Zondag 25/07/2021

OpinieWim De Temmerman

Niet-vaccinatie bij zorgpersoneel is onethisch en onprofessioneel

Bewoners van een woon-zorgcentrum voor mensen met een verstandelijke beperking tijdens een activiteit op de dagbesteding. Beeld ANP
Bewoners van een woon-zorgcentrum voor mensen met een verstandelijke beperking tijdens een activiteit op de dagbesteding.Beeld ANP

Wim De Temmerman is prodecaan en doceert filosofie in KASK & Conservatorium/HoGent

De inzet en betrokkenheid bij de vaccinatiecampagne is een prettig signaal dat het overgrote deel van de bevolking, wars van cynisme, graag meestapt in een constructief, zinvol en helder gedocumenteerd verhaal. Daarbij bleef een tijdlang onder de radar dat een deel van het zorgpersoneel zich niet laat vaccineren. Frankrijk neemt nu, onder druk van de omstandigheden, de beslissing tot verplichte vaccinatie van zorgpersoneel. In Italië bestaat de verplichting al, Griekenland is hetzelfde van plan. Mij lijkt het moeilijk te verantwoorden waarom die beslissing zo lang – en bij ons nog steeds – op zich liet wachten.

Hierover geïnterpelleerd op VRT, bleef minister Frank Vandenbroucke (Vooruit) vorige week op de vlakte, en praatte om de kwestie heen door te stellen dat het te veel tijd vergt om verplichte vaccinatie en controle erop te organiseren. De indruk ontstaat dat in de politiek niemand durft te zeggen hoe problematisch het is dat een significant aantal personeelsleden (volgens cijfers in de media) in zorgberoepen zich niet laat vaccineren, en dat verplichte vaccinatie zich dus opdringt. Gelukkig vragen de Belgische zorgkoepels nu dat de overheid vaccinatie verplicht maakt voor medewerkers in zorginstellingen. Dat zijn zowel ziekenhuizen als woon-zorgcentra.

Berekend risico

Zo’n verplichting is geenszins ongewoon. Elke professionele context heeft haar eigen veiligheidscodes. Dat gaat van het eenvoudige dragen van helm en aangepast schoeisel op werven, tot complexe protocollen in de chemische of kernindustrie. Ter bescherming van de werknemers zelf, en van externen, klanten, publiek. Uiteraard is de ene veiligheidsregel de andere niet. Het laten injecteren van een stof in je lichaam is heel wat anders dan het op- en afzetten van een helm. Het is intrusief en brengt – evengoed bij zorgpersoneel – verbeelding en emoties op gang. Terecht is bezorgdheid over de disciplinerende macht van de overheid over onze lichamen een goed ontwikkelde gevoeligheid bij burgers van een liberale democratie. Daarom gaat men ook best empathisch om met de aarzelingen bij zorgpersoneel. Soms worden die ook gevoed door sceptische argumentaties over de vaccinatie. Die campagne is namelijk vrij bijzonder, en geen rondje op de kermis. Want de vele vragen worden slechts al doende beantwoord, wat velen uiteraard een onveilig gevoel geeft, ook al blijken de risico’s (zoals nevenwerkingen) statistisch gezien en verhoudingsgewijs zeer beperkt.

Vaccinatie is het berekend risico dat we samen moeten nemen, de alternatieven zijn immers oneindig veel problematischer. Mocht niemand zich laten vaccineren, leidt dat ofwel tot massale sterfte en implosie van ons gezondheidssysteem, of tot eindeloze strakke lockdowns en implosie van de economie. Zij die beslissen zich niet te laten vaccineren, willen uiteraard géén van deze beide, maar speculeren erop dat voldoende anderen het (wetenschappelijk gezien quasi verwaarloosbaar) ‘risico’ van het vaccin zullen dragen. Daarom kan de keuze om je niet te laten vaccineren de eenvoudige kantiaanse toets niet doorstaan: je gedrag wordt onethisch zodra, mocht iedereen zich zo gedragen, voortfunctioneren onmogelijk wordt.

Morele plicht

Vaccinatie is een morele plicht. Toch hebben onze regeringen er niet voor gekozen dit te verplichten. Ik denk dat het een goede keuze was om geen energie te verspelen in de onvermijdelijke discussies die daarover zouden ontstaan, en liever een positief verhaal te schrijven. Gevolg is dat men het woord verplichting nog amper in de mond durft te nemen, hoewel we anders tot van alles en nog wat worden verplicht, om rechts van de weg te rijden, een brandverzekering te hebben, niet naakt aan het strand te liggen... tegelijk mag je niet gevaccineerd zijn tegen een zeer besmettelijk virus en kwetsbare mensen verzorgen.

Niet-vaccinatie bij zorgpersoneel is naast onethisch ook onprofessioneel. Het brengt onnodig risico voor henzelf en voor anderen. Hoort wie een efficiënt vaccin tegen een mondiale pandemie links laat liggen – indien niet om persoonlijke gezondheidsredenen uiteraard – als werknemer thuis in een sector waar men zich baseert op wetenschap, en iedereen stimuleert zich te laten vaccineren? Dat verplichte covidvaccinatie van zorgverleners een punt van discussie kan zijn, is daarom zelfs moeilijk te begrijpen. Uiteraard kan je de veiligheidseisen van een bepaalde beroepssituatie afwijzen, maar dan kan je dat beroep ook niet uitoefenen. Dat is overal zo, waarom zou het hier anders zijn?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234