Zaterdag 14/12/2019

Opinie

Nucleaire wensdromen baten het klimaat niet

Mathias Bienstman Beeld rv

Mathias Bienstman is beleidscoördinator Bond Beter Leefmilieu.

In het Vlaamse klimaatdebat tekenen zich twee duidelijke kampen af. Voor de enen ligt de toekomst bij hernieuwbare energie, de anderen dichten kernenergie enorme mogelijkheden toe. De filosoof Maarten Boudry omarmt de laatste optie en miskijkt zich daarbij op de realiteit. Hij voert een achterhoedegevecht.

De klimaatuitdaging laat zich eenvoudig samenvatten. Vijf sectoren moeten in drie decennia de broeikasgasemissies tot nul reduceren. We zullen fossiele brandstoffen nauwelijks nog inzetten voor de elektriciteitsproductie en voor de energiebehoefte van gebouwen, transport, industrie en landbouw. Onthoud dit cijfer. Het finaal energieverbruik ligt in België in de buurt van 500 TWh, waarvan bijna 90 TWh elektriciteitsverbruik.

De afgelopen tijd boeken we spectaculaire vooruitgang in de ontwikkeling van oplossingen. Deze week was er het waterstofpaneel dat tot de verbeelding sprak, maar nog in de labofase zit. Hoopgevend nieuws op het terrein komt er uit alle sectoren. Zon en wind trekken wereldwijd het merendeel van de investeringen. Transport maakt de omslag naar zacht en elektrisch vervoer. Steeds meer mensen bouwen energieneutraal. En de industrie omarmt innovatie voor koolstofneutraliteit. Energie-efficiëntie en hernieuwbare bronnen blijken dé oplossingen met wind in de rug.

Kernenergie van z’n kant zit in een sukkelstraatje in Europa, de VS en Japan. Nieuwe reactoren geraken niet afgewerkt en zijn peperduur. De verlenging van de oudste kerncentrales in ons land bleek een vergissing. Ze lagen vorige herfst alweer uit. De CEO van Engie-Electrabel sprak eufemistisch over “nucleaire tegenwind”. 700 miljoen euro bedrijfswinst ging in rook op door de voortdurende problemen met de reactoren. Engie-Electrabel is zelf geen vragende partij meer om de vijf oudste open te houden. Ze gaan onverbiddelijk dicht tegen 2025. Het energiebedrijf zet overal ter wereld in op de hernieuwbare oplossingen.

In elke Europese studie lees je hetzelfde verhaal. Zon en wind worden dominant, nieuwe energiedragers en opslag zijn cruciaal en de transitie loopt langs de integratie van elektriciteit, warmte en transport. De Europese Commissie voorziet dat meer dan 80 procent van de elektriciteit uit hernieuwbare bronnen zal komen in 2050. Te midden van die glasheldere trends presenteren enkelen kerncentrales als dé klimaatoplossing. Maarten Boudry doet het met veel krachttermen maar weinig feitenkennis. 

Twee kerncentrales langer open betekent in het beste geval 16 TWh koolstofneutrale elektriciteit voor tien jaar. Oké. Klaar. Maar wat lost dat op? Het is 3 procent van de uitdaging en geen wissel op de toekomst. Of kunnen we eeuwig verder met reactoren uit 1985? De milieubeweging wijst op de keerzijde. De kerncentrales draaien met een joekel van een overheidswaarborg. Ze zijn te groot om te falen, net zoals de banken.

Dat ontdek je pas als het fout loopt en het te laat is. De kerncentrales zijn verzekerd voor 1,2 miljard euro schade. Maar de kernramp van Fukushima kost bijna 200 miljard euro. Waarom zouden we zulke verborgen staatssteun voor oude technologie tolereren als het zonder kan? Erger, Engie-Electrabel kondigde aan dat ze subsidies wil om de twee jongste reactoren langer open te houden. Als de elektriciteitsprijs onder een bepaald niveau zakt, zullen we Engie moeten betalen om hun oude cashmachines draaiende te houden. Willen we dat?

We wijzen op een andere mogelijkheid. Door een bijzonderheid in het Europese klimaatbeleid kunnen we de kerncentrales sluiten zonder negatieve klimaatimpact. Nu reeds ligt vast wat de toegelaten Europese uitstoot is van elektriciteitsproductie. De Belgische beslissing voor de kernuitstap verandert dat niet. Niet omhoog of niet omlaag. Dat is een kerneigenschap van een systeem dat de hoeveelheid emissies reguleert zoals de EUETS. Boudry heeft de werking van EUETS nog niet goed begrepen. Het beste zou zijn dat hij er eerst een cursus milieu-economie leest, vooraleer hij anderen de les spelt.

België kan wel één iets belangrijk doen. Het uitstootplafond van de EUETS mee in lijn brengen met koolstofneutraliteit voor 2050. Dat maakt al gauw meer dan een miljard ton verschil in de Europese CO2-uitstoot tussen 2030 en 2050. Onze regeringen moeten zich de komende maanden over dat dossier uitspreken. Spoor ze aan voor de toekomst te kiezen door te tekenen op signformyfuture.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234