Vrijdag 23/08/2019

Column

Niet op bezoek in Rusland, maar weer thuis in Friesland

Derk Jan Eppink. Beeld Nathan Dvir/Polaris Images

Derk Jan Eppink werkt in New York bij de conservatieve denktank London Policy Center. Zijn wisselcolumn met Sammy Mahdi verschijnt wekelijks.

De neergang van Halbe Zijlstra, de kortstondige minister van buitenlandse zaken, is in de Nederlandse politiek van zeldzame proportie. Na vele jaren als dienstdoende fractieleider van de VVD in de Tweede Kamer voelde hij zich geroepen tot de hogere politiek. Velen keken vreemd op toen hij in mei 2016 op een VVD-congres in Leeuwarden sprak over 'een oorlog met Rusland'. Achter de dijken leek zowaar een ‘nieuwe Churchill’ op te staan.

Zijlstra profileerde zich op drastische wijze. Hij zei dat hij in 2006 vertoefde in de datsja van de Russische president Vladimir Poetin die er sprak over de vorming van ‘Groot-Rusland’. Volgens Zijlstra viel diens oog op Oekraïne, de Baltische staten en ook Kazachstan ‘was mooi meegenomen’. Zijlstra distilleerde een Russisch vijandbeeld om zichzelf op het internationale toneel te kunnen neerzetten. Hij sprak echter over een land dat hij niet kende.

Argwaan

Wie Rusland een beetje kent, kreeg argwaan. Poetin ontvangt alleen topleiders in zijn datsja. Zijlstra stelde dat hij als ‘medewerker’ met een ‘prominent figuur’ mee was en ‘achter in de zaal’ hoorde wat Putin zei over ‘Groot Rusland’. Een datsja is een buitenhuis; Putin houdt er zijn vertrouwelijke onderonsjes. Grote vergaderzalen zijn in het Kremlin. Een tolk zit tussen Putin en zijn gast. Zijlstra moet wel erg goed kunnen horen ‘achter in de zaal’.

Vorig jaar maart waren er verkiezingen in Nederland en Zijlstra zag zijn droom vervuld. De fractieleider heeft de ondankbaar taak vuurtjes te blussen. Zijlstra, zoon van een Friese politieagent, leidde met de dikke stok. Wie niet luisterde kreeg straf, kreeg een onbelangrijke portefeuille of werd laag op de kieslijst gezet. In de fractie heerste een angstcultuur. Bij de vorming van de regering-Rutte III werd Zijlstra beloond met buitenlandse zaken.

Weer vragen

Hij maakte de fout vaker te spreken over zijn ‘ontmoeting’ met Poe@tin. Door vermeende Russische bemoeienis in de Amerikaanse verkiezingen en de strijd tegen ‘Russisch nepnieuws’ sprong hij op de anti-Russische wagen. Weer doken vragen op. Zijlstra ‘bezocht’ de datsja in 2006 maar de moeilijkheden met Putin begonnen in 2008 toen de NAVO overwoog Oekraïne en Georgië tot lidstaten te maken. Jaap de Hoop Scheffer, ex-secretaris-generaal van de NAVO, zei in januari van dit jaar dat het Westen in 2008 een ‘rode lijn’ van Putin overschreed. ‘Dat zal niet gebeuren’, aldus Putin destijds over verdere uitbreiding van de NAVO. Daarna volgde de oorlog met Georgië, de annexatie van de Krim en de oorlog in Oekraïne. De Hoop Scheffer: "We hebben Putin onderschat."

Vraag: wie was die Nederlands prominente gast bij Poetin? Het bleek voormalig Shell-baas Jeroen van der Veer die Zijlstra in 2014 had verteld over zijn bezoek aan Poetin in 2014. Zijlstra deed alsof hij er zelf bij was geweest. Van der Veer zei ook dat Zijlstra zijn woorden verkeerd had uitgelegd. Zijlstra had het allemaal wat dreigender gemaakt. Het Kamerdebat werd zijn onvermijdelijke Waterloo.

Gisteren stond Zijlstra’s bezoek gepland aan zijn ambtgenoot Sergej Lavrov in Rusland. Zijlstra zit echter weer thuis in Friesland. Als ambteloos burger, weggehoond in Nederland.

In het buitenland wordt Nederland nu weggelachen. De Russische media hebben leedvermaak en de Russische regering spreekt over ‘anti-Russische propaganda’. Het incident komt Nederland, dit jaar lid van de VN-Veiligheidsraad, slecht uit. Permanent lid Rusland zal Nederlandse kritiek pareren met een ‘grap’. Ook premier Rutte is verzwakt, juist in een jaar van belangrijke Europese beslissingen. Maar de Volkskrant, die de kat de bel aanbond, deed zijn werk gedegen. En het parlementair stelsel dat een bewuste en aperte leugen van een minister afstraft, zegeviert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden