te leren uit de feestelijke ontvangst van de Nightjet uit Wenen. De belangrijkste les is dat er, alle reële en perceptieproblemen van de trein ten spijt, wel degelijk interesse en goodwill is voor het spoor. Waarom zou ook de gewone trein niet weer hip kunnen worden?

Voorwaarde is wel dat het product goed en aantrekkelijk is. Daar mangelt het nog weleens aan in ons land. Om dat te keren zal CEO Sophie Dutordoir voldoende ‘politieke’ ruimte moeten nemen en krijgen. Ruimte om te investeren in beter materieel, maar ook ruimte om de veelkoppige directies te depolitiseren en ruimte om het bedrijf te heroriënteren naar de wensen van haar klanten. Want je kan zoveel over internationale nachttreinen dromen als je wilt, de realiteit blijft dat er vandaag niet eens meer een deftige laatavondverbinding is op de hoofdassen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234