Maandag 23/09/2019
Mark Elchardus. Beeld Bob Van Mol

Column

Nu het einde van de oorlog in Syrië nadert

Mark Elchardus is emeritus professor sociologie aan de VUB en opiniemaker bij De Morgen. Zijn bijdrage verschijnt op zaterdag.

De VN-Veiligheidsraad stemde een paar dagen geleden zowaar voor een bestand in Syrië. Dat zou 'onschuldige burgers' redden. Toch blijft Oost-Ghouta platgebombardeerd worden door de regeringstroepen. Al minstens vijfhonderd mensen lieten daarbij het leven. Zijn dat de laatste slachtoffers van die vreselijke oorlog?

Het is niet meer duidelijk wanneer een oorlog begint en eindigt, of hij zich afspeelt in het binnen- of het buitenland, of het om legers, milities of burgers gaat, om olie, religie of macht. Toch lijkt het erop dat het einde van de (burger)oorlog in Syrië nadert. Het regime van president Bashar al-Assad heeft nagenoeg het hele grondgebied weer onder controle. Zeven jaren dood en vernieling eindigen zonder regimewissel, met Assad, zijn veiligheidsdiensten, zijn leger, zijn rijke vrienden en familieleden in het zadel.

Het is ook onze oorlog, niet zozeer omdat we vier oude F-16's inzetten, maar omdat Europa en de Europese landen werden getest. Kan onze elite deze wereld aan? Kan ze minstens de gevolgen van zo'n oorlog opvangen?

Dit soort verslaggeving over die oorlog was er haast vanaf het eerste uur. Toch werden we ons hier pas echt bewust van dat conflict in 2015, toen de vluchtelingen massaal de Europese oevers bereikten. De verwoestende repressie en oorlog waren toen al vier jaar aan de gang. De Syriërs die Europa bereikten, kwamen niet rechtstreeks uit Syrië. De meesten van hen waren dat land toen allang ontvlucht. Zij vonden onderdak in Turkije, Libanon en Jordanië. Een aantal van hen verliet die landen, vaak met tegenzin, omdat de situatie daar voor hen onhoudbaar werd. Wij, de rijke Europese landen, investeerden immers veel te weinig in opvang en bescherming in de regio. Waar bleef toen het Europese buitenlandse beleid? Waartoe dienen al die parlementariërs, bureaucraten en experts? Er werd niet geanticipeerd, niet tijdig gereageerd, uiteindelijk paniekerig gehandeld met een 'wir schaffen das' dat daarenboven een schromelijke zelfoverschatting bleek.

In België wisten we vanaf 2005 dat zich onder jonge moslims een virulente, anti-westerse vorm van islam verspreidde. De berichten daarover, bijvoorbeeld de artikels en het boek van Hind Fraihi, werden in de ban gedaan. Politieke correctheid schreef een andere perceptie van de werkelijkheid voor: alles peis en vree op het multiculturele front.

Zeven jaar later drong de mare van vertrekkende foreign fighters tot ons door. Nog een jaar later bleek België van alle Europese landen proportioneel de grootste leverancier van Syriëstrijders. Nogal wat van die mensen die hun wreedheid graag breed etaleerden, kwamen uit de Sharia4Belgium-beweging die, wederom heel politiek correct, als onschuldig was afgeschilderd. Moedwillige blindheid voor de barbarij die onder onze ogen groeide, werd door de rechtstaat opgelegd. Een recent rapport over de terugkeer van jihadisten door het Egmont Instituut stelt: "De juridisering van de dossiers stond veiligheidsmaatregelen en informatie-uitwisseling in de weg (...) met het gevolg dat individuen en groepen hun activiteiten grotendeels ongehinderd konden voortzetten. Dat was onder meer het geval voor het beruchte Sharia4Belgium." Twee op de drie teruggekeerde jihadisten en hun handlangers lopen nu vrij rond. De rest predikt de heilige oorlog in de gevangenis.

Verschillende Europese landen probeerden het asielrecht te respecteren, maar Europa faalde. De buitengrenzen bleken geen grenzen. Het behandelen van de asielaanvragen ging veel te traag, zeker in de landen waar de meeste vluchtelingen zich aanboden. De Europese Unie slaagde er niet in de lidstaten hun redelijk aandeel van de vluchtelingen te laten opvangen. Muren van prikkeldraad werden inderhaast opgetrokken. De vluchtelingen kregen in de verste verte niet waar ze recht op hebben. Tot vandaag laten we hen onder barre omstandigheden wegkwijnen in Griekenland en Italië. De beslissing van de Raad van de EU om 160.000 vluchtelingen over de EU-lidstaten te verdelen, wordt ontoereikend uitgevoerd.

België had in zijn eentje zo'n initiatief kunnen nemen, duizenden kwetsbare vluchtelingen naar hier halen, bescherming bieden: onderwijs voor de kinderen, verzorging voor de zieken, werk voor de volwassenen. Wij kunnen dat aan, maar deden en doen het onvoldoende. Opvangplaatsen voor asielzoekers worden nu zelfs afgebouwd.

De vluchtelingen worden ondertussen weggegomd, onzichtbaar gemaakt. In de media werden zij volkomen verdrongen door illegale economische migranten. De verwarring tussen vluchtelingen, migranten en illegale migranten wordt elke dag, moedwillig aangedikt. Tot Europa zich volkomen zal afsluiten.

Een elite à la hauteur? Wat denkt u zelf? 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234