Dinsdag 22/10/2019
Joachim Pohlmann. Beeld dm

Opinie

Nooit had ik meer goesting om een heroïnespuit in mijn arm te zetten dan bij het zien van 'Trainspotting'

Joachim Pohlmann is woordvoerder van Bart De Wever (N-VA) en schrijver van Een unie van het eigen. Zijn column verschijnt wekelijks.

Een pedagogische miskleun, dat was het. Al begon het veelbelovend. Een besnorde rijkswachter sprak ons vermanend toe over de gevaren van drugs, een sociaal consulente deelde empathisch mee dat haar deur altijd openstond en de leraar godsdienst wauwelde iets over levenspaden.

En dan, als afsluiter, een film die ons in het afschuwelijke relaas van een junkie de waarheid achter verboden roesmiddelen zou tonen. Trainspotting heette de prent, en nooit had ik meer goesting om een heroïnespuit in mijn arm te zetten dan daar, in de grauwe theaterzaal van dat landelijke college.

Opiumzetpil

Niet dat het ontbrak aan schrijnend cinematografisch materiaal: Renton die in een gore wc achter een uitgekakte opiumzetpil aangaat, een baby die sterft aan verwaarlozing, een verslaafde die crepeert aan toxoplasmose nadat een kitten zijn appartement onder schijt...

Maar het was gestileerde miserie, niet de rauwe wanhoop waarmee Requiem for a Dream een paar jaar later alle verslavingsromantiek met de grond gelijk zou maken. Trainspotting straalde de tijdgeest van de jaren 90 uit. Een tijdgeest die nu vreemd en haast absurd lijkt.

Somber, cynisch en verveeld keken we toen hoopvol uit naar de toekomst van een geschiedenis die ten einde was, terwijl we vol woede en met een opgestoken middelvinger opgewekt dansten op dreunende bassen en niets liever wilden dan gepamperd worden. Here we are now, entertain us.

Na die vertoning kocht ik het boek van Irvine Welsh. En dat bleek helemaal niet over de jaren 90, maar over het decennium er voor te gaan. Thatcher, torenhoge werkloosheid, een verloederd Edinburgh, aids, de Falkland-oorlog, The Troubles... dat is de achtergrond van Trainspotting.

Chemische kicks

Het werd een van de romans die ik als adolescent haast jaarlijks herlas. Een jonge nationalist kon er zich mee identificeren. Weliswaar minder met de opiaten, maar wel met de rode draad van het boek: wat betekent het eigenlijk nog om Schots te zijn? Iets wat in de film slechts terloops aan bod komt.

Het hoofdpersonage Mark Renton jaagt niet alleen op chemische kicks, hij verpersoonlijkt ook de dualiteit van Schotland. Langs moederskant stamt hij af van katholieke Ierse migranten, langs vaderskant van ‘ongewassen protestantse Oranje-apen’. Ergens tussen Kelt en Brit, dus.

Renton is ogenschijnlijk een en al apathie, maar symboliseert het Schotse verzet tegen de Engelse overheersing. Hij support voor de katholieke Hibs, vervloekt de Britse kolonisatie en spuwt op de Schotse onderdanigheid: ‘Couldn’t even find a decent culture to be colonized by.'

Zijn broer Billy is de tegenpool. Die doet braaf wat men van hem verlangt. Hij werkt, trouwt, supportert voor de protestantse Hearts en is lid van de Oranje Orde. Hij koos voor het leven en zal als Brits soldaat – als ‘monddood slachtoffer van het imperialisme’ – sneuvelen in Noord-Ierland.

Minderwaardigheidscomplex

Mark haat en minacht zijn broer – die letterlijk het wapen van het Britse kolonialisme wordt. En daarin verbeeldt hij het onderdrukte koloniale subject van Frantz Fanon. Zijn culturele minderwaardigheidscomplex verdringt hij – naast drugs – met zelfontkenning en -schaamte, zoals het zwart verven van zijn rode haren.

In de bioscoop loopt momenteel het vervolg op Trainspotting. Ik twijfel om te gaan. Heeft een film die eens de Zeitgeist zo perfect wist te vertolken, een vervolg nodig? De trailer voorspelt weinig goeds. Maar de roman heeft eeuwigheidswaarde, dat is zeker. ‘Scotland takes drugs in psychic defense!’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234