Dinsdag 26/01/2021
Beeld DM

ColumnMarnix Peeters

Nu we opnieuw in een soort van oorlog verwikkeld zijn, is het goed om je in de vorige te verdiepen

Op zijn berg in de Oostkantons schrijft Marnix Peeters over vrijheid, zijn vogels en zijn vrouw.

Ik had op Netflix naar World War II in Colour gekeken. Winston Churchill heeft plots een blos op de wangen en Hermann Görings Kruis van Hohenzollern ziet prachtig blauw. De soldaten hebben ze grijs van de schrik gelaten.

Mijn vrouw deelt mijn fascinatie voor de krijgsgeschiedenis niet, maar ik had haar niettemin aangeraden om de eerste aflevering van deze reeks te bekijken. Nu we opnieuw in een soort van oorlog verwikkeld zijn, is het goed om je eens in de vorige editie te verdiepen.

Als je aan de jaren dertig denkt, denk je aan de SA en de Reichs­tag, zei ik, aan een brullende Hitler en aan stadions vol gestrekte armen en extatische Beierse meisjes. Je denkt, kortom, aan Duitsland.

In werkelijkheid was de hele wereld één kolossaal sinister slagveld – en dan hadden ze de Somme en de IJzer nog maar pas verteerd. De Verenigde Staten waren halfdood na de krach, Japan zaaide dood en vernieling in Mantsjoerije, in Spanje was er de terreur van de burgeroorlog, Stalin kneep Rusland tot moes, in Italië had je Mussolini en die voerde dan nog eens oorlog in Ethiopië – het laatste stukje Afrika dat nog niet koloniaal uitgebeend werd. Het bloed spatte ten hemel, de planeet rook naar kruit. En de Volkenbond zat met de ogen te knipperen – zijn opzet was: een einde aan alle oorlogen maken.

Het waren pittige tijden, zei mijn vrouw.

Als je de geschiedenis bekijkt, kun je toch amper geloven dat we nu al vijfenzeventig jaar in een relatieve luwte leven, zei ik. Er vallen nog altijd veel doden door oorlog en geweld, maar het zijn peulschillen vergeleken bij de oeverloze slachtingen van voor 1945. Er bestaan studies over, de grafieken staan op het internet: de wereld is nog nooit zo vredevol geweest. De kans om door geweld om het leven te komen is statistisch nul.

Veel mensen hebben nochtans veel schrik, zei mijn vrouw.

Ik las er laatst een stuk van Steven Pinker over, zei ik. Hij noemt het ‘de kapitalistische vrede’: als het goedkoper is om dingen te kopen dan ze te stelen, steel je niet. Als mensen levend meer waard voor je zijn dan dood, dood je ze niet. Je brengt je klanten en je schuldenaars niet om. Een land dat meer handel drijft, is minder geneigd ten oorlog te trekken. Plus: hoe meer democratieën er zijn, hoe sterker de internationale organisaties en verdragen worden.

In plaats van tegen elkaar te vechten, moeten we het nu tegen de natuur opnemen, zei mijn vrouw. Waar we deel van uitmaken, maar die we tot vijand hebben gemaakt. Daar heb je het gevolg van al die jaren van welstand, vrede en rust: we zijn in oorlog met onszelf. Misschien is er maar één manier om die oorlog te winnen: een stap terugzetten. Ons minder te gedragen als koningen, en meer als dienaars. Wat we ook zijn – dat merk je nu wel. Als de natuur zegt: kniel, dan hebben wij geen keuze. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234