Zaterdag 11/07/2020

Opinie

Nooit eerder lag vrije abortus in Ierland op tafel

Mario DanneelsBeeld rv

Mario Danneels is een freelance journalist die sinds 2004 in Ierland woont en werkt als correspondent. Hij heeft er onder meer voor The Irish Times geschreven.

Bijna dag op dag drie jaar geleden werd in de straten van Dublin gedanst: Ierland was het eerste land ter wereld dat het homohuwelijk via een volksraadpleging had goedgekeurd. Het enthousiasme om de uitslag was zodanig dat de politie de verkeersaders van de hoofdstad moest afsluiten. Ierland, zo lang beschouwd als een achterlijke buitenpost van het Vaticaan, had de wereld een signaal gestuurd dat het in de 21ste eeuw was gearriveerd.

Of toch bijna. Uit onderzoek blijkt dat het volk van Sint-Patrick qua liberale opvattingen en sociale tolerantie het Scandinavische topniveau nadert. Enkel dat ene reliek van het katholieke verleden staat nog steeds overeind: het verbod op abortus. Een geschatte vierduizend vrouwen trokken in 2016 naar Groot-Brittannië om daar hun zwangerschap te onderbreken. Een arts die dat in Ierland zou wagen, riskeert veertien jaar cel. Amper vier jaar terug kostte dat het leven aan Savita Halappanavar, die in een ziekenhuis aan bloedvergiftiging bezweek nadat dokters hadden geweigerd haar niet-levensvatbare baby weg te halen.

Haar foto hangt dezer dagen prominent in het Ierse straatbeeld, tussen een reeks onkiese beelden van foetussen en kleuters met downsyndroom – ondanks een oproep van de Ierse downvereniging om dat níét te doen. Vandaag krijgen de Ieren in een referendum de kans dat laatste heilige huisje te slopen, en abortus in de eerste twaalf weken na bevruchting te legaliseren. Het voorstel waarover ze stemmen laat dat ook in een later stadium toe als de baby niet levensvatbaar, of de moeder ernstig in gevaar is.

Lange, brutale campagne

Nooit eerder lag vrije abortus in Ierland op tafel, en het is een lange, brutale campagne geweest waarvan elke Ier blij is dat hij vandaag afloopt – vooral ouders die al wekenlang aan hun kinderen moeten uitleggen waarom aan de schoolpoorten foto’s van baby’s hangen met de oproep ‘de onschuld niet af te slachten’. De Ierse wet gebiedt dat tijdens referenda, noodzakelijk om er de grondwet te kunnen wijzigen, beide partijen evenveel zendtijd krijgen, dus hebben de tegenstanders van legalisering uitgebreid hun zeg kunnen doen. 

Daarbij tierde fake news wederom welig. Volgens de nee-affiches wordt 97 procent van baby’s met downsyndroom in Groot-Brittannië nooit geboren en is het ‘horrific’ dat een zes maanden zwangere vrouw straks kan besluiten haar kind te aborteren – dat zes maanden 24 weken telt, geen 12, is bijkomstig.

Terwijl het ja-kamp informeerde met mensonterende verhalen van vrouwen die na verkrachting of met zwaar misvormde foetussen de ferry naar Wales op moesten, en getuigenissen van huisdokters die machteloos staan om hun patiënten te helpen in tijd van nood, grossierde het nee-kamp in emotionele bangmakerij gefinancierd door religieuze extremisten uit de VS. Die geldkraan zorgde ervoor dat hun boodschap voortijdig het land kon overspoelen. 

Maar wat hoopgevend is, is dat een grassrootscampagne van kleine donaties de voorstanders kon doen bijbenen, dat het aantal ‘Yes’-badges, -truien en -tassen de straten domineert, dat mensen die ‘nee’-literatuur uitdelen ofwel een zeer eenzaam figuur slaan, ofwel haast met pek en veren uit winkelstraten worden gejouwd. En hoogst opvallend: de grootste religieuze inmenging komt uit Amerika. Het aandeel van de Ierse kerk tijdens de campagne was verwaarloosbaar, waarmee die lijkt te beseffen dat haar rol is uitgespeeld.

De vrees voor een stille meerderheid van oudere, landelijke kiezers bij wie de culturele afkeer voor abortus er diep inzit, is reëel. Maar er zijn evenveel Ieren die vinden dat dit referendum niet enkel over abortus gaat, maar over het morele kompas van het land, en willen dat dat nu voor eens en altijd gericht is op het heden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234