Maandag 25/05/2020

Opinie

Niet vage gelijkheid, maar groei en vrijheid is wat mensen laat excelleren

Juichende schoolkinderen in Noord-Korea. De staat gaf gisteren beelden vrij die genomen zouden zijn tijdens festiviteiten voor de zeventigste verjaardag van Koreaanse Kinderunie.Beeld reuters

Gwendolyn Rutten is Open Vld-voorzitter.

Wie een probleem de wereld uit wil helpen, is erbij gebaat het correct te benoemen. Zo maak je meest kans om het daadwerkelijk op te lossen. Maar als er emoties aan te pas komen of als het om gevoelige zaken gaat, glijdt het debat gauw weg van de feiten. Dat is zeker het geval bij de ongelijkheidshype.

Door te stellen dat er op zich niks mis is met ongelijkheid, wil ik het debat juist definiëren en loswrikken. Feit is dat mensen ongelijk zijn. Volgens Van Dale betekent 'ongelijk': niet gelijk, maar verschillend. Elke mens is zelfs uniek. We delen met 7,4 miljard anderen op deze aardbol één fundamenteel gegeven: dat we allemaal mens zijn.

Vanuit die vaststelling maken we vervolgens de bewuste morele keuze om élke mens als gelijkwaardig te beschouwen en dezelfde onvervreemdbare rechten toe te kennen. Dat is behalve een principiële keuze vooral een relatief jong inzicht, en tot op vandaag helaas meer intentie dan feit. Maar we streven ernaar. Zeker voor een liberale partij als de mijne is dat de basis van ons handelen.

Wat ik als liberaal echter niet begrijp, is de vage schreeuw naar meer gelijkheid. Dat is een erg beperkte en louter materialistische kijk op het mens-zijn. In de feiten bedoelen de mensen die gelijkheid bepleiten meer materiële gelijkheid door herverdeling, bij voorkeur tot op het niveau dat er geen materiële verschillen meer zijn.

Gwendolyn Rutten.Beeld belga

Kijk, met dat laatste ben ik het niet eens. Mijn ideologie is ruimer en gelooft in de kracht van elk individu. Liberalen willen mensen sterker maken. We kopen ons geweten niet af met een uitkering maar zetten in op ontplooiing. Op gelijke kansen. Eerlijk aan de start zonder de valse belofte samen aan de aankomst te komen. En ik heb op dat vlak zowel de geschiedenis als de wetenschap aan mijn kant.

"Doorheen 99 procent van de wereldgeschiedenis was 99 procent van de mensheid arm, hongerig, bang, vies, dom, ziek en lelijk", stelt de Nederlandse historicus Rutger Bregman. Frappant toch, dat de meeste 'gelijkheid' te vinden is in precies die tijdperken waar men de minste kansen aantreft. Niet alleen de geschiedenis, maar ook ideologie leert ons die les. In totalitaire landen zoals Noord-Korea is nagenoeg iedereen gelijk, want arm en onvrij.

Pas de voorbije 200 jaar kwam verandering in de miserabele menselijke toestand van armoede en ziekte. Het kapitalisme, dat zijn dynamiek net ontleent aan het vrije spel tussen onderlinge menselijke verschillen, tilde ons naar een ongezien welvaarts- en welzijnsniveau. Groei maakt gelukkig. Als mensen vrij zijn, dan kunnen ze excelleren. Zo krijgt je innovatie en welvaart.

We doen het beter dan ooit

Om die reden spreekt Deirdre McCloskey trouwens liever van innovisme dan van kapitalisme. Wereldwijd gaat dat inzicht snel vooruit. De voorbije 25 jaar drongen we onder andere aids, malaria en polio in de hoek. We halveerden de wereldwijde kindersterfte. En we brachten de armoede wereldwijd een flinke dreun toe.

Surft u zeker eens naar gapminder.org. De missie van deze organisatie? Mensen vertellen hoe de wereldbevolking er écht aan toe is. En wat blijkt: we doen het beter dan ooit. Oprichter Hans Rösling toont in zijn documentaires aan hoe we er in een halve eeuw tijd in geslaagd zijn door economische groei, onderwijs en democratie extreme armoede zo krachtig terug te dringen - van 85 procent naar 12 procent - , dat het een realistische doelstelling is geworden ze tegen het jaar 2030 volledig uit te roeien. Dat is de aanpak waar ik voor kies.

Dat kan niet gezegd worden van het systeem dat in de tweede helft van de 20ste eeuw poogde te concurreren met het kapitalisme: het communisme. Het enige wat daar in gelijke mate werd verdeeld, was armoede en onvrijheid. Des te vreemder is het om vandaag een soort "communistisch reveil" te ontwaren dat meer gebaseerd lijkt op misplaatste nostalgie dan op feiten.

De opdracht moet zijn iedereen een realistisch perspectief op vooruitgang te geven. Dat doe je door gelijke startkansen te bieden. Onze ambitie moet zijn om te emanciperen. Daarom pleiten liberalen voor sterk onderwijs van kleins af aan. Daarom hebben we het kindergeld hervormd tot een instrument dat kleuterparticipatie bevordert.

Laten we komaf maken met kansarmoede en miserie waaruit ontsnappen onmogelijk lijkt. Dat doe je niet met klassiek-linkse recepten. De dramatische cijfers over werkloze Waalse gezinnen bewezen dat de recepten van dertig jaar oud-links niet werken. Ik wil een samenleving waar mensen kansen krijgen en vervolgens het beste van zichzelf laten zien. Ik geloof in sociale mobiliteit en vooruitgang en ben ervan overtuigd dat dit de échte inzet is van het debat dat voor ons ligt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234