Donderdag 07/07/2022
null Beeld dm
Beeld dm

De gedachteBart Eeckhout

Om het eenheidsdenken over de ‘kwestie België’ te doorbreken, kan het wel nuttig zijn om eens naar de burger te luisteren

Bart Eeckhout is hoofdcommentator.

Bart Eeckhout

Er zijn goede redenen om kritisch te kijken naar ‘Een land voor de toekomst’, de burgerbevraging die de federale regering uitschrijft om te weten te komen wat ‘u’ zoal denkt over de architectuur van het land. Het grootste probleem met dergelijke initiatieven is dat ze niet representatief zijn. Dat is de kwaal – en het is geen kleine – bij elke vorm van participatieve of deliberatieve inspraak: ze bevoordeelt de burgers die over voldoende tijd, kennis of motivatie beschikken om deel te nemen. Andere stemmen blijven ongehoord.

Wie de website ‘Een land voor de toekomst’ openklikt, zal merken dat dat risico ook hier bestaat. De inhoudelijke bijdrages mogen nog zo laagdrempelig geschreven zijn, de bevraging invullen vergt behoorlijk wat inzet. In een samenleving waarin een flink deel van de bevolking digitaal ongeletterd is, is dit geen goede manier om iedereen een stem te geven. Als het de bedoeling is om de resultaten van de bevraging voor te stellen als de besluiten van een representatief staal burgers, dan bedriegt de regering zichzelf en de bevolking.

Maar is dat wel de bedoeling? Je mag er toch van uitgaan dat minister Annelies Verlinden (CD&V) en de andere bevoegde regeringsleden niet zullen proberen om de bevraging op te tillen tot een echte volksraadpleging. Als, weliswaar duur, interactief, pedagogisch project kan de bevraging haar nut hebben.

Bij de delegatie van macht door het soevereine volk aan zijn vertegenwoordiging is weinig zo belangrijk als de staatsvorm. Het is daarin dat de macht ontplooid kan worden. Toch is die ‘staatskwestie’ amper voorwerp van publiek debat. Partijen en politici verschillen er nochtans uiterst scherp over van mening.

Al vijftig jaar lang is de staatsinrichting het bijna exclusieve terrein van de partijpolitiek. Institutionele kwesties beslissen over het begin en einde van regeringen, over het ritme van formatie en over politieke carrières. Dat leidt ertoe dat in staatshervorming het eenheidsdenken strak aangehouden wordt. Alleen een evolutie naar een verdere splitsing van het land lijkt toegestaan. Dat lijkt ook weer het geval te gaan worden bij een mogelijke volgende institutionele ronde na 2024. Opnieuw wordt een uitruil in het vooruitzicht gesteld van meer gesplitste bevoegdheden voor Vlaanderen tegenover meer geld voor Franstalig België.

Dat is raar. Gelijksoortige hervormingen hebben een staat opgeleverd met versplinterde, overlappende en conflicterende bevoegdheden, die de Belg inefficiënt bestuur biedt tegen een hoge prijs. De voorbije crises hebben helaas aangetoond hoe nodeloos ingewikkeld de architecten van de Belgische staat het besturen ervan gemaakt hebben. Wie voorstelt om het misschien eens anders aan te pakken, wordt in de Wetstraat vandaag nog altijd weggehoond. Om die ‘pensée unique’ te doorbreken, kan het wel nuttig zijn om de burger eens te beluisteren. Niet in een vermomde volksraadpleging, wel als een openbare brainstorm, outside the Wetstraat box.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234