Maandag 16/09/2019

Opinie

Nog nooit heeft een president zich zo met de campagnes bemoeid als Trump nu

Willem Post Beeld rv

Willem Post is VS-deskundige van Instituut Clingendael in Den Haag.

Ik voorspel nu al dat het aanstaande dinsdag de meest bijzondere parlementsverkiezingen uit de Amerikaanse geschiedenis worden. Nog nooit heeft een president zich zo met de campagnes bemoeid als Trump nu. Hij beschouwt zichzelf als de kampioen-campagnevoerder die door niemand is te evenaren.

Nog maar een paar weken geleden werd alom gesproken, zelfs door Republikeinen, van een blauwe golf van Democraten die het Congres, en waarschijnlijk het Huis én de Senaat, zou overspoelen. Tot de grote meester zich ermee ging bemoeien. Naast zijn twitterbombardementen trekt Trump de laatste weken zowat iedere dag naar zijn bewonderaars, die zich voornamelijk in het zuiden van de Verenigde Staten bevinden. Daar vooral zit zijn achterban van conservatief religieuzen die de beledigende taal van de president door de vingers ziet, als hij maar ultraconservatieve rechters benoemt die tegen zaken als abortus zijn. En dat doet Trump. Hij heeft al een kleine tachtig benoemingen van rechters op zijn naam, inclusief twee in het Hooggerechtshof. Het resultaat is dat de zuidelijke staten weer veilig Republikeins zullen stemmen. 

Immigratie afremmen is daar een van de grote verkiezingsonderwerpen. Naast de belofte van een ‘schitterende Muur die er zeker zal komen’, stuurt Trump nu ook liefst 5.200 militairen naar de grens om de karavaan van straatarme vluchtelingen tegen te houden, die vanuit Honduras en San Salvador, en via Mexico, de Amerikaanse grens wil bereiken.

Trump probeert voortdurend de angst onder zijn aanhangers aan te wakkeren door te blijven beweren dat onder die schare van vooral moeders en baby’s terroristen uit het Midden-Oosten schuil gaan en dat de organisatie in handen is van linkse Democraten met steun van Venezuela. Het echte verhaal is dat die karavaan van onschuldigen drastisch uitdunt, voortkruipt met ongeveer vijf kilometer per dag en nog meer dan duizend kilometer van de Amerikaanse grens is verwijderd, waar sowieso de troepenmacht van de Nationale Garde al lange tijd aanwezig is. Maar die angst moet Republikeinse kiezers massaal naar de stembus jagen. Als geen ander kan de populist Trump die schrik aanjagen. 

Populairder dan Reagan

Nog nooit was een Republikeinse president zo populair bij zijn achterban. Hij verslaat daarin zelfs moeiteloos Ronald Reagan. Trump merkte ook ter bevestiging van zijn populariteit op: “Ik ontmoet mensen die tegen mij zeggen dat ze zeker op mij zouden stemmen, als mijn naam op het stembiljet zou staan. Toch jammer dat dat niet zo is.” 

In feite dekt Trump zich met zo’n opmerking al in voor hoe dan ook een mindere uitslag. Trump wil immers winnen op alle fronten, dus gaat hij voor een triomf in het Huis en de Senaat. Hij heeft in de gaten dat ondanks de mooie macro-economische cijfers het andere Amerika daarbij roet in het eten kan gooien. De kiezers in het industriële hartland, tussen Illinois en Ohio, zijn wat minder streng in de Christelijke leer dan in het zuiden, en bij hen tellen vooral andere verkiezingsonderwerpen. 

De New York Times haalde een onderzoek aan waaruit blijkt dat de ellende van de Amerikanen op dat industriële platteland nog even groot is als voor het aantreden van Trump. Armoede en drugs teisteren die streken. Een ware epidemie. Trump heeft daar niets aan veranderd en wil juist bezuinigen op overheidsprogramma’s. De mensen aldaar zijn vatbaar voor de Democratische sociale plannen en het in stand houden van Obamacare. In de voorsteden van het Middenwesten en de Upper Midwest zijn het vooral de wat beter opgeleide vrouwen die afstand nemen van het zo vrouwonvriendelijke taalgebruik van de president en andere extremiteiten. 

Het lijkt er nu op uit te draaien dat de Democraten een kleine meerderheid in het Huis bemachtigen, in veel lokale parlementen winst boeken en nogal wat gouverneursposten veroveren. De Senaat zal wel in handen blijven van de Republikeinen of beter gezegd van Trump. Al met al dus geen grote overwinning van Trump. Hij zal daar ongetwijfeld de Republikeinse leiders in het Congres de schuld van geven. Amateur-campagnevoerders. Trump heeft gedaan wat hij kon en uiteraard toch een ongelooflijke prestatie verricht. In ieder geval is zijn basis solide gebleven. Dat is op zich goed nieuws voor de president, want die zal de volgende dag al beginnen met de campagne voor het Amerikaanse presidentschap. Een verdeeld Congres betekent nog meer polarisatie. Juist in dat klimaat gedijt Trump. De pijnlijke prijs die Amerikanen betalen, is een verdeeld land waarbinnen een respectvolle democratie nog meer onder druk zal komen te staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234