Dinsdag 18/06/2019

Column Véronique Goossens

“Nu de bijzondere klimaatwet gesneuveld is, is het belangrijk vast te leggen welke hervormingen er moeten komen”

Veronique Goossens Beeld Geert Braekers

Véronique Goossens is hoofdeconoom bij Belfius. Ze schrijft in eigen naam. Haar wisselcolumn met Paul De Grauwe verschijnt om de twee weken.

“Ik ben beledigd en teleurgesteld”, zei ze vorige week in de Kamer, nadat de bijzondere klimaatwet zoals verwacht sneuvelde in de plenaire vergadering. Anuna De Wever sneerde naar de Vlaamse partijen die een verandering van de grondwet niet noodzakelijk vinden om een ambitieus klimaatbeleid te voeren.

 Je kan je inderdaad de vraag stellen of zo’n bijzondere klimaatwet echt zoden aan de dijk zou hebben gezet om onze CO2-wolk in te dammen. Veel belangrijker is concreet vast te leggen welke hervormingen er moeten komen, wie ze zal betalen en hoe overheden efficiënter kunnen samenwerken en hun afspraken waarmaken. Dat weet ook de klimaatspijbelaarster De Wever, die de jongste maanden een indrukwekkend parcours neerzette. Ze zal niet eens bolletjes kunnen drukken in het stemhokje, maar ze slaagt er wel in om van het klimaat een speerpunt te maken voor de verkiezingen van 26 mei.

En er is goed nieuws: België heeft nog bijzonder veel ruimte om klimaatschadelijke belastingen te heffen. Van alle landen in Europa bengelen we aan de staart wat betreft de opbrengsten uit milieubelastingen. Tien jaar geleden was dat ook al zo. We hebben intussen dus heel wat tijd verloren om ons gedrag te laten bijsturen. Want dat is de kern van de zaak. Wie vandaag op straat zijn onvrede betuigt of in stilte sympathiseert met de volhardende klimaatbetogers weet diep vanbinnen dat een zeer ambitieus klimaatbeleid ons allemaal geld zal kosten en/of een verandering vraagt van hoe we leven. 

Zo zullen we ons moeten blijven afvragen hoe we ons energiegebruik naar beneden krijgen. Zowat 80 procent van de uitstoot van de broeikasgassen in de Europese Unie komt van energieproductie en -consumptie. Hier zal dus de grootste inspanning van moeten komen. Ook wat energie betreft zit België bij de landen met de laagste belastingtarieven, accijnzen op brandstoffen inbegrepen. Wie pleit voor meer nettoloon bij de werknemers weet dus hoe je verloren fiscale inkomsten kan goedmaken. Een delicaat georganiseerde taks shift zorgt er bovendien voor dat hogere energietaksen ook sociaal aanvaardbaar worden. Als we het energieverbruik in België naar beneden willen krijgen, moeten we vooral kijken naar het wegvervoer en de verwarming van onze gebouwen. Wetende dat energie nooit meer goedkoper wordt, integendeel, zal ons nog meer dan vandaag doen besluiten om eerder een paar ramen te vervangen dan een vliegreis te boeken naar Barcelona. Minder met de wagen rijden wordt ook cruciaal. 

De voorbije drie jaar verdubbelde het aantal files in de autoluwe uren. De bedrijfswagen is ongetwijfeld een van de verklaringen en zowat alle internationale instellingen die ons land onder de loep nemen raden al jarenlang aan om dit systeem af te bouwen. De toekenning van dit voordelig belastingstelsel komt bovendien vooral bij de hoge inkomens terecht, wat vragen doet rijzen over de rechtvaardigheid. 

Niet dat er tijdens de voorbije legislatuur geen maatregelen werden genomen. De fiscale aftrekbaarheid van de tankkaart werd een stuk afgeknipt, evenals die van de vervuilendste wagens. Daarnaast kunnen werknemers kiezen voor een mobiliteitsvergoeding – waarbij ze hun wagenvoordeel omzetten in geld – of een mobiliteitsbudget – waarbij je kan opteren voor milieuvriendelijke alternatieven. De eerste tekenen wijzen niet op een tomeloos succes. Velen onder ons lijken dus niet meteen bereid om het over een andere boeg te gooien voor het klimaat. Een verdere vergroening van het bedrijfswagenpark kan helpen, maar dat verandert dan weer niets aan de almaar aanzwellende files.

Geen eenvoudige oplossingen

Rekeningrijden zal alleszins een deel van de oplossing zijn. Zou het er tijdens de volgende regeerperiode dan echt van komen? Eenvoudige oplossingen zijn er helaas niet voor de nieuw aantredende politici. Want zowat elke beleidsmaatregel kan verstoringen in je economie veroorzaken of botst op een belangengroep die riposteert. 

Het is ook niet altijd zo eenduidig wat nu de juiste richting is om in te slaan. Een Europese rangschikking van goede en slechte economische activiteiten voor het klimaat bestaat nog altijd niet – hoewel er momenteel hard aan wordt gewerkt. En wat je vandaag als politicus wil stimuleren, kan morgen best wel eens flink milieubelastend zijn. Weten we bijvoorbeeld zeker dat de elektrische wagen, zoals hij vandaag gemaakt wordt, het Walhalla voor een gezond klimaat blijft? Helemaal niet. Klimaatbeleid moeten we dus zien als een dynamisch proces, waarin we telkens opnieuw moeten bijsturen. Met een bijzonder prikkelende en boeiende hoofdrol voor al de nieuwe technologieën die we zullen zien opborrelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden