Zaterdag 04/07/2020

Opinie

Nu zijn ze allebei dood, mijn helden Nelson en Fidel

Rouwende Cubanen dragen een grote foto van hun overleden ex-president Fidel Castro. Beeld EPA

René Los woont en werkt in Antwerpen en Kaapstad. 

Nu zijn ze allebei dood, mijn twee grote helden. Nelson en Fidel, hun voornaam volstaat om hun erfenis aan te duiden. Al lag er een grote oceaan tussen Cuba en Zuid-Afrika, hun strijd was dezelfde. Bevrijding en sociale rechtvaardigheid.

Op de 26ste juli 1991 bezocht Nelson Mandela op zijn eerste buitenlandse reis in functie niet toevallig meteen Cuba. Samen met Castro sprak hij tot tienduizenden in Matanzas, ter herinnering aan de 38ste verjaardag van het begin van de Cubaanse revolutie. Aan het eind van de ontmoeting ontving Mandela de José Marti medaille, het hoogste eerbetoon van de Cubaanse regering. Kort daarvoor had Castro reeds de erkenning en dankbaarheid van Mandela mogen ontvangen in een opvallende speech: "Zonder Cuba had ik, Nelson Mandela, hier vandaag niet gestaan". Hij doelde op de grote invloed en doorzetting die het Cubaanse volk voor Zuidelijk Afrika heeft betekend.

Kantelpunt was in november 1975 in Angola, destijds een Portugese kolonie. Het Portugese imperium was tanende en onafhankelijkheidsstrijders waren aan de winnende hand. Het Zuid-Afrikaanse Apartheidsregime, een trouwe westerse pion in de Koude Oorlog, zag zijn kans schoon om Angola te koloniseren. Het lanceerde een invasie via zijn kolonie Namibië, toen nog 'Zuid-West Afrika' geheten — met inbegrip van rigide apartheidswetten en 'thuislanden', zeg maar: reservaten voor zwarten. De blanke regering in Pretoria vreesde dat, na een mogelijke val van Angola, 'white rule' in heel Zuidelijk Afrika zou worden vervangen door 'black rule'. 

De Angolese vrijheidsstrijders vroegen hulp aan Cuba. Zo’n 35.000 Cubaanse vrijwilligers vertrokken naar Angola en drongen samen met Swapo (South West Africa People’s Organisation) en het Angolese leger Zuid-Afrika terug bij de strijd in Cuito Cuanavale, zeg maar het Waterloo van het Apartheidsregime.

Cuba noemde de operatie ‘Operación Carlota’, naar een slaaf die in 1843 in de Matanzas provincie een bevrijdingsstrijd voerde.

De nederlaag van het Apartheidsregime werd extra in de verf gezet doordat het, een jaar later al, de onafhankelijkheid van Namibië moest aanvaarden. We schrijven 1976: het jaar van de grote Soweto-opstanden bij Johannesburg. Het keren van het onzalige tij was ingezet en we kennen de uiteindelijke uitkomst.

Ik citeer Mandela te Matanzas, 1991: "De vernietigende nederlaag van de racistische legermacht in Cuito Cuanavale was een overwinning van het hele Afrikaanse continent." Maar ik wil ook Castro citeren in een toespraak in Havanna, december 1988. "Whoever is incapable of fighting for others will never be capable of fighting for himself." ("Wie niet is staat is te vechten voor anderen zal nooit in staat zijn te vechten voor zichzelf.")

Ik hoef hier niet uit te wijden over Castro’s alfabetiseringsprojecten, de gezondheidszorg, onderwijs, stijgende levensverwachting... intern. Ook die feiten zijn bekend.

Maar ook in het buitenland konden armere landen rekenen op medische hulp waar nodig. Vandaag werken er meer dan 50.000 Cubaanse dokters in meer dan 90 landen. Er worden daarnaast nog eens zoveel dokters uit 82 landen in Cuba zelf gratis opgeleid.

Ik en velen in Zuidelijk Afrika zijn in rouw. Wat een klein eilandje vermag voor zoveel mensen wereldwijd staat in schril contrast met ons land dat het zelfs niet eens nodig vindt om een respectabele delegatie samen te stellen voor zijn begrafenis.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234